Hiểm Huyệt, Tử Huyệt - Cập Nhật I

Thân chào các Bê (*),
Ngày cuối trước khi nghỉ lễ Tạ ơn, đi làm mà lười quá; nên ngồi viết nhăng.
Hôm nay xin hầu các Bê về một đề tài không mới nhưng chắc là mọi người đều thấy xảy ra quanh mình: là con người ai cũng có yếu điểm mà người khác có thể lợi dụng. Dù con người đó có cứng cỏi thế nào thì cũng phải có những điểm yếu mà người khác có thể khai thác…
Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Xưa

Xin bắt đầu với ngày xưa khi mà các sư phụ dạy võ dù có thương học trò “ruột” cách mấy thì cũng sẽ làm hai điều:

• Không truyền cho đệ tử miếng võ tối hậu; phòng khi đệ tử phản thầy. (1)
• Không tiết lộ hiểm huyệt hay tử huyệt của mình cho người khác. Hiểm huyệt/Tử huyệt ở đây là nói đến huyệt điểm trên thân thể mà võ sư không bảo vệ được. Địch thủ đánh vào yếu huyệt này thì võ sư sẽ bị “phế” hết võ công hoặc tử thương.

Đó là ngày xưa, kể cho vui vậy thôi chứ như Đệ thì đánh chỗ nào cũng… thấy đau!

Nay

Ngày nay, hiểm huyệt cần biết của mình không phải là điểm yếu trên cơ thể mà là chỗ yếu trong tinh thần, trong cách hành xử của mình. Hiểm huyệt của một người thân của Đệ, một Mẹ đơn thân (single Mom), thì là cô con gái. Single Mom, rất tháo vát, cứng rắn, dư sức đấu tranh với đời; nhưng con gái nói gì cũng nghe, cũng chiều. Muốn rủ cô này đi “cruise” thì cứ nói với con gái của cô thì mới xong!

Phim

Mời các Bê, nếu có thì giờ thì tìm xem phim Hàn: The K2. Một phim bộ (ngắn thôi vừa mới hết bộ) hành động, võ thuật, đua xe (khá mới lạ), chính trị nhưng cũng có ý nghĩa về hiểm huyệt của các nhân vật chính trong phim. Bê xem và thử tìm tử huyệt của nhân vât Nữ chính Choi Yoo-jin, do Song Yun-ah đóng, là gì.

Thời Sự

Tử huyệt của Hillary Clinton thì đã rõ.
Tử huyệt của Tổng Thống Hàn Quốc, Park Geum-hye, thì chắc có lẽ là người bạn thâm niên, Choi Soon-sil.
Tử huyệt của Donald Trump thì còn phải chờ xem bốn năm tới ông làm gì. Cho tới hôm nay thì võ sư Trump che chắn hiểm huyệt khá kỹ!

“Thế, hiểm huyệt của ông là gì?” Bê hỏi. Dạ, Đệ không có hiểm huyệt (mà Bê có thể biết)!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Đã ở tuổi Bê rồi thì chống đỡ gì nữa. Hôm nào sẽ blog về đề tài “Total Surrender” để hầu Bê.
(1) Cũng vì vậy mà biết bao kiến thức của nhân loại bị thất truyền!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

Flashmob - Cập Nhật II

Thân chào các Bê (*),
Khoảng mười ba năm trước (2003) một sự kiện gây ngạc nhiên thích thú xảy ra tại Hoa Kỳ và nhanh chóng lan rộng trên thế giới tại các thành phố lớn, tại chỗ công cộng đông người. Nhưng rồi thì cũng như bao chuyện khác: bắt chước rồi thêm thắt và dùng nó vào mục đích khác làm Flashmob không còn là một sự kiện lành mạnh, ngạc nhiên, thích thú nữa; mà còn tàng chứa một vài nguy hiểm khi kẻ xấu nhúng tay vào...
Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

• Flashmob, hay flash mob, là sự kiện hội tụ một số đông người tại một chỗ đông người như sân ga, bến cảng, trong thương xá, ngay bùng binh đông người để biểu diễn nghệ thuật (nhảy múa, ca hát, cầu hôn, vân vân) nhưng không nhằm mục đích thương mại hoặc chính trị. Một vài đặc điểm của flashmob là hội tụ nhanh, tạo sự ngạc nhiên thích thú với phần trình diễn, giải tán nhanh. Vô danh là điểm nhấn của flashmob (phụ chú B). Thường địa điểm tập hợp không được định trước vì lý do là nếu chính quyền hoăc cơ sở thương mại mà biết trước họ sẽ ngăn cản. 
• Flashmob xảy ra khá dễ xảy ra với phương tiện mạng xã hội và live stream (cá nhân có thể phát hình trực tiếp qua Facebook, chẳng hạn). Đám flashmob có thể hội tụ nhanh tại một địa điểm là cũng nhờ liên lạc qua điện thoại và mạng xã hôi. 
• Và "mob" được định nghĩa bởi tự điển là "đám đông tự phát, vô trật tự và thường là bạo động" (phụ chú C) nên đáng lý ra thì những nhóm nhạc hoặc vũ đoàn được thành lập sẵn thì không kể là mob được. Trình diễn ngoài đường đáng lý ra không được kể là flashmob; đặc biệt là trình diễn để kiếm tiền. Nhưng mấy ai quan tâm! Cứ Mỹ có flashmob thì các nước khác (kể cả Việt Nam) cũng phải có flashmob.
• Thật đáng tiếc cho một "kiểu chơi" lành mạnh này lại trở thành một hiện tượng bị cấm đoán tại nhiều nơi trên thế giới vì thường làm rối loạn trật tự nơi công cộng và có thể là kẻ cắp tạo ra flashmob để cướp các cửa tiệm vào dịp lễ hội (flashmob roberries) hoặc dân móc túi lợi dụng cơ hội này mà làm ăn.

Vì có quá nhiều videos về flashmob nên xin không liệt kê ra đây. Bê chỉ cần vào Youtube mà tìm: "flashmob", "surprise", "best", "Christmas", "proposal", "New York","Paris", "Sydney", "Ha Noi", "Saigon", etc... là tìm ra các videos. Ở đây xin chỉ nêu vài flashmobs:

Cập Nhật I: The USAF Band - 2016 Holiday Flash Mob  Nhìn những quân nhân thuộc Không Quân Hoa Kỳ mà định bụng là trong năm 2017 sẽ nhất định phải đi thăm Học Viện Không Quân tại Colorado. 

• Wake me up - Rhapsody Philharmonic xảy ra tại Hà Nội. Đáng lý ra thì không được kể là flashmob vì có đài VTV quay hình. Ghi ra đây như là một khích lệ cho các em, các cháu chơi nhạc tại Việt Nam.
• Frozen Grand Central 207 người ngưng đọng như pho tượng cùng lúc tại nhà ga Grand Central, New York.
• West Side Story Flash Mob - New York City Times Square November 2011 (HD) New York và Broadway show!
• Christmas Food Court Flash Mob, Hallelujah Chorus - Must See! Xứ Cà (Canada) thì luôn là classy!
• Celebration: Massive Flash Mob Sydney Opera House [BEST VERSION]
• World biggest Freeze Flash Mob in Paris OFFICIAL VIDEO Long Edit 
• The BEST Surprise Flash Mob Proposal at Balboa Park in San Diego! - Allison & Jon. Lối cầu hôn mà cô dâu tương lai sẽ nhớ đời; khách bàng quan cũng có chuyện để kể. Ôi, nhớ San Diego, nhớ UCSD tại La Jolla!
• Cập nhật II: A surprise performance of Ravel's Bolero stuns shoppers!

Lễ hội cuối năm cũng là dịp để các flashmob xuất hiện nơi đông người. Nếu Bê có đi shopping hoặc du lịch mà gặp flashmob thì hãy thưởng thức chúng; nhưng coi chừng móc túi và cướp giật vì mải coi mà mất cảnh giác.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê mà không đi du lịch năm châu, bốn biển thì chờ đến bao giờ, nữa?

