Hallelujah

Thân chào các Bê (*),

Ngày 24 tháng 2 năm 2017

Mặc dầu khởi sự viết bài này là vào cuối năm 2016 nhưng hôm nay mới có thì giờ viết tiếp!

Ngày 27 tháng 12 năm 2016

Hôm nay ngồi một mình, giữ chùa, làm việc trong hãng. Cả toán hoặc nghỉ lễ hoặc làm ở nhà riêng (working from home) nên tuy đã định là không blog nữa từ giờ cho tới hết năm nhưng lại táy máy gõ phím về một đề tài khá lý thú: nói về một nghệ nhân người Canada, Leonard Cohen, mà thế giới ví Cohen như một Bob Dylan của xứ Cà (Canada). Cohen vừa mất trong tháng 11 năm nay. Nói về Cà Sĩ thì nhất định là phải nói tới Hallelujah.

Một bản nhạc mang một giai thoại rất lý thú: Cà Sĩ viết bài này từ năm 1984 mà phải sang thế kỷ thứ 21 và sau cả 80 lời (versions of lyrics) khác nhau và phải được “khám phá trở lại” (rediscovery) bởi bao nhạc sỹ/danh ca khác (John Cale, Jeff Buckley and Rufus Wainwright) thì mới nổi tiếng và trở thành “top hit” (thí dụ như mùa Giáng Sinh 2008 tại Anh Quốc). Năm nay, 2016, một số trình diễn lại mới xuất hiện cho mùa Giáng Sinh năm nay…

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Hallelujah! Cái bài hát gì mà ghê gớm vấy?

Ly kỳ vì nhiều lý do:

• Cohen ra đời và lớn lên trong Do Thái Giáo. 
• Từ thập niên ’70 lại thích thú với Thiền Phật Giáo (Thiền Lâm Tế nhánh ở Nhật: Rinsai Zen) 
• Lời có những điển tích từ Kinh Cưu Ước (The Old Testament) như nói tới The Book of Judges, với Samson và Delilah (“she cut your hair”), với King David và Bathseba (“you saw her bathing on the roof, her beauty in the moonlight overthrew you”). 
• Giai điệu rất hay, đơn giản nhưng dễ đi vào lòng người. Bài này được viết với tông trưởng (C major) và đi theo đúng chu kỳ C trưởng mà chính lời ca có nói "...goes like this, the fourth, the fifth, the minor fall, and the major lift": C, F, G, A minor, F. 
• Có nhiều lời khác nhau nhất: mà người hát có thể đặt lời mới, thế mới... độc đáo! 
• Được các ứng viên dự thi các chương trình ca nhạc truyền hình như ZZZZZ’s Got Talent, ZZZZZ Idol (thay ZZZZZ bằng tên một quốc gia), hay như The X Factor, dùng để tranh tài. 
• Được dùng làm nhạc nền (soundtrack) cho nhiều phim ảnh kể cả phim thiếu nhi The Shrek 
• Mất thời gian khá lâu để tác giả hoàn thành bài này (trên hai năm). Khi Dylan hát bài này có hỏi Cà Sĩ là làm bài này mất bao lâu. Ông nói láo là mất hai năm và hỏi lại Dylan là Dylan làm bài I and I mất bao lâu. Dylan bảo Cà Sĩ là: “…khoảng 15 phút”. Chính Cà Sĩ kể lại là có khi chàng mặc quần áo lót (underwear) trong phòng khách sạn ở nơi nào đó; đập đầu xuống sàn mà rên rỉ: “Tôi sẽ chẳng bao giờ hoàn tất được bài nhạc này!” 
• The song has become one of the most loved, most performed, and most misunderstood compositions of its time. Joyous and despondent, a celebration and a lament, a juxtaposition of dark Old Testament imagery with an irresistibly uplifting chorus, "Hallelujah" is an open-ended meditation on love and faith. (Các bài hát đã trở thành một trong những tác phẩm được yêu thích nhất, biểu diễn nhiều nhất, và hiểu lầm nhất thời bấy giờ. Vui vẻ và chán nản, một kỷ niệm và một than thở, một gạch nối giữa các hình ảnh đen tối của Cựu Ước với một điệp khúc hưng phấn không cưỡng được, "Hallelujah" là một đề tài mở về tình yêu và đức tin.) 
• Đời sống riêng của Cà Sĩ thì rất thăng trầm như nói ở trên đặc biệt là ông ta liên quan đến kiện tụng khi người quản lý (manager) của ông biển thủ nhiều triệu đô la của ông nên ông bị phá sản và phải tái xuất giang hồ (đi lưu diễn trở lại) để gầy dựng lại tài sản và để lại cho con cái. Bê nào thích thú với đời tư của Cà Sĩ thì xin đọc các phụ chú. 
• Về các bản trình diễn Hallelujah thì Bê cứ tìm Hallelujah trong Youtube hoặc Vimeo hoặc các phụ chú ở dưới.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.

Thân,

Chú thích:

(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi trên 80 như Cohen mà còn rong rủi đi ca thì hơi phê!

Phụ chú:

A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

B. Leonard Cohen -Hallelujah  Cohen luôn đội cái nón "Fedora" như trong video.

C. Hallelujah (shrek song) Best version!

D. Hallelujah - Lisa Lavie (2016) Một ca sĩ người đồng hương xứ Cà. Lisa còn hát với Yanni.

E. Hallelujah (Lisa Lavie) 2010  Bản này 2010 Đệ lại thích hơn phiên bản 2016 ở trên
F. Hallelujah cover Lisa Lavie (Original lyrics by Leonard Coen) 

G. Gem Tang, or simply G.E.M, Hallelujah Ca Sĩ người Hong Kong 

H. Hallelujah - Alexandra Burke

I. Hallelujah – Pentatonix (From A Pentatonix Christmas Special)  Pentatonix hát bài nào cũng hay.

J. Celine Dion & The Canadian Tenors - Hallelujah  Must watch!!! 

K. Bon Jovi - Hallelujah  

L. Il Divo - Hallelujah (Alelujah)  Must watch!!!

M. Il DIVO - Hallelujah with Lyrics, Live At The London Coliseum   Must watch!!! 

N. Jennifer Nettles - O Holy Night/Hallelujah (Leonard Cohen cover) // SiriusXM // Country Christmas Một giọng ca rất đặc biệt và cả hai bài Holy Night và Hallelujah.