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Wikipedia - Flashmob
C. Nghĩa chữ "Mob"

Tên Em là Bất Hối

Thân chào các Bê (*),
Nhân chuyến về thăm quê cũ, quốc gia Cali (1), mà Đệ nhìn ra sự hối hả của người Cali: lái xe cũng vội, nói chuyện cũng vội; làm cái gì cũng hối người khác. Người Cali không chịu nổi chuyện một lão già Trung Hoa (người Việt cư ngụ tại miền Trung Tây Hoa Kỳ; Midwest America) từ từ lái xe vào chỗ đậu. Cũng vì cái từ từ đó mà vuột mất chỗ đậu xe; BB lại la lên là "sao anh chậm chạp quá!"
Một hôm đứng ngay ngã tư đèn đỏ trước khu Phước Lộc Thọ để quan sát thì thấy Mít ta vội không thua gì người Mỹ bản xứ: Đèn vừa bật xanh mà xe đứng đầu chưa nhúc nhích là cứ y như rằng là xe sau sẽ nhấn còi, thúc hối! Sao mà vội vã như thế, không biết nữa!
Người Cali không có kiên nhẫn và lịch sự cần thiết với khách lạ. Ngay tối hôm đến Quận Cam, việc đầu tiên là hai vợ chồng Đệ đến một tiệm phở khá nổi tiếng để mong thưởng thức phở tại Cali mà lâu không được ăn. Cậu hầu bàn rất thiếu kiên nhẫn và gắt gỏng với thái độ từ tốn, phân vân của khách phương xa trong việc chọn món ăn. Trong bụng Đệ muốn quát lên: "Nhóc con, Tao tên là Bất Hối. Đừng có hối tao!" Tuy bị cụt hứng với thái độ thiếu lịch sụ đó, Đệ cũng chẳng nói gì, định bụng là sẽ không bao giờ trở lại.
Có lẽ tại thành phố lớn, người ta ai cũng vội vã. Thôi thì xin tặng Bê Thành Phố bài New York Minute (phụ chú E và F).
Bất Hối. Em tên là Bất Hối. Tên tựa này không nói tới chuyện đừng có hối kể trên mà muốn nói tới thái độ không hối hận của Dương Bất Hối, của Edith Piaf, của Joe Cocker. Sống mà không hối hận thì quả là sung sướng hơn người cứ suy nghĩ: "Giá mà...", phải không?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Dương Bất Hối

Chi tiết về Dương Bất Hối thì xin Bê vào phụ chú B mà đọc. Đệ chỉ xin nói tóm lược là nàng là kết quả của mối tình ngang trái giữa Chánh và Tà. Kỷ Hiểu Phù là nữ hiệp mà bị Quang Minh Tả Sứ của Ma giáo cưỡng hiếp mà có con. Nàng đặt tên con là Bất Hối để khẳng định với sư phụ, Diệt Tuyệt sư thái, và với mọi người là nàng không hối hận đã yêu Dương Tiêu, kẻ thù của Chính giáo mà đáng lý ra cũng là kẻ thù cưỡng bức nàng.
Ngay trong cuộc đời của Bất Hối thì cái tên Bất Hối một lần nữa lại là định mệnh: nàng tình nguyện kết nghĩa với người từng yêu mẹ nàng và là kẻ thù của cha nàng. Bất Hối đúng hay sai là chuyện đời sau bàn luận. Lúc đương cơ thì Bất Hối chỉ thấy là mình không hối hận. Đệ xin bái phục tính cương cường này.

Édith Piaf

Cuộc đời người ca sĩ này thì dài lắm. Xin Bê vào Édith Piaf (tiếng Việt), hoặc muốn chính xác thì vào Édith Piaf (tiếng Tây), Édith Piaf (tiếng U). Nói về Édith Piaf thì 10 bài blogs cũng không xong. Đệ chỉ xin nêu ra đây là Piaf hát khá nhiều nhạc tình nhưng cũng có những bài về nhân sinh và một bài rất hợp với chủ đề: Non Je Ne Regrette Rien (không, tôi không hối hận gì hết) mà Bê có thể nghe ở phụ chú C.
Piaf đã có cuộc đời tình cảm đầy sóng gió và Piaf đã không hối hân nên mặc dầu lúc đầu Piaf không muốn tiếp hai tác giả của bài này (Charles Dumont and Michel Vaucaire), nàng đã nhận lời hát bài này ngay khi nghe Dumont hát thử cho nàng nghe. Có nghe Édith Piaf hát bài này thì coi phim La Vie En Rose mới thật là hay. Mời các Bê nghe các đoạn hát (soundtrack) trong La Vie En Rose.

Joe Cocker

Trong bài Một cách nghe "Unchain My Heart", Đệ có đề cập đến bài N 'oubliez Jamais! (Phụ chú D). Hôm nay xin Bê nghe lại N'oubliez Jamais! để nhớ lại thời chúng ta còn ở Trung Học. Chuyện cũ thì không hối hận. Nhớ quá khứ để định hiện tại và tương lai: không hối hận và đừng quên là mỗi thế hệ có cách giải quyết khác nhau. Tại Hoa Kỳ, bốn năm tới, người dân Mỹ có Tổng Thống mới và tương lai thì bất định! Làm gì thì làm nhưng phải làm sao để về sau không hối hận.

À mà Đệ xin khẳng định là mình không hối hận viết cái bài blog này.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê là đã qua cái tuổi 50, Ngũ thập nhi tri thiên mệnh, rồi nên còn hối hận gì nữa.
(1) Ngày xưa quốc gia Cali là một tiểu bang của Liên Bang Hoa Kỳ; nay về hành chánh thì vẫn là cấp tiểu bang.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Việt Kiếm Hiệp - Dương Bất Hối 
C. Edith Piaf - Non, je ne regrettte rien! 
D. Joe Cocker - N'oubliez Jamais

...

N'oubliez jamais
I heard my father say
Every generation has its way
    A need to disobey
N'oubliez jamais
It's in your destiny
    A need to disagree
When rules get in the way
N'oubliez jamais

...

E. New York Minute - Lyrics

...

In a New York minute

    Everything can change

In a New York minute

   Things can get pretty strange

In a New York minute

   Everything can change

In a New York minute

...

F. New York Minute - Video

Bê (Ơi), Đừng Sợ!

Thân chào các Bê (*),
Tối qua, ngày 8 tháng Mười Một, khi người Mỹ còn đang nô nức đi bầu Tổng Thống Liên Bang, Đệ từ phòng tập thể dục bước ra cửa ra về. Nhìn lên bầu trời và thấy đúng nửa vầng trăng sáng! Trăng tối qua, lạ với đường sáng tối thẳng đứng tạo nên nửa vầng trăng sáng nhưng cũng nhắc nhở người nhìn là bên cạnh mặt sáng là cái mặt tối của Trăng. Từ 8 giờ tối cho đến 3 giờ sáng, công dân Hoa Kỳ dán mắt vào màn ảnh truyền hình để được chứng kiến sự kết thúc của mùa tranh cử mà sử gia cho là “sắt máu”, là xấu xí nhất trong lịch sử chính trị Hoa Kỳ. Một kết thúc mà giới phân tích cũng như chuyên gia bị bất ngờ trong giờ cuối. Trước ngày kiểm phiếu thì đa số dân chúng và chuyên gia đều tin là Clinton sẽ thắng. Cả trong phe Cộng Hoà thì Trump cũng khó kiếm được người công khai ủng hộ mình.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Trong bài Mùa Chiêm Nghiệm, Hướng Nội và Sám Hối, Đệ muốn nói đến việc nhìn xã hội Mỹ mà chiêm nghiệm về chính bản thân mình. Chiêm nghiệm mà nhìn vào trong chính mình mà sám hối. Tại sao Donald J Trump thắng cử? Câu trả lời đơn giản là vì Trump đã thắng Clinton ở những tiểu bang mà tổng số đại cử tri lớn hơn 270. Đơn giản hơn thì nói là quá nhiều cử tri sẵn sàng bỏ qua những tội lỗi của Trump và mong đợi sự thay đổi (change) mà đảng Dân Chủ và Tổng Thống Obama đã hứa với họ tám năm nay (và không thấy kết quả); nên họ chuyển qua cậy trông vào Trump (sẽ "Drain the swamp!" cải tổ cả hệ thống công quyền ở Washington D.C.).
Không thể chối cãi là nước Mỹ có hai lãnh tụ với những lỗi lầm “tầy đình” mà hai đảng đưa ra tranh cử. Đừng quên là người công dân chấp nhận hiện trạng chính trị của nước Mỹ thì tất cả mọi người công dân đều có trách nhiệm trong sự tồi tệ này và người công dân Hoa Kỳ sẽ phải chấp nhận thực trạng này, trong bốn năm tới. Tối ngày 09 (một ngày sau bầu cử) và sáng nay, biểu tình xảy ra tại hơn 25 thành phố lớn trên nước Mỹ. Hôm nay, đã có nhiều trường trung học báo cáo những sự kiện kỳ thị mà các học sinh vô ý thức đã gây ra.

 

Nước Mỹ của Tôi Thế Đấy! (1)

Sám hối ở đây có thể tả như một “Tổ quốc Ăn Năn”. Nếu nhìn như một tổng thể thì những “tội lỗi” của Clinton, của Trump chính là tội lỗi, là sai lầm của chính mỗi người công dân. Cứ nhìn họ và hướng nội nhìn lại chính mình. Chúng ta có muốn tranh lợi có muốn thắng người (bằng mọi giá) hay không. Hiển nhiên câu trả lời là CÓ và Clinton và Trump cũng chỉ là đại diện cho mỗi chúng ta. Xin đừng cho rằng Bê thì không vậy. Nếu chúng ta không vậy thì tại sao bốn người tranh chức Tổng Thống mà chỉ Trump và Clinton được đa số phiếu. Hệ thống lưỡng đảng (Dân chủ và Cộng hòa) cho chúng ta sự cân bằng (check and balance); nhưng cũng chính hai đảng này lôi chúng ta vào một trong hai cực mà đa số chúng ta xem như là đương nhiên, mà tình nguyện tham dự vào. Nhìn vào chính mình không phải để sợ hãi, để trở thành yếm thế mà là để có cơ hội mà tiến bộ, mà chỉnh sửa.

Nước Mỹ của tôi thế đấy! Hiện tình là phân cực, là đấu tranh quyết liệt. Trong cuộc đấu tranh này, bên thắng thì hả hê và bên thua thì uất ức.

Nước Mỹ của tôi thế đấy! Nhưng hiện tình cũng là lời kêu gọi của cả hai đảng: chúng ta phải hàn gắn vết (trọng) thương này. Lãnh tụ bên Dân chủ như Tổng thống Obama và Ứng cử viên Dân chủ Clinton đều nói là chúng ta phải giúp Tổng Thống thắng cử (President Elect) thành công trong bốn năm tới. “Sự thành công của Trump, chính là, sự thành công của nước Mỹ”. Và ngay cả con người tuyên bố vung vít như Trump cũng đã kêu gọi sự đoàn kết (xem diễn văn nhận thua và chiến thắng của Clinton và Trump, phụ chú B và C).

Nước Mỹ của tôi thế đấy! Thắng không kiêu; Bại không nản! (3) Bốn năm tới là thời gian dài nhưng cũng có lẽ là chỉ đủ dài để đảng Dân chủ tìm ra nguyên nhân đích thực tại sao mình thua. Bốn năm tới lại là rất ngắn cho Trump để thực hiện những điều ông hứa nếu đảng Cộng hòa không có sự hợp tác của bên thiểu số; mặc dầu Cộng hòa có cả Tổng Thống, Thượng viện lẫn Hạ viện.

Nước Mỹ của tôi thế đấy! Bê Ơi, Đừng Sợ! (2) Ở đất nước tự do này, chúng ta có "Rights to Grievance" (Quyền được biểu lộ sự bất mãn). Hãy nhớ, xử dụng quyền này và đừng đi đến bạo động cũng như phải tôn trọng người khác chính kiến.

Bê nhìn Trăng thấy nửa vầng trăng sáng nhưng có thấy nửa vầng trăng tối, hay không? Trăng là nguyên thể chứ có là hai nửa đâu!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Nếu Bê ở Mỹ lâu rồi thì cũng biết là chúng ta đã từng có Tổng Thống rất tệ; nhưng nước Mỹ vẫn là đất nước đáng sống nhất, theo ngu kiến của Đệ.

(1) Tiểu đề này là nhái tên một cuốn truyện Thép Đã Tôi Thế Đấy!
(2) Tựa đề lần này Bê, đừng sợ! là nhái một tựa phim Việt Nam Bi, đừng sợ! Mặc dầu chuyện phim chẳng có liên quan gì với đề tài này. 
(3) Nhà văn James Michener có nói: “I like challenges. I don’t mind defeat. I don’t gloat over victories.” Trích từ cuốn Success Trap-Rethink Your Ambitions to Achieve Greater Personal and Professional Fulfillment của Dr. Stan J. Katz và Aimee E. Liu.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Hillary Clinton, in defeat, may finally win the country’s affection
C. Donald Trump’s very happy victory speech, annotated

Tương Phản - Cập Nhật I

Thân chào các Bê (*),
Trời Thu ở Bắc Mỹ có những ngày âm u, gió bão và những ngày nắng ấm, gió hiu hiu... Hôm nay là ngày nắng ấm nhưng lại ở nhà nên xin hầu các Bê một bài về sự tương phản trong cách hành xử của con người trong những hoàn cảnh tương tự. Đệ xin nhấn mạnh ở đây là bài có tính phiếm diện (không khoa học và không phản ảnh trung thực lịch sử của một dân tộc); viết là viết cho vui thì mong các Bê cũng đọc mà suy ngẫm... cho vui.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Hành xử của con người trong một xã hội, trong một văn hóa phần nào phản ảnh văn hóa mà người hành xử đang sống trong đó. Dân tộc nào cũng có anh hùng VÀ tiểu nhân; chuyện này thì ai cũng đồng ý rồi. Thế nhưng có lẽ là thể chế và quy luật xã hội đóng một vai trò rất quan trọng trong việc khuyến khích (encouraging) hay trấn áp (suppressing) các hành động anh hùng/dũng cảm.

Quyền Được Rên - Truyện ngắn của Lê Mai (phụ chú D và X)

Câu truyện không có gì lạ hoặc mới lạ. Trong xã hội mà quyền con người không được tôn trọng (xin đừng dùng cụm từ "chưa được" trong câu văn này), thì con người sẽ lộ ra tất cả sự yếu đuối, hèn nhục của kiếp người. Con người và guồng máy hãm hại nhân vật chính đã hẳn là tàn ác, vô nhân đạo; nhung những con người suy nhược chung quanh nhân vật chính là những người đánh mất phẩm cách; dù là đánh mất vì lý do gì thì cũng là mất phẩm cách (1). Dân tộc mà gồm nhiều người đánh mất phẩm cách thì dân tộc đó mất một nền tảng đáng trân quý: phẩm cách.
Truyện ngắn thì dù có dựa vào sự kiện thật thì cũng không thể bảo là truyện thật được; nhưng có lẽ với hiện thực này, là chưa tác giả, chưa sử gia nào ở trong nước dám viết công khai tất cả những sự kiện thật về những sự việc tương tự, thì người đọc lại càng thấy tính chất dã man của xã hội mà nhân vật trong truyện phải sống trong đó.
Cập Nhật I: Theo TS Nguyễn Ngọc Kiên thì nhân vật chính trong truyện ngắn này là Hoàng Công Khanh. Xin Bê đọc thêm QUYỀN ĐƯỢC RÊN – MỘT KIỆT TÁC CỦA NHÀ VĂN LÊ MAI

Lao Vào Hiểm Nguy (phụ chú B)

Chuyện lao vào hiểm nguy để cứu người thì nhiều (có lẽ là rất nhiều) nhưng Đệ xin nêu lên một trường hợp khá đặc biệt: John Riordon đã mang được 105 người Việt ra khỏi Việt Nam trong tháng Tư, 1975. Riordon đã không cần làm như vậy vào lúc Citibank ở New York ra lệnh cho nhân viên Hoa Kỳ di tản. Riordon đã chấp nhận hiểm nguy để làm chuyện phi thường. Trong 105 người Việt đó mà dù có chỉ một người thành công trên đất Mỹ thì cũng là đáng công khó của Riordon. Theo CBS News thì rất nhiều thế hệ một rưỡi và thế hệ thứ hai của những người này trở thành Bác Sỹ, Luật Sư, vân vân...

Người Mỹ ___ Hơn Người Việt?

Người Mỹ có "ấy" hơn người Việt, không?
Hẳn là không. Dân tộc nào cũng có cả anh hùng VÀ tiểu nhân. Có khi một người vừa là anh hùng vừa là tiểu nhân trong những nghịch cảnh và hoàn cảnh khác nhau.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Ở tuổi này thì cứ... nhìn cuộc đời trôi; nhưng xin đừng vô cảm!
(1) Nếu Đệ không ra được nước ngoài thì chắc là cũng đánh mất nhiều thứ rồi phải không? Ai thì cũng là muốn sinh tồn, phải không?

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. How a U.S. banker risked his life to smuggle 105 Vietnamese colleagues out of Saigon... << Nhìn mấy bức hính trong bài mạng này mà ngậm ngùi nhớ tháng Tư! Ngày Đệ lang thang trong Sài Gòn như kẻ đánh mất linh hồn.
C. When Big Blue Went to War: A History of the IBM Corporation’s Mission...
D. QUYỀN ĐƯỢC RÊN - Truyện ngắn của Lê Mai

X. Phụ chú D là đường dẫn vào truyện ngắn Quyền Được Rên Của Lê Mai. Xin các Bê vào đường dẫn này mà đọc. Ở đây xin có lỗi với trang mạng của TS Nguyễn Xuân Diện và tác giả Lê Mai mà chép nguyên văn truyện ngắn ra đây (phòng khi không vào được trang mạng):

QUYỀN ĐƯỢC RÊN 

Truyện ngắn của Lê Mai

Cuốn tiểu thuyết thứ 8 ông mới in xong được vài ngày đã nhận được nhiều lời chúc mừng của bạn bè thân hữu. Ông vui. Ông tự thưởng cho mình vài ngày nghỉ ngơi để xả hơi, trước khi bắt tay vào việc hoàn thiện tập thơ tự sự của đời. Ông pha ấm chè Thái thật nóng. Ngồi nhâm nhi một mình trong căn nhà tuyềnh toàng đồ đạc, ông lơ đãng nhìn ra ngoài trời. Mưa! Mưa quá! Ngâu mà… 

Chuông điện thoại ré lên như động cỡn. Ông nhấc máy, nhỏ nhẹ:

- Alô. Ai đấy ạ! Tôi là Hoàng, xin nghe.

- Hoàng hả. Khỏe chứ! Kha lán 9 đây! Nhớ không! Cuốn “Lẽ đời” được đấy. Hồ hởi, phấn khởi nhé!...

Ông giật thót người, buông rơi ống nghe xuống nền nhà. Trong màn mưa dầy đặc ông bỗng thấy quản giáo Quang lừ lừ đi vào. Vẫn da mặt bì bì, xàm xạm; vẫn cái phẩy mạnh tay vào không gian; vẫn cái miệng hơn hớn nói trước mọi phạm nhân: “Hồ hởi, phấn khởi nhé!” Ông chăm chắm nhìn quản giáo Quang… Những ký ức của hơn bốn mươi năm trước tưởng mãi mãi bị chôn vùi bỗng ào ạt sống dậy trong ông…

“Bao giờ đậy nắp áo quan
Mang theo xuống huyệt nỗi oan tày đình…” 

Thơ ông từng viết thế.