O. 10 year old autistic girl Kaylee Rodgers singing 'Hallelujah' will give you goosebumps   Khá lạ!
P. The most beautiful version of Hallelujah you have ever heard.
Q, Hallelujah - Mary - Amazing Voice, Judges Shocked and Asks To Sing It Again - The Voice
R. K.d. Lang - Hallelujah (Live Olympic Games 2010 Opening Cermony)  Wow!!! 

Tài liệu tham khảo:
P. 'Hallelujah': Song of Leonard Cohen

Q. Just whose hallelujah is it anyway?

R. Hallelujah (Leonard Cohen song)

S. Time Passes, but a Song’s Time Doesn’t -- ‘The Holy or the Broken’ by Alan Light 

T. Hallelujah - a song with a life of its own

U. Leonard Cohen, Epic and Enigmatic Songwriter, Is Dead at 82

V. Lâm Tế Nghĩa Huyền

Sức Khỏe: 12 Thói Quen của Người Khỏe Mạnh - Thói Quen 2: Tha Thứ

Thân chào các Bê (*),
Mỗi tháng DAHLC đưa ra một thói quen trong năm 2017.
Blog này xin nói đến thói quen thứ hai (phát hành cho tháng Hai 2017; phụ chú B).

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...


(Hình từ dahlc.mayoclinic.org/)

Mục Tiêu: Quyết tâm bắt đầu chuyện tha thứ. Ai cũng có thể nhớ lại những lúc mình bị người khác làm tổn thương bằng lời nói hoặc hành động. Có thể chuyện đã lâu mà sao Bê vẫn nhớ và đau! Đau và khổ có thể đưa Bê đến tình trạng suy nhược sức khỏe: hồi hộp, trầm cảm, mất ngủ, cao huyết áp, tim đập hỗn loạn và tăng khả năng mắc bệnh tim. Khỏi nói thì Bê cũng thấy là mình phải làm “cái gì đó” để không rơi vào tình trạng này.

• Tha thứ là một cách làm giảm (hoặc dứt) những hệ quả của khổ đau trong đời.
• Tha thứ không đòi hỏi mình phải biện minh hoặc chối bỏ cái làm mình tổn thương; nhưng nó là một chọn lựa để mình không tức giận hoặc oán trách trong khi mình vẫn nhận ra việc làm mình tổn thương. Nó là một chọn lựa cho mình chứ không phải cho người gây sự tổn thương. Bê phải nhớ là Bê ĐÁNG được hưởng hạnh phúc chứ không phải khổ đau.
• Nghiên cứu cho thấy là người có khả năng xả bỏ sự đắng cay và thực tập sự tha thứ thì có nhiều điều lợi cho sức khỏe: huyết áp ổn định, ít căng thẳng, quan hệ với người tốt hơn.

Tha Thứ là một Tiến Trình:

Tha thứ là phương cách rũ bỏ sự đắng cay, thù hận và cũng là phương cách làm giảm lòng sôi sục thù oán hay toan tính trả thù. Khi người khác làm tổn thương mình thì sự tức giân khởi đầu có khi là cần thiết. Tha thứ không phải dễ và cần thì giờ. Tha thứ là quyết tâm thay đổi. Ngay như Bê đã tha thứ, đầu óc mình đôi khi lại nhắc nhớ chuyện cũ; những lúc như thế này thì mình hãy tư nhủ là mình phải thương lấy mình (self-compassion) mà đừng rơi ngược vào đau khổ, hận thù.

Để Bắt Đầu Tiến Trình Tha Thứ:

• Tập trung vào mình và nhận thức là sự tha thứ giúp mình mạnh trở lại (healed), hết khổ đau, và tước bỏ quyền (làm mình tổn thương) của người kia.
• Nhớ lại thực trạng và Bê đã phản ứng ra sao. Chuyện đó ảnh hưởng đến đời sống và sức khỏe của Bê ra sao. Tìm cách hiểu phản ứng của đối tượng và xem coi mình có thể học hỏi được gì từ chuyện này. Con người chứ không phải Thánh và chúng ta thường làm tổn thương... người mình thương; nhiều hơn người xa lạ.
• Khi đã sẵn sàng thì tự chủ mà tha thứ cho người làm tổn thương mình bằng cách nào mà Bê cảm thấy nên làm: im lặng, hoặc nói ra, bằng gởi thơ hoặc đối thoại.
• Hãy nhớ là tha thứ thì mình không cần phải bào chữa cho hành động của người kia.
• Trong nhiều trường hợp mình phải tha thứ mình, chấp nhận và thương chính mình.
• Tha thứ cần thì giờ và không phải là vấn đề “được hết hoặc không được gì” (all or nothing). Bê có thể giảm sự đau khổ từng phần và tha thứ cho đối tượng từng phần như là một khởi diểm tốt (để tiến tới tha thứ hoàn toàn).

Tha Thứ có thể Rất Khó

• Có những tổn thương mà tự mình không thể giải quyết và cần sự can thiệp của chuyên gia.
• Có những chuyện mà sự tha thứ là không đúng. Không bao giờ để người khác làm tổn thương mình tiếp tục làm tổn thương mình. Nên nhờ chuyên gia giúp đỡ trong những trường hợp này.
• Tha thứ cho chính mình là quan trọng nhưng nếu sự tha thứ (cho chính mình) để tiếp tục làm sai, làm bậy thì … thiệt là bậy bạ! Làm vậy thì mình sẽ khó ngưng làm chuyện bậy.

Đối Chiếu

Đây là đối chiếu quan trọng giữa sự tha thứ trong bài này với Tứ Vô Lượng Tâm trong Phật giáo.

• Sự so sánh rất khập khiễng vì một đằng là tha thứ như là thói quen tốt cho sức khỏe còn một đằng là Đạo Đế trong Tứ Diệu Đế trong Phật Giáo.
• Trong đạo Phật,  "Từ Bi Hỉ Xả" là bốn chữ mà Phật tử nào cũng có biết qua, cũng có nghe giảng qua. Mấy ai tìm hiểu sâu về Từ Bi Hỉ Xả hay chỉ là tưởng là mình hiểu biết rồi? Bê nên đọc lướt qua bài Từ Bi trong Đạo Phật là gì? để thấy sự khác biệt giữa hai đề tài mà thấy rằng hai đề tài tuy khác nhau một trời một vực nhưng có thể đưa đến cùng một kết quả. Mong lắm thay!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi này thì lại hay chấp nhất! Đến là khổ!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Thói Quen 2