Sau hội nghị Ấp Thôn, ông thấy mình rất hoang mang. Ở đâu, làm gì, ông cũng thấy như mình bị theo dõi, nghi ngờ. Nhiều người bạn vẫn ngày ngày bù khú, đàm đạo, trò chuyện với ông, giờ đây hình như họ tìm cách lảng tránh. Ông lơ mơ đoán: có chuyện rồi. Nhưng là chuyện gì thì ông chịu. Ông uể oải đạp xe đến nhà thi sĩ Phương – người nổi tiếng với biệt danh “Biết tuốt” để dò hỏi. Với vẻ mặt quan trọng của kẻ “biết tuốt” những bí mật quốc gia, thi sĩ Phương nhẩn nha nói: “Có nhiều người dò hỏi về cậu lắm, cậu phải liệu. Nghe nói, ở hội nghị Ấp Thôn người ta xếp cậu là Kẻ nổ phát súng đầu tiên của phái Nhân Văn đấy. Nổ phát súng đầu tiên, cậu hiểu không?” Nghe thế, ông trợn tròn mắt nói:

- Vô lý! Họ căn cứ vào đâu mà kết luận thế. Vô lý. Thậm vô lý!.

- Họ không vô lý đâu. Họ dựa vào đơn tố cáo của thằng Năng Lé. Nó dựng đứng chuyện cậu dịch bài “Văn nghệ và chính trị” của Lỗ Tấn là khơi mào cho một âm mưu. Tưng tửng hỏa mù thế thôi! Đấy, cái chết của anh em mình nằm ở chỗ ấy đấy. Văn chương mà, hiểu thế đếch nào chẳng được.

Lời tủng tẳng của thi sĩ Phương làm ông đã hoảng lại càng thêm hoảng…

Nhưng nỗi hoang mang không phải kéo lâu. Vào một ngày, ông cũng không rõ nắng mưa ra sao, chỉ biết vào khoảng gần trưa, có hai người đàn ông ăn mặc bình thường cùng người tổ trưởng dân phố bước vào nhà. Họ yêu cầu ông đứng dậy, rồi một người dõng dạc đọc lệnh khám nhà. Sau lệnh, tất cả giấy tờ, sách báo, bản thảo và cả những quyển sách Mác-Lê dày cộp cũng được xếp lên chiếc xích lô đỗ xịch trước cửa nhà. Ông cúi đầu lặng lẽ bước theo họ. Vẳng theo ông là những tiếng thút thít kìm nén của vợ con. Định dừng bước nói với vợ con vài lời, nhưng họng ông nghẹn ứ. Một cú huých nhẹ và một lời thúc giục nhỏ, nhưng đanh: Đi. Đi mau…

Trại 12 Hỏa Lò, vẫn thế - ông đưa mắt nhìn quanh. Trước thời gian, mọi vật đều biến đổi. Nhưng có lẽ, nhà tù là nơi biến đổi chậm hơn cả. Vẫn cái nhà xí mốc meo, hôi thối. Vẫn cái bể nước tầng tầng lớp lớp rêu phong. Vẫn cái không gian mờ mờ ẩm ẩm. Ở đây, hơn mười năm trước ông cùng các tù nhân trong trại đã tận mắt chứng kiến những giây phút bi tráng cuối cùng của người chiến sĩ cộng sản họ Hoàng trước khi ra pháp trường. Cũng ở đây, ông phải căng đầu suy nghĩ để chống lại những cuộc hỏi cung mưu mô và căng thẳng của bọn Phòng Nhì Pháp. Hơn mười năm trước, tang chứng vật chứng “phản lọan” của ông và các đồng chí đã rõ ràng nên kẻ thù mới đầy được ông lên Sơn La… Giờ tang chứng, vật chứng có gì đâu cơ chứ! Hơn nữa, lòng ông sạch. Ông thanh thản chờ đợi cuộc hỏi cung để tự biện minh cho mình. Nhưng… Chờ mãi, chờ mãi vẫn chẳng thấy gì. Nửa tháng sau, ông được đưa lên núi rừng Yên Bái. Những thâm niên ở nhà tù Hỏa Lò, Sơn La ngày trước bỗng thức dậy trong ông một sự dò kiếm, tìm hiểu những điểm giống nhau, khác nhau giữa chúng với trại cải tạo Yên Bái của ta bây giờ. Núi thì cũng điệp trùng, rừng thì cũng âm u đến như Sơn La là cùng. Có lẽ nhà tù Đế Quốc hiện đại hơn, nhiều bê tông, nhiều kẽm gai sắt thép hơn và dữ dằn hơn – lính canh gác quanh mình đầy súng đạn, còn ở đây thì… chỉ những lán tre nứa, ọp ẹp; chỉ những sạp giường nứa gồ ghề và những hàng rào tre nứa sơ sài và những anh quản giáo hiền hiền ngô ngố. Nhưng chớ coi thường… Ở Sơn La còn có thể vượt ngục được nhưng ở đây thì… trốn ra ngoài rồi sống ở đâu, vợ con sẽ ra sao? Ông khẽ rùng mình. Ở lán trung tâm ông thoáng nhìn thấy văn sĩ Phùng, thi sĩ Thảo, họa sĩ Phạm. Mấy gã còn nháy mắt gật đầu trêu ông như ở ngoài đời. Ông vội quay mặt, lờ đi như không biết gì – kinh nghiệm tù dạy ông phải thế. Sao lại đông thế nhỉ? Họ mắc tội gì? Ông thèm được nói chuyện với họ quá mà không dám nhìn lâu.

Lán 9 – nơi ông ở có 16 phạm nhân. Mươi anh ăn cắp vặt, du thủ du thực; dăm anh đâm người, đánh vợ; ông và Apao (nghe nói, đâu như anh này chứa chấp thổ phỉ). Một dãy nhà tre nứa, tuềnh toàng, ọp ẹp nằm thườn thượt như nấm mồ hoang, cỏ chui qua vách nứa. Ông hòa nhập nhịp sống của trại rất nhanh. Sáng sáng, khi hồi kẻng lành lạnh rờn rợn ré lên, là ông đổ nước vào miệng, súc òng ọc vài cái rồi ra lĩnh củ khoai ăn sáng. Xong là ra lĩnh cuốc xẻng, quang gánh – công cụ cho một ngày lao động. Định mức là rất rõ ràng cụ thể, nhưng có hoàn thành hay không lại là việc không quan trọng. Quan trọng là ý thức: phân công việc gì cũng chấp hành không ý kiến, không thắc mắc. Quan trọng là: khi có mặt quản giáo phải cố làm việc hăng say, chờ lúc quản giáo vẫy tay gọi phải nhanh nhẹn chạy đến, đứng cách xa 3m cúi đầu, lắng nghe lời huấn thị, giáo dục của quản giáo: “Hồ hởi, phấn khởi nhé – Đào sâu suy nghĩ nhé!” Tất cả chỉ có thế thôi. Rồi buổi tối ngồi gật gà bình xét. Khổ, đói rồi cũng quen, nhưng nhớ nhà thì không thể. Chiều chiều, sau bữa cơm thấy Apao lánh riêng ra một chỗ, đăm đắm nhìn rừng núi thâm u là ông lại lặng lẽ rơi nước mắt. Apao nó đang nhớ nhà, nhớ rừng… Ngày ông bị bắt, đứa con út mới sinh được mấy ngày, mới chỉ kịp đặt tên. Vợ đã yếu giờ lại bị cho thôi việc. Tấm thân gày còm ấy giờ đây biết làm gì để nuôi bốn đứa con nhỏ dại. Tuần trước, nghe nói, họ cử cán bộ đến tận nhà vận động vợ con ông đi xây dựng vùng kinh tế mới. Hoàn cảnh kinh tế khó khăn… Những lời nói đường mật… Những viễn cảnh ngọt ngào… Lòng ông nóng như lửa đốt. Ông muốn thét vào không gian dặn vợ: “Cố bám chặt lấy phố phường. Cống rãnh, đường phố sẽ giúp Em và các con vượt qua hoạn nạn.” Nhưng núi rừng trùng điệp thế, không gian mang mang thế làm sao ông dặn nổi vợ con! Ông đau đáu thấy mình có tội với vợ con. Bất lực, bí tắc, ông lê chân đến đứng trước mặt người quản giáo – người trạc tuổi con ông, chưa đọc thông viết thạo. Ông chắp tay, cúi đầu, giữ đúng khoảng cách 3 mét rồi nhỏ nhẹ thưa: “Thưa cán bộ, trường hợp tôi bao giờ thì được ra toà?” Ra tòa! Phải! Ra tòa! Các phạm kinh tế hay hình sự ở lán ông ai cũng đã được ra tòa. Họ có án đàng hoàng. Họ biết rõ ngày đi – cũng biết rõ ngày về. Còn ông… Ông mong ước được ra tòa. Ra tòa – ông nghĩ: Mọi việc sẽ được phân định rõ ràng. Trắng ra Trắng. Đen ra Đen. Lúc ấy, dẫu có phải đi tù ông cũng không oan ức. Người quản giáo nhìn ông. Nhìn từ đầu xuống chân rồi khinh khỉnh nói:

- Ông là nhà văn có tiếng mà còn dốt thế! Tù rồi còn đòi ra tòa làm gì?

Ông lạnh người nhận ra cái tuyệt đúng, tuyệt gọn, tuyệt dễ hiểu của lời lẽ anh quản giáo, nhưng như thế thì mông lung quá, mịt mờ quá… Ông rụt rè thưa tiếp:

- Nếu không ra tòa, không có án tôi biết sao được tội gì? Hình phạt là bao nhiêu năm?

Nhìn ông, anh quản giáo cười hiền, tỏ ý thông cảm:

- Dốt thế, ở tù cũng đáng... Ông là đi học tập, đi cải tạo chứ có phải tù đâu mà hỏi án bao nhiêu năm. Đi học tập, đi cải tạo thì bao giờ học tập tốt, cải tạo tốt thì… ra trường. Tốt nghiệp ý mà! Muốn biết bao nhiêu năm thì phải tự hỏi mình chứ hỏi gì tôi. Thôi, hồ hởi, phấn khởi nhé!.

Ông ghìm tiếng thở dài ngao ngán, biết mình rơi vào tình trạng sống dở chết dở rồi, muốn thoát khỏi nó chỉ còn cách:

“… Tôi đã sống rất nhiều ngày thảm hại
Khôn ngoan không dám làm người
Bao nhiêu lần tôi không thực là tôi…” 

Phải biết chấp nhận thực tại. Chấp nhận một cách hồn nhiên và phải luôn hồ hởi, phấn khởi. Apao đấy. Họa sĩ Kha đấy. Họ đi tù rất hồn nhiên, đâu có trĩu nặng như ông. Càng hồn nhiên, giác ngộ tốt, hồ hởi, phấn khởi, sẽ càng chóng… ra trường.


Mấy tháng sau, ông được giám thị gọi lên giao nhiệm vụ mới: làm y sinh – dùng lá lẩu quanh trại chữa bệnh cho phạm nhân của trại. Hồ sơ lý lịch cho họ biết, ông có tài vặt này từ khi ngồi tù thực dân ở Sơn La, có lẽ vậy. Tốt quá! Nhận nhiệm vụ mới ông rất vui. Vui vì nhiều lẽ. Từ đây ông được tạm chia tay với cuốc, với xẻng, với gánh phân… với những tối ngồi bình xét ngày lao động. Từ đây không có người giám sát, ông sẽ có thời gian tranh thủ hái thêm mớ rau rừng, vồ thêm con cóc, đập thêm con rắn cải thiện bữa ăn, bồi dưỡng cơ thể để còn có sức mà về với mẹ đĩ. Ông bồi hồi nhớ tới lần vô tình nhìn thấy con cua đang lổm ngổm bò dưới đáy ruộng lúa. Ông gạt vội đám đỉa lúc nhúc ngoe nguẩy trên mặt nước, ào xuống ruộng, vồ gọn mấy chú cua. Xé từng con ăn sống, mà chất ngọt chất bổ của con cua thấm đến đâu ông biết rõ đến đấy. Đúng là bổ hơn cả nhân sâm. Từ đây, ông sẽ có dịp la cà sang các lán chuyện trò, thỏa chí tò mò ham biết của nhà văn. Và nhất là việc trị bệnh cứu người còn giúp ông nuôi dưỡng ngọn lửa tính người mà giờ đây trong ông nó chỉ còn leo lét cháy… Nghe đồn, ở lán chân đồi còn gọi lán Đồi Ma có nhốt một phạm lạ. Phạm này chẳng biết mắc tội gì. Cũng chẳng biết có điên hay không. Chỉ biết từ ngày vào trại hắn chỉ nói, nói sang sảng, nói toàn đúng, nói tới mức giám thị trại phải nhốt riêng hắn ra một lán khuất nẻo. Hôm trên đường sang lán 4 chữa bệnh, ông ngó trước ngó sau không thấy ai liền tạt sang lán Đồi Ma. Đúng lời đồn, khi còn cách lán vài chục mét ông đã nghe tiếng nói sang sảng phát ra. Giọng nói có âm có sắc, tròn vành rõ chữ, khúc triết mạch lạc nhưng đã đuối. Ông ghé mắt nhòm qua vách lán. Trong không gian tử thần có một bộ xương người ngồi ngay ngắn trên mặt sạp nứa dài thườn thượt. Từ lỗ thủng sâu hoắm trên chiếc đầu lâu sang sảng phát ra tiếng nói rất hay và tuyệt đúng. Ông rùng mình, bỏ chạy. Hai ngày sau hắn chết. Ông ghìm tiếng thở dài, thương lắm số kiếp một sinh linh nhỏ bé. Con người có số phận không? Ông nhớ, sau lần vượt ngục Sơn La, tổ chức Đảng cho người tìm đến tận nhà giao cho ông một cái chức kha khá… Tiếp theo là những ngày hoạt động sôi nổi, tràn đầy hào khí. Những bài thơ, trang văn, lời kịch đậm đà lòng yêu nước diết da toát ra trong bản ngã của con người nhân hậu có sức hút công chúng lạ lùng. Ông hừng hực sống. Ông rạo rực sống. Miền Bắc hoàn toàn giải phóng, toàn Đảng toàn dân náo nức bước vào thời kỳ xây dựng CNXH, ông háo hức vung ngọn bút náo động kịch trường. Ngày đêm ông say sưa làm việc, lúc viết kịch bản, viết báo, viết thơ…, khi làm đạo diễn chọn diễn viên, phân vai, chọn cảnh; lúc gặp người này, khi người khác gặp… náo nức tưng bừng… Thế mà bỗng nhiên, thoắt một cái thành thằng tù xa vợ, lìa con, bạn bè lảng tránh…

Ông ngậm ngùi chợt nhớ đến cái ngày ra tù… “Một ngày tù nghìn thu ở ngoài”. Ra tù, ở Yên Bái tiếng ấy reo vang, hừng hực như lửa phát nương nhưng khi về đến đô thành nó trở thành đốm lửa ma lạnh lẽo. Ở Yên Bái bạn tù lưu luyến tiễn đưa, về đến nhà không bạn bè thăm viếng. Thậm chí mấy ngày sau, ra phố vô tình gặp người bạn văn (người bạn hiểu rõ nỗi oan khuất của ông giờ đã có chức có quyền trong làng văn nghệ), người đó kéo sụp mũ che mặt lảng tránh… Cũng phải thôi, họ sợ liên lụy. Ông tự nhắc mình: giờ đây trong quan hệ mình phải thận trọng giữ gìn đừng để liên lụy đến bạn bè hàng xóm. Ngày ông đến đồn công an trình báo, người chiến sĩ công an trạc tuổi con ông (cái tuổi mà khi ông và đồng đội bừng bừng dũng khí tham gia cướp chính quyền thực dân – phong kiến, chúng còn đỏ hỏn) nghiêm khắc, ân cần giáo dục và nhắc nhở ông phải sống sao cho ra sống. Lòng ông nhức nhối, buốt đau. Giá trước đây thì… Nhưng giờ đây, sau những lời giáo huấn đó là hộ khẩu, tem gạo; là người vợ và những đứa con xanh xao, gầy còm, ngơ ngác sống, rụt rè sống, nhẫn nhục sống… Ông lểu thểu về nhà, lăn ra giường và nghĩ miên man. Phải kiếm việc để làm ngay – ông tự nhủ. Nhưng, làm gì? Văn sĩ Đoàn nói: “Vì không biết làm gì, tôi phải làm nhà văn.” Còn ông, đến nhà văn cũng không được làm thì làm gì? Làm gì?... Té ra, một ngày ở ngoài nghìn thu ở tù. Ông lò dò đến thùng gạo. Mở nắp thùng thấy chỉ còn vài lon gạo. Ông giật mình hiểu ra cái khảnh ăn của vợ con. Thảo nào, vợ con ông gầy gò, xanh xao thế! Phải tìm việc đi làm ngay – ông tự nhủ rồi đi luôn đến nhà văn sĩ Trần. Nghe nói, mình đi Yên Bái được ít lâu thì cậu ấy cũng bị nghỉ việc. Lăn lộn hè phố lâu rồi, chắc cậu ấy có nhiều mối tìm việc, lo gì ế! Ông căng mắt nhìn xiên vào lớp không gian mờ mờ ảo ảo, trống trải, lạnh lẽo như căn nhà mồ và giật mình, ngơ ngác khi nhận ra hình dạng người bạn nối khố. Than ôi, thời oanh liệt nay còn đâu! Đúng là: hết thời kỳ oanh đến thời kỳ liệt. Còn đâu văn sĩ Trần đầy vẻ tinh tướng. Ăn mặc thì phong lưu, đài các. Lời nói thì khúc triết, văn hoa. Đi đứng thì ung dung tự tại. Giờ đây, văn sĩ Trần lừng danh đang ngồi co ro như chú gà rù trên chiếc giường giẻ quạt cũ, đầu gối quá tai, nom rũ rượi, thê lương hơn con bù nhìn trên ruộng. Vừa nhìn thấy ông, văn sĩ Trần hơi ngửa mặt cười và nói luôn:

- Học tập xong rồi hả? Giác ngộ rồi, đến giáo huấn ta đấy phỏng?... Ngẫm kỹ thấy anh cũng giỏi. Giỏi lắm! Người đời phải gây tội mới được tù. Còn anh, chẳng phải nhọc xác gây gì cũng được tù. Thời Pháp đi tù thời Pháp. Thời ta đi tù thời ta. Thời nào cũng được tù. Dễ thường nghề tù cũng đến kịch bậc rồi chứ kém cỏi gì!

- Tưởng cậu hộ khẩu ngoài đường phố. Biết đâu lại “cấm cung” thế này! Yếu liễu đào tơ quá! Nghe nói, tớ đi Yên Bái được mấy tháng thì cậu cũng có quyết định cho thôi việc hả?