S&T: Được Lời, Tìm Ý

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay xin bắt đầu bài này bằng câu đố: "Mẹ thằng mù cõng thằng mù và dắt ba thằng mù qua đường. Hỏi có mấy người mù qua đường?"
Đây là câu đố mà cậu em vợ của Đệ bỏ vào Facebook và khá nhiều bạn bè của cậu ta trả lời sai! Bê trả lời là mấy? Lý do đây là câu đố mẹo vì nếu viết lại câu đố cho thật đúng văn phạm tiếng Việt thì cậu trả lời thật dễ dàng và chính xác.
Cái khó là ở chỗ văn nói có thể đi ra khỏi luật văn phạm mà vẫn được người nói/người nghe chấp nhận.
Theo thời gian văn "nói" xâm nhập vào văn "viết" tại nhiều quốc gia và đặc biệt là văn viết trong mạng xã hội như Facebook hoặc Twitter: Ngài Trump viết "unpresidented" thay vì "unprecedented" mà Ngài vẫn không thấy sai vì Ngài và một số người đọc "hiểu" ngay là Ngài muốn nói cái gì. Đặc biệt là tại những quốc gia không có viện Hàn Lâm Văn Học (phụ chú I). "Văn dĩ tải đạo" thôi mà xin đừng chấp con chữ mà làm gì! (1).

Câu đố này dẫn đến một vấn đề lớn hơn nhiều:

• Người nói vẫn bất chấp văn phạm. Ngay cả khi các Bác Sĩ viết bài báo cáo, bài tóm lược/chi tiết kết quả nói chuyện với bệnh nhân và thành quả khám nghiệm, thì mỗi Bác Sĩ cũng viết tắt, viết tháu khác nhau. Bác Sĩ hiểu, Y Tá hiểu, con bệnh... hơi hiểu hiểu.
• Người nghe có khi hiểu sai ý người nói vì không hiểu những điều người nói muốn nói vì người nói tưởng là người nghe đã biết nên không nói ra. Người học cao thường cứ tưởng ai cũng hiểu điều mình hiểu.
• Máy điện tính thì lại còn tệ hơn người thật nhiều lần. Người thật có thể nhìn/hiểu "ngữ" thành "nghĩa" mà đâu đó trong văn bản có đề cập. Thí dụ trong văn bản có đề cập tới trường trung học JFK (Tổng Thống Hoa Kỳ John F. Kennedy) ở trong thành phố X mà chỉ nói là "JFK" vì người viết đã viết đâu đó là ở thành phố X có một trường trung học mang tên một Tổng Thống. Máy điện tính có thể không nhìn ra sự kiện là JFK là tên ngôi trường chứ không liên quan tới phi trường JFK ở New York. Vấn đề hiểu sự kiện "in context" (trong văn bản, trong nội dung) là rất khó với máy móc. Một thí dụ khác là khi hai người bạn trai đi đường nơi cảnh đẹp mà lại có một cô con gái đi ngang. Một người thốt lên: "Đẹp!" thì người kia có thể đoán trúng là anh chàng này nói về cô gái. Máy điện tính thì phân vân không biết là anh chàng này nói về cảnh vật chung quanh hay về người!
• Trong phim Hàn “Hậu Duệ Mặt Trời” (Descendants of the Sun), vì phim lồng quảng cáo cho tiệm Subway (tiệm bán bánh mì kẹp thịt, sandwiches) nên có khá nhiều đoạn mà nhân vật phim đến tiệm Subway và đặt mua bánh mì. Phụ đề Việt ngữ dịch “Turkey Sandwich” thành “Bánh mì Thổ nhĩ Kỳ”. Thật ra Turkey có ít nhất hai nghĩa: một là nước Thổ nhĩ Kỳ, hai là con gà Tây (hay là thịt gà Tây). Turkey sandwich là bánh mì kẹp thịt gà Tây chứ không phải là bánh mì xuất xứ từ Thổ nhĩ Kỳ (mà cũng không phải là bánh mì kẹp nước Thổ!) 
• "Swear in" tùy theo nội dung mà có nghĩa là "tuyên thệ" hay "(chửi) thề trong..."
• Một thí dụ về động từ/danh từ kép có chữ "ăn" như "ăn mặc" thì chẳng phải ăn là chính mà mặc mới là chính. Cũng vậy, "ăn nói", "ăn chơi", "ăn năn", vân vân...
• "Làm đi!" là làm hay là đi?
• Tiếng Mỹ thì luôn có vấn đề với chủ từ "he" (hoặc "she") trong trường hợp đoạn văn nói tới hai người cùng phái. Thí dụ như đoạn văn có nói tới hai người phụ nữ và có câu: "...then she was outrage!" thì chữ "she" này chỉ người phụ nữ nào?

Phân tích và xác định ý nghĩa của ngôn ngữ tự nhiên (ngôn ngữ như tiếng Việt, tiếng Anh, vân vân...) là vấn đề rất lớn trong Khoa Học Điện Tính (Computer Science); ngành này có tên là Natural Language Processing (NLP) mà ở bễn gọi là "Xử Lý Ngôn Ngữ Tự Nhiên". Không biết Bê nghĩ sao chứ Đệ thì thích dùng chữ "phân tích" hơn là "xử lý". Tiện đây xin nhấn mạnh là viết lăng nhăng cho đầu óc làm việc mà thôi. Bê đọc cho vui, vậy thôi. Viết là thêm động lực cho Bê tìm hiểu vấn đề từ những nguồn khác, nếu muốn "nắm bắt" được "chân diện mục" của vấn đề.

Tại Sao NLP Lại Qúa Khó với Máy Tính?

Dù cho máy tính có là super computer thì "được lời, tìm ý" sẽ vẫn là nhiệm vụ rất khó khăn, trong tương lai gần. Cứ vào Internet và đặt câu hỏi "why nlp is hard" thì sẽ thấy chuyên gia từ những hãng lớn như IBM, Google, Microsoft, vân vân... nói về đề tài này khá nhiều (phụ chú D). Đương nhiên là đây chỉ là mặt nổi. Các trung tâm nghiên cứu, các đại học lớn của thế giới đều có nỗ lực trong việc phát triển NLP.
Có lẽ phải đưa Bê ngược về quá khứ thì mới thấy tại sao thành công trong NLP là một đột phá (breakthrough) quan trọng trong kỹ nghệ điện tính.