- Quyết định quyết đeo gì đâu. Sau mấy hôm kiểm điểm, đến cơ quan làm việc tự dưng thấy anh em nhạt nhẽo với mình quá. Cứ xà vào đâu thì chúng nó hình như lại lảng đi. Cũng chẳng thấy thủ trưởng phân công công việc… Được vài hôm như thế thì chán, thì nghỉ, chứ quyết định quyết đeo gì. Ông Trương, thằng Phùng, thằng Nguyễn cũng nghỉ việc cơ quan rồi. Thằng Phùng ra bờ hồ cắt tóc, gần cây đa ở đền Ngọc Sơn ấy. Ông Trương tối tối xách sọt đi các chợ, bới rác nhặt lá lẩu về nuôi lợn, nuôi người. Thằng Nguyễn đi đội than ở Vọng. Ông có biết thằng Văn không? Thằng ấy hóa ra số sướng ông ạ. Khi ở nhà, thì nhà cạnh hồ, tha hồ sát cá. Giờ lại được điều đến nông trường trông giữ mía cho Hợp tác xã ông ạ. Đúng là chuột sa chĩnh gạo. Phải tay ông thì, mía sẵn đấy ông cứ “tẩn” cho đã đời.

- Ông tìm được việc làm ổn định như chúng nó chưa?

- Ông lạ gì tôi. Tôi thì làm được cái đếch gì ngoài việc viết. Học từ tấm bé đến giờ. Cái kìm còn không biết cách cầm. Mó phải cuộn dây điện nằm trong tủ còn sợ giật. Giờ không được viết nữa thì ở nhà trông nhà, nấu cơm, cho vợ với cái mẹt thuốc lá lê la đầu đường xó chợ. Thương bà ấy, trước tôi cũng lò dò ra giúp thêm. Nào ngờ cứ dò ra lần nào là lần ấy mẹt thuốc bị bắt. Họ không bắt mình mà chỉ bắt mẹt thuốc mới đau. Sau bà ấy cấm chỉ, bắt tôi cấm cung ở nhà. Lúc nào buồn quá thì… “Mây ở đầu ô, mây lang thang”…

- Nghe nói, cậu Hoàn – bạn con chấy cắn đôi với cậu, dạo này lên to lắm. Đến nhờ nó một câu việc gì chẳng xong. Có việc làm nó mới ra con người ông ạ.

- Tớ đếch đến! Mình gặp nạn nó không đến, mình lại mò đến xin xỏ, nhờ vả nó thì còn ra đếch gì cái tình bạn. Mà có lẽ bạn mình tinh những loại hiểu biết, giỏi giang, vô tình gặp mình trên phố chúng đều biết cách kéo sụp mũ xuống che mặt, lảng tránh. Làm vậy đỡ khó xử ông ạ!

“Mai sau có gặp lại nhau.
Xin đừng cúi mặt để đau lời chào.” 

Nó không đánh hôi mình thế là tốt rồi.

- Nó thù ghét gì mình mà đánh hôi. Chẳng qua là do bị phân công mà phải viết thôi. Thông cảm với chúng nó – người mà.

- Ông ở xa nên không biết. Đúng là chúng nó chẳng có thâm thù gì với mình. Đúng là có đứa bị phân công, nhưng cũng có đứa vì chút lợi lộc, quyền chức nhỏ nhoi mà a dua, xiểm nịnh. Có đứa té nước theo mưa để ra vẻ ta đây là oai, là quan trọng, là trung thành và cách mạng tới cùng… Lão Sơn đấy, khi bài Nam Chinh mới ra đời thì hết lời khen ngợi, tụng ca, giờ thì quay ngoắt 180 độ phê cái này, phán cái kia, đọc mà lợm giọng. Nhưng thôi, giờ cái gì đã qua rồi thì cho qua luôn, không giữ cho khỏi rặm bụng. Hỏi thật nhá: Hôm nay anh đến định nhờ tôi xin việc chứ gì? Phải thì khai ra!

- Phải! Nhưng tôi về đây. Ốc còn chẳng mang nổi mình ốc…

- Thế mà lại mang được cọc cho rêu đấy. Ông có thích đi đẩy xe bò không? Đẩy thôi. Phụ thôi. Không được cầm càng đâu. Cầm càng là phải giỏi lắm! Lớ ngớ nó tùng bê mẹ xe bò lên, người lơ lửng trên không trung như con nhái bén ấy. Tôi có quen anh tổ trưởng tổ vận chuyển Toàn Thắng. Chưa bại lần nào. Ở đấy họ đang cần tuyển một người đẩy xe kiêm bốc dỡ hàng. Lương công nhật đồng tư một ngày, không cao lắm nhưng cũng nhiều hơn tiền công đan thuê của mấy con vịt giời nhà ông. Bở đấy. Thích thì tôi xin cho. Áo quần đầu tóc lếch thếch thế này là tốt rồi nhưng… phải cái là da còn trắng quá, mịn quá.

- Bở đấy. Ông làm đi. Tôi đâu dám cướp “nắm cơm chim” của bạn.

- Tôi cũng muốn làm lắm nhưng họ không dám nhận. Không dám nhận ông hiểu không? Cái tình thế khốn nạn của tôi là thế đấy. Thà như ông đi tù rồi là xong. Thằng tù rồi thì làm gì mà chẳng được. Còn thằng tôi, thật sống dở chết dở…Việc đang làm thì tự nhiên nghỉ. Bài viết chẳng dám in… Chẳng có tai tiếng gì nên thiên hạ họ vẫn nghĩ mình cao sang lắm… Anh đây công tử không nhà. Cái áo đi mượn cái quần đi thuê… mà họ vẫn tưởng là ông nọ bà kia. Tôi đã xin tay tổ trưởng rồi, hắn tưởng tôi nói lỡm nên lại nói dỗi, càng làm mình thêm đau. Thế có chết cha mình không. Thôi, không dài dòng, ông theo tôi đến gặp nó ngay, không nó nhận người khác thì khốn…

Ông từ từ mở mắt, nhấp nhẹ một hớp chè, tự thưởng cho cái trí nhớ của mình. Mấy chục năm ba chìm bảy nổi ngỡ tưởng tất cả đã trôi vào quên lãng, nào ngờ… Ông nhớ rõ từng chi tiết, từng từ ngữ, từng biến thái sắc mặt của văn sĩ Trần trong cuộc trò chuyện đó. Giờ đây bạn ông đã là người thiên cổ. Hết rồi, đời của một con người tài hoa bạc phận nhưng những gì bạn ông làm được lúc văn chui – rượu lậu vẫn còn cả đấy… Những trang văn, những bài thơ bạn âm thầm viết, giấu vợ, giấu con, giấu bè giấu bạn… mà sao thấm đẫm tình người, mà sao run rẩy cõi không gian. Giá mà ông Trần còn sống, cùng ông đi dự lễ phát giải thưởng văn chương cho ông Sâm (trong lũ chúng ta) thì ông Trần sẽ nói gì, khi thấy cảnh vợ con ông Sâm xốc nách, đặt ông lên ghế ngồi. Còn ông Sâm chỉ lặng lẽ ngồi, mặc cho mấy giọt cặn lệ khó nhọc rỉ ra nơi khóe mắt. Một vinh quang cay đắng. Một hạnh phúc muộn mằn. Ai đó nói nhỉ:

Hạnh phúc đến sao người thân nước mắt rưng rưng
Hạnh phúc muộn, mong manh hơn sợi khói
Hạnh phúc đến, anh lặng không cười nói
Anh biết mình, không còn được như xưa…
Thương những giọt nước mắt rơi
Nuối tiếc thời hoa đỏ
Lo sợ ngày mai…
Trên đỉnh cao vời vợi
Gió rít mịt mùng
Đỉnh chon von, chơi vơi…
Mà anh tóc bạc, da mồi…
Hạnh phúc muộn như trái cây chín ép
Chỉ nhợt nhờ, ưng ửng đến quái thai
Chỉ sợ xấu trai!
Không cần đẹp lão! 

Phải lắm! Đẹp lão còn nhử được ai! Mà có nhử được cũng bất lực, phí cả cái đẹp đi. Nhưng nói thế liệu có thái quá không? Vì méo mó có vẫn hơn không. Hơn nữa, chí ít đó cũng là sự ghi nhận: lũ các ông đâu phải tồi. Suối giải oan cũng bớt đi được vài chục giọt… Ông tủm tỉm cười khi nghĩ tới cảnh ông hân hoan từ nhà văn sĩ Trần về báo cho vợ con biết tin: ông đã trúng tuyển và được bổ nhiệm làm thằng đẩy xe bò kiêm bốc vác trong tổ vận chuyển Toàn Thắng – không bại. Nghĩ vợ con cũng mừng rú như ông, nào ngờ… Họ ôm mặt khóc thút thít. Những tiếng nấc nức nở, xót thương làm ông hoảng sợ. Thời gian sau, khi công việc đi vào ổn định, cả nhà đã quen cảnh sáng sáng ông úp chiếc nón rách lên đầu, tay xách liễn cơm lầm lũi bước ra khỏi nhà, vợ ông mới nói: hôm đó họ khóc vì họ thương ông quá. Một nguời chữ nghĩa đầy mình, thông minh sáng láng, tiếng Tây tiếng Tầu vanh vách…, phải đi tù còn có thể hiểu được, chứ làm ông xe bò kéo thì họ chưa bao giờ tưởng tượng được. Cái bà, trông thế mà lạc hậu. Còn vương vít tư tưởng tiểu tư sản (Tạch – Tạch – Sè). Thời đại mới: lao động là vinh quang. Là nhà văn, là nghệ sĩ, là giáo viên hay anh hót cứt đều vinh quang tuốt. Ăn trộm ăn cướp của ai mà xấu hổ. Hơn nữa, lao động sinh niềm vui. Tự giác ngộ mình thế thôi, nhưng thực lòng những ngày đầu đi đẩy xe bò ông thấy ngượng ngùng, xấu hổ… Vẫn chỉ dám cắm mặt xuống đường và rất lo gặp người quen. Lòng tự nhủ phải dấu mình, để lòi đuôi ra thì rách việc lắm…

“… Li ti đi dưới gầm trời
Vẫn lo nhiều lúc mây rơi trúng đầu…” 

Rồi cũng dần dần quen… Những ngày đi đẩy xe bò, cắm mặt xuống đất ông thấy lòng thanh thản, đầu óc thư thái, ăn ngon ngủ say. Vĩnh biệt nhé danh hão! Vĩnh biệt nhé họp hành, kiểm điểm! Rồi ông cũng tự nhiễm những “thói quen nghề nghiệp”: nắng thì úp mê nón rách lên đầu, nóng thì quần đùi - cởi trần, khát thì chổng mông bên vòi nước công cộng, mưa thì phủ chiếc áo tơi… Những thói quen rất tốt cho cuộc sống đầy cảnh giác. Giờ thì ông đã an tâm sống. Trong con mắt của đồng nghiệp, cái anh Hoàng hiền đến mực cậy mồm mới nói vài câu, chỉ được cái hùng hục làm, đích thực là người của họ, cũng bố cu mẹ đĩ, cũng thành phần cốt cán, không có gì phải cảnh giác. Cuộc sống và sự nghiệp của ông sẽ êm ả trôi nếu không có một lần… Quái lạ, cái đất nước mình, ở đâu, môi trường nào cũng có gái đẹp mới chết chứ. Cái cô Thúy đã đi đẩy xe bò mà người ngợm cứ ròn tan, tươi tắn. Lại còn cái mắt, cái mồm mới diệt giới làm sao. Lại còn cứ tìm cớ trêu chọc, va chạm. Những va chạm, tình tứ làm ông nhớ về những ngày tháng huy hoàng… Những cô đào, nghệ sĩ lừng danh thiên hạ cũng va thế, cũng chạm thế, cũng liếc thế… Mình là thằng đẩy xe bò, ngơ ngơ, dôn dốt – ông luôn tự nhắc mình và cố lờ như không hiểu những lời trêu chọc:

Ai sinh ra cái xe bò
Để chàng quân tử kéo gò lưng tôm 

Dựa lưng vào chiếc xe, ông lấy nón úp lên mặt, vờ như nằm khểnh mặc mẹ đời. Lại vút lên tình tứ:

Làm trai cho đáng nên trai
Ăn cơm với vợ còn nài vét niêu 
Rồi những cái lay, tiếng giục, tiếng cười rạo rực… Nó nhìn cậu, nó cười kìa… Không dằn nổi mình, ông buột miệng:

Gái này là gái cũng liều
Thắt lưng thật chặt giằng niêu với chồng 

Tiếng vỗ tay, cười nói rầm rầm làm ông hứng khởi. Chợt nhận thấy ánh mắt nghi ngờ, cảnh giác của ông tổ trưởng. Ông giật mình ân hận. Rồi đến một trưa nắng. Nắng mềm đường nhựa. Nắng cháy gió. Có hai người Pháp đỏ như tôm luộc nói với nhau những lời lo lắng vì lạc đường. Ông bèn chỉ cho họ biết đường về khách sạn Metropol… Việc chỉ vậy thôi nào ngờ… Chỉ ít phút sau ông đã phát hiện thấy tay tổ trưởng bí mật vào đồn công an trình báo những điều nghi vấn. Ông ghìm tiếng thở dài, số kiếp ông sao khổ vậy, người ta làm người lao động sao dễ thế, mà ông… Ông nhớ tới ông Xuân ở bãi Phúc Tân, trốn cải cách ở quê lên bãi sinh sống. Cũng trắng trẻo thư sinh như ông, cũng tiếng Tây tiếng Tàu làu làu mà cũng xe bò ba gác như ông, tối tối còn xách cái đèn dầu đi học bình dân học vụ. Hai năm ròng học không xong cái vỡ lòng nên gia đình được xếp thành phần dân nghèo thành thị. Giờ đây ông ấy đã là người lao động thực thụ rồi, không còn ai eo xèo, xoi mói. Thế mà ông đoảng quá… Binh tình này phải nghỉ việc thôi. Gia đình đang đi vào thế ổn định. Các con đang thì lớn, ăn như tằm ăn rỗi. Da vợ, má con đã có chút sắc hồng. Chẳng ai còn phải khảnh ăn như trước…

Ông lại nhấp ngụm chè nhỏ và bất chợt lè lưỡi nhớ tới từng ngày đi đào hầm thuê sau đó. Các cụ nói cấm có sai: Nhất thổ nhì mộc.Ông không thể quên những lần vung chiếc búa chim xuống nền đá ong khô khốc. Hai cánh tay bật chùn lại. Một luồng điện giật nẩy toàn thân. Ông khạc mạnh vào lòng bàn tay một bãi đờm vấy máu. Lúc đó ông hoảng hồn, nhưng rồi lại có cách tự trấn an mình. Hồi ở nhà tù Sơn La, có lúc ông đã thổ ra từng bát máu, rồi cũng có sao đâu. Hơn nữa, bát cơm nào của người lao động chẳng đổi bằng mồ hôi, xương máu. Ông lại nghiến răng vung cuốc. Công việc đang thuận lợi, thu nhập cũng rảnh rang thì… Sư cha cái anh Giôn Xơn, nó lại tuyên bố: Ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra. Nghĩa là, nó ngừng ném bom ở khoảng không gian mà ông sống và đào hầm để kiếm sống. Thế là… ông lại thất nghiệp. Nhưng ơn giời, phúc tổ, các cụ lại nói đúng: Trời sinh voi thì sinh cỏ. Trong lúc chưa biết nên buồn hay vui, khi mà anh Giôn Xơn giở chứng thì ông lại gặp vận may: ông được anh buôn chó tuyển luôn làm phụ tá. Thế là từ đấy, sáng sáng với chiếc xe đạp tòng tọc, với 2 chiếc sọt sắt buộc chắc chắn 2 bên gác ba ga, với cái thòng lọng cắm sau yên, ông thong thả đạp xe sau anh lái chó, đi khắp đường làng ngõ xóm. Đường xá ngoại thành và các vùng quê lân cận nhỏ lắm, xấu lắm. Nắng thì xóc nẩy người. Mưa thì lầy ngập ngụa. Nhưng gió. Nhưng nắng. Nhưng bát ngát cánh đồng. Bỗng thi hứng dạt dào trong ông. Ông dùng ý chí cố gạt nó ra khỏi đầu. Văn chương là thứ cực kỳ nguy hiểm. Vinh quang chẳng đáng là bao mà nhục nhã ê chề thì vô tận. Ngày ra tù ông đã ngầm tự hứa sẽ cai nó, sẽ cạch nó đến già. Nhưng gió, nhưng nắng, nhưng hương đồng gió nội, nhưng những thôn nữ dịu dàng, e ấp như lúa, như ngô… khiến thi hứng giờ đây cuồn cuộn trào dâng. Ông chặc lưỡi . Sao mình lại không viết? Chẳng lẽ những cái mình viết trước đây đều vớ vẩn sao? Cứ viết. Giờ chưa hiểu thì sau sẽ hiểu. Lưu Bang chẳng từng đã đái vào mũ Lục Sinh sao? Sau lại phải dắt cả hoàng tộc và bá quan đi tế trên dòng sông nước Lỗ để mua lòng sĩ phu trong thiên hạ? Lịch sử nhiều nước đã chứng minh chỉ có hôn quân, bạo chúa mới căm thù trí thức, căm thù sách vở. Phải viết. Phải viết. Ông lẩm nhẩm sắp xếp lại ý tứ trong đầu:

“Anh thích chồi thật xanh
Và hoàng hôn giáng đỏ
Con đường làng nho nhỏ
Hun hút vào chân mây…
(Ờ… ờ…) Cánh đồng quê bối rối
Con đường quê ngập ngừng
Hương quê thơm phập phồng
Em dịu dàng, e ấp… 

Bỗng, từ một mái nhà lúp xúp ven đường vẳng ra tiếng đàn bà gọi giật giọng: Chó ơi, Chó ơi… ời! Ông ngớ người nhận ra họ gọi mình. Chút tủi thân, tủi phận chợt bật lên làm mắt ông nhòe đi…

… Ông bồi hồi nhớ về một ngày ở thời buôn chó… Ngày ấy, ú ớ gặp hên. Mới nửa buổi ông đã mua được một xe chó đầy. Về đến nhà thì vợ đi trả hàng, con đi học… Ông lôi giấy bút ra viết. Dòng cảm hứng dâng trào. Những con chữ thân quen bừng bừng rạo rực nở rộ trên mặt giấy. Ông cố ngoáy tay thật nhanh cho kịp, cho hết những ý nghĩ vùn vụt xuất hiện trong đầu. Ông cắm cúi viết, miệt mài viết cho đến khi chợt nhận ra vợ và đứa con gái đầu lòng đang ôm nhau thút thít khóc ở góc phòng. Ông thẫn thờ rời bút, hoang mang đến với họ. Mấy năm này gia đình ông đã ở thế ổn định. Khó khăn và nỗi buồn nào vào nhà mà ông không biết? Gạn hỏi ông mới biết, thì ra thấy ông đói viết, ngấu nghiến viết như thằng đói lâu năm vớ được bữa ăn ngon, bà thương bà khóc. Bà nói: Trong người có tơ thì phải nhả, nhưng chớ động tới ai. Viết xong không được mang in mà phải nộp để bà lưu giữ.