• Structured data: Trước đây, khi bắt đầu có khoa học về cách tồn trữ dữ liệu trong computer database (cơ sở tồn trữ dữ liệu trong máy điện tính) thì sự thành công này đã là bước khởi đầu cho các ngân hàng chuyển kế toán dùng giấy mực/sổ sách sang kế toán bằng máy điện tính, từ đó đến nay việc tồn trữ dữ liệu thành “structured data” (dữ liệu đã được định loại (coded) được trữ trong computer ở những nơi nhất đinh mà khi cần con người có thể lệnh cho computer mang ra lại. Computer có thể tìm lại được là vì dữ liệu đã được coded trong những bảng (database tables). Trong chú thích (2), Đệ có nói về một ứng dụng của structured data trong ngành ngân hàng. Structured data đã đóng một vai trò rất rất là quan trọng trong mạng toàn cầu và giúp các cá nhân cũng như các hãng xưởng trao đổi dữ kiện và kết toán thanh khoản. Toàn cầu hóa (globalization) có được có thể nói là nhờ computer giữ được structured data. Structured data, như lý lịch cá nhân hoặc danh sách đồ phụ tùng của các loại xe, sẽ vẫn là rất quan trọng trong đời sống nhưng thật là chưa đủ để phân tích và hiểu ý những đoạn văn hoặc nguyên bản văn.
  
• Unstructured data: Đối tượng của NLP thì đi xa hơn là nhìn vào structured data vì NLP nhìn vào “unstructured data” (dữ kiện ở thể tự do không định loại được thí dụ như một sắc lệnh với nhiều vấn đề với nhiều câu văn trong đó hoặc như một bài báo cáo khoa học). Gắn nhãn (tagging) cho các sắc lệnh, các bài báo, các bản văn ở thể tự do (free-form, unstructured) là một bước đi tới quan trọng. Cũng như việc ghi chú bên lề (annotating) bằng computer cũng là bước đi tới quan trọng; nhưng phải chờ đến khi NLP phát triển như ngày này và… ngày sau thì việc được lời, hiểu ý mới trở thành hiện thực hữu dụng.
  Nên nhớ là unstructured data có thể là phim ảnh chứ không cứ là văn bản. Người thật nhìn hình là có thể có ít khái niệm về tấm hình gần như tức thì. Máy tính phân tích tấm hình thường là khá lâu và kết quả không mấy chính xác, hiện nay. Fei-Fei Li: How we're teaching computers to understand pictures (Có thể chọn phụ đề tiếng Việt)
  
• Machine learning: Cái hay của những chương trình điện tính này là khả năng tự học thêm (self learning; machine learning; deep learning) để ngày một chính xác hơn. Máy tính theo thời gian sẽ tự sửa chữa những sai lầm của máy khi có được nhiều "training data". Thí dụ như máy nhận càng nhiều hình con mèo thì khi đưa ra tấm hình và hỏi máy có phải hình con mèo không thì độ chính xác càng cao.  The Economist explainsHow machine learning works bài này giải thích "deep learning" và nói sơ qua Facebook's Deep Face. Đây là một đề tài nói một bài không hết; mà không khéo lại lạc đề!

Một Vài Ứng Dụng

• Ok, Google!, Siri (Apple devices), Alexa, SmartWatch, SmartTV, vân vân... (phụ chú H) là những ứng dụng điện tính có khả năng phân tích mệnh lệnh nói ở dạng "free-form" (người bình thường nói) mà hiểu được người muốn máy làm gì. Đệ dùng Ok, Google! để viết bài blog với smartphone hoặc tablet thì thấy Ok, Google! chuyển đổi giọng nói tiếng Việt và tiếng Anh của Đệ thành văn bản khá là chính xác. Cuối cùng thì mình có thể gởi email tiếng Việt có dấu mà không phải đánh máy!!!Alexa có thể phân tích tiếng nói và thi hành ý của chủ nhân để đặt hàng trong Amazon hoặc đặt mua bánh pizza, vân vân...
• Đổi ngôn ngữ tại chỗ: Một người Mỹ và một người Việt có thể nói chuyện với nhau (dù cả hai chỉ biết tiếng nước mình) qua sự trợ giúp của điện thoại thông minh/đồng hồ thông minh hay máy tính xách tay. Khi người Mỹ nói, máy có thể chuyển tiếng nói thành văn tự. Máy sẽ phân tích ý nghĩa câu nói và chuyển qua văn tự tiếng Việt rồi phát thanh câu nói bằng tiếng Việt. Hiện nay, chuyện này không mới lạ mà đã có thể thực hiện được gần như “realtime” (ngay lập tức).
• Dùng khả năng phân tích văn tự để định ý câu văn và tổng hợp ý để tìm hiểu một vấn đề nào đó. Chuyện này hiện giờ đang được các hãng lớn như IBM, Google, vân vân phát triển mạnh và có rất nhiều ứng dụng cần thiết cho đời sống con người. Một thí dụ kinh điển là chương trình Watson (Watson project) mà hãng IBM đã dùng máy tính để đánh bại vô địch trong cuộc tranh tài Jeopardy! IBM’s Watson on Jeopardy!
  Ngày nay, IBM Watson đã đi vào hầu hết các ngành kỹ nghệ quan trọng: từ quốc phòng, an ninh, tài chính, giao thông (xe cộ, cầu thang máy, tàu hỏa, vân vân), cá nhân cho tới bệnh tật. Đặc biệt là Y khoa thì nhóm Watson Health (mà Đệ là một con chốt tí hon trong nhóm này) đã mang lại nhiều thành tích trong công cuộc khắc phục Ung Thư Here’s How IBM Watson Health Is Transforming the Health Care Industry

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.

Thân,

Chú thích:

(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Thời xưa ta cứ nói thời đại này là "thời nguyên tử". Thời nguyên tử, nay, đã là xưa quá rồi. Bây giờ Bê phải nói thời đại này là thời "thực tế ảo". Bê nào giải thích cho rõ ràng cụm từ này xin giơ tay lên!

(1) Đệ không cưỡng lại cái dã tâm của mình mà bóp méo ngữ nghĩa của "văn dĩ tải đạo"; xin các bậc tiền bối đại xá, cho!

(2) Thí dụ như ngân hàng A có dữ kiện về ông A (tên tuổi, số trương mục, số tiền trong trương mục, vân vân). Tương tự như vậy ngân hàng B có dữ kiện về bà B nên khi ông A ký một tấm check cho bà B thì vấn đề chuyển khoản này được hai ngân hàng thanh toán với nhau: tiền được khấu trừ trong trương mục của ông A VÀ tiền được cộng vào trương mục của bà B. Coi thì đơn giản nhưng chuyên gia phải bảo đảm là việc chuyển khoản này phải thành công mỹ mãn. Vì lý do nào đó mà lúc chuyển khoản máy tính của ngân hàng B bị trục trặc, thì ông A mất tiền (trong trương mục) mà bà B không nhận được tiền trong trương mục thì sao? Thật là dễ mất… lòng nhau! Dưới đây là thí dụ về giao dịch ngân hàng dùng "structured data" (Cột "Tên" thì chứa các tên, như vậy "Hòa" được coded là loại "Tên")

Bảng A: hồ sơ trương mục của Hòa

Bảng B: giao dịch chi thu của trương mục 

Trương mục của Hòa chuyển số tiền gần 300 triệu USD cho trương mục số 001 của BB ở ngân hàng BB-Bank.

Bảng C:  hồ sơ trương mục của BB và Bảng D: giao dịch chi thu của trương mụcbBB

Nếu BB mở trương mục ra coi mà không thấy số tiền Đệ chuyển thì... trên cả mất lòng nhau, ấy chứ lỵ!

Phụ chú:

A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

B. Wikipedia - Natural language processing

C. Wikipedia - Xử lý ngôn ngữ tự nhiên

D. Quora - What makes natural language processing difficult?

E. Bloomberg - IBM's Rometty: How Watson Stacks Up Against Competition

F. IBM Watson: How it Works

G. The IBM Chef Watson Project: A Metaphor for Discovery

H. 15 Voice-Controlled Gadgets

I. Académie française Pháp thì có lẽ là quá chặt chẽ trong việc kiểm soát việc dùng tiếng Pháp.

Sức Khỏe: 12 Thói Quen của Người Khỏe Mạnh - Thói Quen 1: Vận Động

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay, mặc dầu đã trong tháng Hai, Đệ xin bắt đầu một loạt bài mới về sức khỏe. Loạt bài này từ Mayo Clinic (Bệnh Viện/Trường Y Khoa, sếp hạng nhất nhì nước Mỹ). Mayo Clinic là nơi Big Boss (BB) của Đệ đang làm việc nên Đệ "ăn theo" và vào đây tập thể dục, năm ngày một tuần.
Phụ chú B là trang mạng của Dan Abraham Healthy Living Center (DAHLC). Đây là một cao ốc bẩy tầng do Dan Abraham (người sáng lập công ty ăn kiêng Slim-Fast) tài trợ mà có vì như ông phát biểu: “Mayo Clinic saved my life many times and then helped me to improve my health and performance dramatically. I was so grateful to Mayo and its staff that I wanted to do something to express my thanks. This healthy living center is my gift to the Mayo people so you can continue to be the best in serving others.”
Dan Abraham tặng Mayo Clinic 25 triệu đô la để khởi xây nên trung tâm này.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Mỗi tháng DAHLC đưa ra một thói quen trong năm 2017.
Blog này xin nói đến thói quen thứ nhất (phát hành cho tháng Giêng 2017; phụ chú C).


(Hình từ http://dahlc.mayoclinic.org)

Mục tiêu:

• Hoạt động 30 phút mỗi ngày, năm ngày một tuần, và ghi kết quả vào nhật ký hoặc máy tính (hoặc vào tập vở).
• Hoạt động thường phải làm mình thích thú làm, giúp mình thư giãn, tạo cơ hội đi ra ngoài (outdoor) và làm mình vui vẻ hạnh phúc. 
• Hoạt động có thể giúp mình trải qua thời giờ với người thân. Thí dụ như cùng nhau đi bộ. Xứ lạnh, mùa Đông thì có thể đi trong khu thương xá, vân vân...
• Hoạt động sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh thay vì phải uống nhiều vitamins (tuy nhiên uống thêm daily vitamins thì càng tốt). 
• Tìm kiếm những hoạt động nào
• Ít ngồi (sit less): đi làm thường đã ngồi nhiều rồi nên khi vận động nên kiếm hoạt động nào ít ngồi.
• Thay đổi (variety): đi bộ, đạp xe, bơi lội, thể thao nhóm (group exercises). Ngoài việc tránh nhàm chán, thay đổi hoạt động còn tạo cơ hội cho các nhóm bắp thịt khác nhau hoạt động và tránh làm tổn thương cơ thể; chẳng hạn chạy mỗi ngày có thể trật chân, sưng khớp.
• Dưỡng (Pace yourself): Khi tập phải khởi động từ từ (proper warm up) và cuối tập phải giảm hoạt từ từ (proper cool down). 
• Cặp đôi (Buddy up):  Hai (hay nhiều hơn) người cùng tập thì người này khuyến khích người kia.
• Tạo thói quen cho cả gia đình (involve the family): Thay vì cả nhà ngồi coi TV thì cả nhà chơi game (như Nintendo Wii; đòi hỏi phải hoạt động hoặc cả nhà đi bowling).
• Ra ngoài (take it outside): Chơi ngoài trời cũng là sinh hoạt tốt. Tuy nhiên ở xứ lạnh thì phải ăn mặc cho ấm.

Tóm lại là (bottom line):

Hoạt động là cách giúp mình cảm thấy vui thích, có lợi cho sức khỏe và giúp mình tiêu thời giờ với gia đình, người thân. Ba mươi phút mỗi ngày, năm ngày một tuần là tối thiểu vì nếu muốn giảm cân thì nên hoạt động hơn 30 phút mỗi ngày (nhớ là tăng từ từ VÀ trong khả năng cơ thể mình chịu đươc).

Phiếm

• Không phải ai cũng cần "buddy up" vì có nhiều người quen hoạt động một mình. Có người khác đi theo thì lại cảm thấy gò bó.
• Không nhất thiết là cả gia đình PHẢI cùng sinh hoạt theo ý ông Bố hoặc bà Mẹ. Sinh hoạt chung mỗi tuần một lần thì đã là rất quý rồi. Dĩ nhiên là con còn nhỏ thì dễ sinh hoạt với Bố Mẹ hơn. Tìm được sinh hoạt nào mà cả nhà thích thì cũng tùy nhiều vào truyền thống từng gia đình. Nếu gia đình mình toàn là những Độc Cô Cầu Bại thì cũng đừng cố tìm sinh hoạt gia đình.
• Quan trọng là kiên trì đừng bỏ cuộc nhưng đừng nản mà bỏ luôn sau khi bỏ lỡ một số buổi tập (vì lý do gì đó) .

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Càng lớn tuổi thì càng phải duy trì sức khỏe, nghe Bê! Đừng có mà ngồi một chỗ mà than trời trách dất!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Dan Abraham Healthy Living Center
C. Thói Quen 1

Sundae - Mùa Đông và Kem Lạnh

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay Mùng Một Tết Đinh Dậu, Đệ xin chúc Bê và gia đình một năm mới An Khang và Thịnh Vượng.
Xin hầu các Bê câu chuyện ly kem Sundae: thành phố Rochester, MN thơ mộng vào năm 1991 đón nhận một gia đình nhỏ bé gồm hai vợ chồng và một cô con gái. Thuở tiểu học và trung học của B. tại thành phố này với bao trải nghiệm mới lạ mà cô ta chưa từng thấy ở Việt Nam. Ăn kem lạnh vào mùa Đông lạnh giá là một trong những kinh nghiệm lạ và thích thú cho cô gái Việt này...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Lịch sử của ly/chén kem Sundae thì không được rõ ràng vì nhiều nơi, nhiều cửa tiệm, và nhiều người tuyên bố là Sundae bắt nguồn từ họ (phụ chú B).

Sundae

Điều chắc chắn là Sundae bắt nguồn từ Hoa Kỳ từ thế kỷ 19. Có lẽ là biến thể của "ice cream soda" (kem lạnh pha với nước ngọt như nước xá xị/rootbeer) khi soda bị cấm bán vào ngày Chủ Nhật. Một số cửa tiệm phải "thế" soda bằng syrup, honey, chocolate nóng chảy (fudge) và sau đó là trái cây như strawberry (dâu tây), cherry, pinneapple (thơm), banana (chuối; thành món "banana split"), Dĩ nhiên là người ta nhanh chóng thêm đủ loại hạt (đậu phụng, dẻ, hạnh nhân, pecan, vân vân...) vào chén Sundae.

Sundae ra đời như thế đấy! Như mấm ngày mưa: lặng lẽ nhưng tràn lan nhanh chóng và quan trọng hơn nữa là đi vào lịch sử văn hóa Hoa Kỳ như một tuyên ngôn chống lại truyền thống ẩm thực của luc địa Âu Châu. 

Người Mỹ là như vầy: 

• Lạnh và nóng (kem lạnh tưới sô cô la nóng)
• Ngọt mềm và dòn rụm (kem và hạt)
• Tươi mát với trái cây tươi
• Mỹ thuật và muôn sắc (người làm ly Sundae có toàn quyền trang trí với nguyên liệu có được) không có "luật" nào bắt buộc ly Sundae phải thế này, thế kia.
• Ly kem được đánh giá bằng chính người hưởng thụ chứ không phải từ một cơ quan ẩm thực nào.

How Big?

Sundae có thể chỉ là chén kem nhỏ mà cũng có thể là một "tô" với tám cục kem (mỗi cục bằng nắm tay trẻ em) trái cây, hạt, và sauce/syrup/fudge (phụ chú C).
Vào những năm mới đến xứ tuyết Minnesota, gia đình Đệ cứ thắc mắc là sao trời lạnh thấu xương mà thiên hạ vẫn ăn kem. Tiệm kem Bridgeman's ở Rochester đã đóng cửa nhưng vẫn còn nhiều cửa tiệm trên Twin Cities (phụ chú D với nỗ lực mang trở lại món kem La La Palooza). Sau mới hiểu ra cái lý: kem và sô cô la mang lại rất nhiều nhiệt lượng và quan trọng hơn nữa là ngồi trong (nhà) ấm mà nhìn ra ngoài tuyết với ly kem trong tay mang lại một cảm giác khó tả. Có lẽ là ở cái triết lý: "I have a 'controlled' coldness in hand" và "Cái lạnh này sẽ giúp ta chống cái lạnh ngoài kia".

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Trên 60 thì ngay như trong Tử Vi thì cũng là trở lại đầu vòng "Can Chi" (60 năm). Nhỏ ăn kem phải xin cha mẹ bây giờ muốn ăn thì... xin con, xin cháu chở tới tiệm kem!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Wikipedia - Sundae
C. Sundae images and Banana Split images
D. Making the Bridgeman's La La Palooza Sundae

Thế Chiến Quốc, Thế Cân Bằng

Thân chào các Bê (*),

Ngày 20 tháng Giêng năm 2017, Nhà Trắng đổi chủ.
Lễ Đăng Quang Tổng Thống của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ.
Đây chắc chắn không phải là dịp để viết lăng nhăng. Tuy nhiên Đệ cảm thấy mình có thể tản mạn (mỹ từ về việc viết lăng nhăng) về ngày hôm nay vì người Tổng Thống mới đã, đang và sẽ đảo lộn không những xứ sở Hoa Kỳ mà cả thế giới với tính tình cố chấp và lòng cương quyết của ông ta. Trump "tuýt" được thì Đệ viết nhăng được.
God bless America!

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Tản Mạn

• Lễ Đăng Quang không phải là riêng về Tổng Thống và Phu Nhân mà là ngày nước Mỹ liên hoan sự trao quyền Tổng Thống trong hòa bình (peaceful and smooth transition of power).
• Thủy Quân Lục Chiến (Marine Corps) chứ không phải là Hải Quân (Navy) luôn giữ truyền thống bảo vệ và phục vụ Phủ Tổng Thống và các đại sứ quán Hoa Kỳ trên khắp thế giới. Sempre Fi! (1)
• Bài Tung Hô (Ngài) Quốc Trưởng (Hail to the Chief) (2) được trình diễn hai lần trong lễ. Một lần cho Tổng Thống trước khi rời chức vụ (Obama) và lần thứ hai chào mừng Tổng Thống tân cử (Trump).
• Không có mặt: Tổng Thống thứ 40, Ronald W. Reagan đã qua đời và Tổng Thống thứ 41, George H. Bush đang trong bệnh viện.
• Tổng Thống thứ 39, Jimmy E. Carter, Tổng Thống thứ 42, William J. Clinton (Bill Clinton), Tổng Thống thứ 43, George W. Bush, Tổng Thống thứ 44, Barack H. Obama có mặt trong lễ Đăng Quang. 
• 58 lễ Đăng Quang từ Tổng Thống đầu tiên, George Washington, April 30, 1789 tại New York City (phụ chú B).
• Đạo giáo vẫn luôn là kim chỉ nam cho tất cả chính quyền Hoa Kỳ trong suốt lịch sử dựng nước và phát triển nước.

https://images.app.goo.gl/CpF2RphkH4aWKGyL6

Thế Cân Bằng

Thế cân bằng ở đây là từ khái niệm Equilibrium của kinh tế học (economic equilibrium khi cung bằng cầu) nhưng xin phát triển ra là thế cân bằng, điểm cân bằng (point of equilibrium) trong chính trị, xã hội và ngay trong đời sống cá nhân.

Point of equilibrium không phải luôn luôn ở giữa hay ở ngay tâm mà có thể ở một diểm nào đó không phải điểm cân bằng vật lý hay toán học. Thí dụ điểm cân bằng thức/ngủ (tỷ lệ thời gian) của người lớn là điểm 1/3 trên đường thời gian 24 giờ (8 giờ ngủ và 16 giờ thức). Từ đó Bê sẽ thấy là con người luôn luôn muốn đẩy điểm căn bằng tới lui, lên xuống, tăng giảm theo ý mình. Như người già có thể có điểm cân bằng thức ngủ là 6/24 thay vì 8/24.

Khi có lực đẩy mới, hoàn cảnh/bộ máy bị đẩy ra khỏi điểm cân bằng thì sự mất cân bằng sẽ làm khủng hoảng hoàn cảnh, sẽ làm bộ máy đổ nhào; thậm chí có thể huỷ hoại cả bộ máy. Giống như người nghiêng tới trước quá nhiều làm trọng tâm ra khỏi diện tích chân đế (base area) thì người sẽ ngã nhào và... gẫy răng là ít nhất! 

Thường thì chúng ta không muốn mất thăng bằng và bộ máy ra khỏi điểm equilibrium.
Khi thế giới hòa bình thịnh vượng thì chúng ta có thể cho là thế giới đang ở thế cân bằng. Mọi người đang sống trong hoà bình thịnh vượng thì muốn giữ tình trạng "ổn định" (status quo).

Theo một số người thì tất cả các quốc gia, các xã hội đang ở thế cân bằng. Tám năm dưới sự lãnh đạo của Obama nước Mỹ tương đối bền vững và phát triển. Kinh tế khủng hoảng 2008 và các hãng xe hơi Hoa Kỳ trên đường phá sản nhưng Obama đã cùng chúng ta vượt qua những khó khăn đó.

The Haves vs. The Have Nots

Sự tiến bộ, trong não trạng của những người "có" (the haves), là nếu tôi có thì tôi sẽ giúp những người... "chưa có" (the have nots) và thế giới là cuộc chơi "non-zero sum game".  Non-zero sum có nghĩa là tiến bộ/phát triển như làn sóng nước: nước lên thì tất cả các con thuyền sẽ được nâng lên theo sóng nước; mọi người "giàu sang cũng như người nghèo khó" đều được hưởng sự tiến bộ như nhau. Lý thuyết này thường bị những người "have nots" ghét cay, ghét đắng vì lý thuyết này không thực tế và theo họ thì chỉ là cách "diễu dở" của bọn nhà giàu, quốc gia giàu muốn mọi người an phận (trong nghèo khó) để cho bọn họ hưởng thụ và lợi dụng người nghèo khó mà sống trong giàu sang và quyền thế. Não trạng này không phải là chỉ có trong "bọn" giàu sang/quyền thế mà thật sự là không hiếm trong giới trí thức (Intecllects and Elites) cũng vì vị kỷ mà ngầm (hoặc công khai) đồng ý.

Sự thật là bất công vẫn tồn tại trên đất Mỹ (cũng như mọi nơi khác trên thế giới). Có lẽ là đất nước Hoa Kỳ còn có thể (và cần) cải thiện và tiến bộ nhiều hơn nữa và tạo cơ hội cho những người (mất việc, mất vị thế xã hội) để được tranh đua lại (competing again) trong một xã hội đã từ lâu không còn đếm xỉa gì đến họ. Điều đáng nói ở đây là lần này, không phải là người thiểu số, da màu, di dân, mà là người trung lưu da trắng trong xứ sở mà họ góp phần không nhỏ trong hơn hai trăm năm qua, đã cảm thấy họ bị đưa vào tình thế mất việc, mất thế trên chính đất nước này.

Trump thắng cử Tổng Thống có lẽ là ý nguyện của người dân (dùng đúng hay sai; dù vị kỷ hay không). Trump sẽ đẩy thế giới ra khỏi thế cân bằng hiện tại  để mong cầu một thế cân bằng mới. 

Đăng quang ngày hôm nay cũng là ngày Trump chính thức giới thiệu sách lược (Trump's doctrine) mới: Thế cân bằng mới, theo Trump, sẽ được dẫn dắt với kim chỉ nam: "America First!" (phụ chú C).

Thế Chiến Quốc

Make America Great Again! 
How? Làm thế nào mà nước Mỹ sẽ vĩ đại trở lại?
Là một thương gia thành công, Trump nhìn sự thịnh vượng, giàu sang của thế giới như cái bánh Pie hình tròn (cái bánh chỉ có bấy nhiêu; nếu chúng ta cho đi miếng bánh lớn (a larger share of the pie) thì chúng ta sẽ còn lại miếng bánh nhỏ (a smaller share of the pie). Theo Trump thì bàn cờ thế giới như cái bánh (có giới hạn) mà chúng ta san sẽ với thế giới: bao lâu nay dù nước Mỹ là cường quốc số một, chúng ta để những nước khác dành nhiều phần bánh trong khi ngay chính trong nước chúng ta còn quá nhiều nhu cầu cho người vẫn chịu thiệt thòi.

Chúng tôi "có cơm" rồi thì quý vị "có cháo" chứ ai cũng muốn cơm cả thì lấy đâu ra mà chia?

Theo Trump thì America First! Chúng ta sẽ dùng trí và lực mà dành cho được nhiều phần bánh hơn (mà chúng ta đáng được hưởng). Đời là một zero sum game (phụ chú D). Mạnh được yếu thua! Còn cái tâm thì... từ từ. Nước Mỹ sẽ mạnh trở lại thì quý vị sẽ có chút cháo!

Thế giới sẽ phải đương đầu với chủ trương mới của Hoa Kỳ. Khi Đệ viết tới đây thì truyền hình đang thông báo là Trump đang ký các sắc lệnh Hành Pháp (Executive Orders) và có vẻ là Trump sẽ tìm cách thực thi những chủ trương mới dựa trên khẩu hiệu, phương châm là người Mỹ sẽ đặt quyền lợi nước Mỹ lên trên, lên trước: trên và trước những "nghĩa vụ quốc tế" như bảo vệ thế giới tự do, như là ngọn đuốc dẫn đầu về nhân quyền, như về bảo vệ môi trường, vân vân...
Trước đây nhiều dư luận cho là nước Mỹ dưới trướng Trump sẽ là một nước Mỹ co cụm và từ bỏ/bác bỏ những hiệp ước quốc tế về kinh tế, về quân sự, vân vân... Hôm nay khi giới truyền thông bắt đầu nhận thức là Báo Chí (đệ tứ quyền bên cạnh Hành Pháp, Lập Pháp và Tư Pháp) sẽ phải chung sống với Trump bốn (hoặc tám) năm nữa thì guồng máy truyền thông sẽ bỏ nhiều năng lượng để làm rõ đường lối của nước Mỹ; mà cũng sẽ không quên dùng đệ tứ quyền để chỉ trích Trump cũng như giúp Trump hành xử như một Tổng Thống chịu trách nhiệm trước người dân Hoa Kỳ.

Cập Nhật 01/21/2017:
Ngày 21 (một ngày sau ngày Đăng Quang) thì là Women's March tại nhiều nơi trên nước Mỹ và thế giới. Biểu tình và tuần hành là quyền hiến định của công dân Hoa Kỳ. Xin chúc những người này bầy tỏ và xác định được sức mạnh của mình. Alicia Keys đang hát "Girl on Fire" trên truyền hình trước lúc tuần hành. Bê nào muốn coi video về cuộc tuần hành ngày 21 thì vào Youtube hoặc vào trang mạng: Watch Live: Women’s March on Washington (and Elsewhere). Sea of Pink Hats.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Bê nào mà chẳng quan tâm đến ngày về hưu (hoặc đang hưu). Tuy nhiên,  Bê (Ơi), Đừng Sợ!
(1) Tắt của Sempre Fidelis, chữ La Tinh với nghĩa "luôn trung thành" (always loyal) là khẩu hiệu châm ngôn của Thùy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ.
(2) Bài hát Hail to the Chief  được ông Gúc Gồ dịch sai là "Ca ngợi đến các đầu bếp" (lầm chữ Chief với chữ Chef). Lần trước tra câu này thì Gúc Gồ còn dịch là "Mưa đá tới các đầu bếp" (Hail còn có nghĩa là mưa đá) mà không kịp chụp hình.



Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 10 things to know about Inauguration Day
C. The Emerging Trump Doctrine?
D. Zero sum game

Thấy Cây, Không Thấy Rừng!

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay nhiệt độ tại thành phố này là 10 độ Fahrenheit (-12 độ Celcius) nhưng ngồi trong nhà nhìn ra ngoài thì phong cảnh vẫn thật đẹp. Suy nghĩ miên man và cảm nhận sức sống của con người, nói chung, và nhất là người ở những môi trường khắc nghiệt. Cho đó là khí hậu khắc nghiệt hay là chế độ khắc nghiệt thì cũng phải cảm phục sức sống mãnh liệt trong tất cả chúng ta.
Thấy Cây, Không Thấy Rừng!
Thường thì chúng ta chỉ có thể thấy, nghe, suy diễn với sự kiện, tình hình trước mắt và trong khoảng thời gian ngắn, không gian hạn hẹp. Từ đó chúng ta đưa ra kết luận.
Một sự kiện xảy ra thì thường là chúng ta đưa ra một kết luận có tính tổng thể. Thí dụ như Ngài Trump nói là người nhập cảnh bất hợp pháp là những kẻ hiếp dâm, cướp của, giết người là Ngài dùng một số sự kiện để đưa ra một kết luận tổng thể. Ngài dùng "anecdotal evidence" (phụ chú B) để đưa đến kết luận với "informal fallacy" (ngụy biện không chính thức, phụ chú C).

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Thấy Cây, Không Thấy Rừng

Khi chúng ta nói:

• X là đúng với A
• X là đúng với B
• Nên chi, X là đúng với C, D, E, vân vân 

là chúng ta thấy cây mà đoán rừng, là võ đoán, là dùng informal fallacy!

Thấy Cây thì Có Gì Sai?

Thấy cây thì đương nhiên là không sai. Chúng ta PHẢI thấy cây.
Bởi không thấy sự kiện chung quanh chúng ta thì làm sao sống, làm sao chống chọi lại với những môi trường sống khắc nghiệt? Sự thật là chúng ta luôn dùng anecdotes vì anecdotes khả tín là sự kiện có thật và nói lên sự thật thì đâu có sai!
Cái không đúng ở đây là chỗ chúng ta có khuynh hướng kết luận vội vã mà không tìm hiểu sâu hơn để thấy rừng. 

Thấy Rừng

Thấy rừng là khi ta thấy số lớn những cây tạo ra khu rừng (đủ dữ kiện để mẫu thử có thể đại diện cho một chủng loại, một nhóm; big enough sample to represent the group). Thí dụ Ngài Trump không đề cập tới tỷ lệ tội phạm trong số nhập cảnh bất hợp pháp, theo Đệ là một vấn đề cần phải suy nghĩ.  Đây có thể là thái độ vơ đũa cả nắm.
Thế người Mỹ hợp pháp có phạm tội không? Câu trả lời đứng đắn là: Có.
Nhưng sao người nghe Trump thấy hợp lý là "nhập cảnh bất hợp pháp mà hiếp dâm, cướp của là KHÔNG ĐƯỢC". Có lẽ là chúng ta không muốn đối xử với người bất hợp pháp giống như những người khác. Điều muốn này đúng hay sai lại là một vấn đề khác mà Đệ không muốn bàn ở bài này.
Xin trở lại đề tài chính là, khi nghe Ngài Trump phán như vậy thì chúng ta phải sáng suốt mà tự đi một bước nữa để tìm hiểu xem tỷ lệ tội phạm trong người bất hợp pháp và trong người hợp pháp có khác nhau không mà phải là "statistically different" (phụ chú D). Có nghĩa là sự khác biệt phải mang tính khoa học và phải qua những thách đố và phản biện của những người nghiên cứu khoa học và xã hội. Những người hoạt đầu chính trị (demagogue; phụ chú E) luôn dùng những lời lẽ mị dân để lôi kéo người dân theo mình bằng những sự kiện có thật (như cướp của, hiếp dâm) gây nên bởi "những kẻ thù, những người không phải là phe ta".
Ngài Trump là sư phụ về cách dùng phương thức đánh vào nỗi sợ hải của người dân: "Người khác giống (nhập cảnh bất hợp pháp) mà hiếp dâm con cái chúng ta thì chúng ta sẽ không thể tha được!" Nhưng Bê ơi! TẤT CẢ chúng ta đều dùng phương cách này, lúc này hay lúc khác trong đời, để thuyết phục người khác.
Nếu có khinh ghét Trump thì cũng xin nhìn lại chính mình!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.
(1) Baì này không trực tiếp nói đến một thành ngữ của người Mỹ: "Can't see the forest for the trees"
vì câu này có ý nghĩa khác với lý luận trong bài này.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Anecdotal evidence
C. Informal fallacy
D. Statistical significance
E. Người mị dân