- Vâng! Tôi viết thì ai người ta in mà bà lo. Bà giữ cho tôi là tốt rồi.

Ông kéo đứa con gái vào lòng, xoa đầu an ủi nó. Nó ngước mắt nhìn ông nói trong nghẹn ngào:

- Bố ơi! Bố đừng viết nữa, con sợ lắm.

Lời nói trẻ thơ như cật nứa cắt lòng ông. Ông ứa nước mắt tự nói với lòng mình: “Bố hiểu rồi. Con đừng lo. Ngày ra tù là bố biết ngay: Một ngày ngoài ngàn thu ở thù. Khi ở trại làm y sinh, chưa được lên voi, chỉ ở mức lên chó thôi, đi tới đâu, gặp ai bố cũng được “đồng nghiệp” tay bắt mặt mừng, chuyện trò, động viên, chia sẻ… Ngày ra tù, về nhà con thấy đấy. Nhà mình vẫn hoang lạnh như nấm mồ hoang. Bạn bè thân thiết, hàng xóm láng giềng có ma nào đến sẻ chia với mình đâu. Thậm chí ra ngoài đường có người chẳng may gặp bố, họ còn kéo mũ che mặt lảng đi. Bố hiểu rồi, nỗi nhọc nhằn, cực khổ của bố trong những năm ở trại sẽ chẳng là gì so với nỗi nhọc nhằn, tủi hổ của mẹ và các con phải gánh chịu hàng ngày”. Một ngày ngoài ngàn thu ở tù. Bố ơi! Bố đừng viết nữa con sợ lắm. Thảo nào thi sĩ Phúc, văn sĩ Lam cứ phải viết chui, viết lủi. Mỗi lần viết cứ phải lén lút như tội phạm. Những câu thơ hay, những áng văn hay thẫm đẫm tình người – tình vật phải chịu chung số phận đớn đau nơi gầm giường, nóc bếp, đống rơm, chuồng lợn… Ông nghiêm túc nói với con:

- Bác Trần vừa tề gia nội trợ - nữ công gia chánh để bác gái bán hàng vừa viết truyện. Ông Trương vừa bới rác nhặt rau nuôi lợn vừa viết kịch. Bác Phùng vừa cắt tóc vừa làm thơ. Bác Loan vừa câu cá vừa vẽ… Chẳng lẽ bố lại không vừa làm lái chó vừa viết văn được sao? Không đọc không viết bố thấy tiếc thời gian lắm, tủi mình và chưa xứng với mẹ, với các con. Vả lại, không viết nữa tức là bố công nhận mình sai, phải đi tù là đúng.

Đứa con gái ngừng khóc, mặt nó đanh lại, biểu lộ sự sẻ chia nỗi đau với người cha. Nhìn mặt con, ông giật mình chợt nhận ra, trên gương mặt nó, có những nét gì phảng phất nét mặt Việt Vương – Câu Tiễn trong những năm nhẫn nhục. Lòng ông the thắt thương con và lo sợ cái gì lạ lắm đang ẩn giấu trong mắt nó. Ông thủ thỉ nói với con và cũng như nói với lòng mình:

- Con ơi! Oán hờn mà trả bằng oán hờn thì oán hờn ngày càng chồng chất. Con người hơn con vật ở chỗ đối xử với nhau có nghĩa có nhân. Lớn lên rồi con sẽ hiểu, không phải ngẫu nhiên mà Thánh Găng Đi nói: “Tôi không bao giờ tự hạ thấp mình ngang tầm của bạo lực.” Cái gì đã qua bố con mình cùng cho qua con nhé! Chớ để bụng, đừng thù oán ai cả… Càng đớn đau mình phải sống càng nhân hậu, con có hiểu không?

Lẽ ra ông có thể yên tâm sống trên cõi đời này với vị thế của ông lái chó kiêm văn sĩ, nếu không có một ngày…Ông khẽ lắc đầu… Ngày đó, ông mang chó về giao cho cửa hàng thịt chó Quang Vinh. Người ta rọ mõm con chó lại rồi treo ngược lên cành cây. Hai hàng dãi chó nhễu ra. Trong ánh mắt hoảng loạn của nó, ông nhìn thấy những tia oán hờn, trách móc, nhẫn nhục, xót xa… Người đồ tể xía một đường dao sắc lẹm. Một tia máu phọt ra đỏ hồng ấm như máu người. Con chó oằn mình giẫy giụa trong không gian. Càng giẫy máu càng phọt mạnh. Thế là xong! Một số kiếp nhỏ nhoi, yếm thế trước sức mạnh dửng dưng đến lạnh lùng của bạo tàn. Ông rùng mình, ân hận, xót xa… Thương cho một kiếp chó vốn rất tận tụy, trung thành với con người. Và từ đó ông bỏ việc…

Cứ thế, ông ngồi chết lặng rồi lại mỉm cười mơ hồ nhớ tới chuỗi năm tháng đổi nghề như thay áo. Những ngày ra ngoại thành để đóng gạch thuê. Nhớ một trưa hè nắng như đổ lửa. Đang nhào đất thì bỗng ngứa ran khắp lưng. Chân tay dính đầy bùn đất không làm sao mà gãi được. Chợt nhìn thấy con trâu đang cọ mình dưới gốc đa, thế là ông chạy ngay vào chiếm một chỗ. Bắt chước trâu, ông cọ mạnh tấm lưng trần vào gốc cây sần sùi. Cọ đến đâu sướng run đến đấy. Đang sướng, bỗng ông giật mình nghe thấy tiếng khóc nức nở như từ trên trời rơi xuống. Ngửa mặt lên nhìn thì… Ối giời ơi! Đó là cô đào Bích – nghệ sĩ Bích Đào lừng danh. Bích Đào nói trong tiếng nấc:

- Ngứa mà cũng không biết đường gãi gọn được như trâu… Em không thể ngờ đời anh lại có đận khốn nạn thế này… Về! Về ngay! Em sẽ kiếm cho anh nghề khác.

Ông lại lắc đầu cười, nhớ về những ngày sau đó nặn từng con lợn đất đem bán. Đúng là tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa. Người ta có nhiều mối giao hàng. Làm đến đâu có người đến tận nơi lấy hết tới đó. Hơn nữa, họ lại có vốn. Lợn đất của họ, phơi khô xong được đưa vào lò nung qua cho rắn, rồi lại còn được phết một lớp sơn đỏ rực màu. Đằng này lợn đất ông làm tiền đâu mà thuê nung. Đành chỉ phơi khô rồi quét qua một lớp vôi hồng trông cứ nhờn nhợt dài dại. Làm xong không có mối giao. Đành gánh hàng ra chợ bán lẻ. Mua vé vào chợ thì lãi có ngày chẳng đủ tiền vé. Bán ngoài cổng chợ thì công an, quản lý chợ bắt hàng. Gánh rao dọc phố thì tiếng rao đuối hơi, lạc chìm giữa dòng đời ồn ã… Gánh ra ngoại thành thì bán được nhúc nhắc nhưng nhiều lúc gặp mưa giữa đường, giữa đồng thấy cũng nản lòng. Có lần ông đã chịu ướt, dành tấm ni lông che lên miệng thúng mà những cơn gió cứ tớn lên, giật mạnh tấm ni lông để xối những hạt mưa vào những con lợn đất… Mươi phút sau, cả vốn lẫn lãi của ông đã trở thành bùn đất… Ông lắc đầu mủm mỉm cười: rõ đúng, tình thương vô ý gây nên tội. Ông lại bắt đầu những tháng ngày đi tìm việc. Ông nhẩm tính trên ngón tay. Phải mượn thêm cả những ngón chân. Mác-xim Gooc-ky thời lưu lạc trải qua bao nhiêu nghề nhỉ? Ơn giời, cuối cùng ông cũng neo đậu được cuộc đời bằng nghề mộc. Tai ông lại vang lên tiếng gọi: Ê… mộc! Ê… mộc! Tiếng gọi tuy xấc xược nhưng sau nó vẫn là cơm ăn, áo mặc, là tiền bạc, là cuộc sống của gia đình. Ông vẫn hồi hợp chờ mong tiếng gọi như trước đây từng mong thiên hạ gọi chó ơi! Chó ơi! Mấy chục năm gắn bó với nghề mộc cũng mang đến cho ông nhiều buồn vui đáng nhớ. Đoạn đời này nếu viết ra cũng được tập sách dầy cỡ dăm trăm trang chứ ít ỏi gì! Mà nhất định sẽ không tầm tầm, nhàn nhạt. Viết sách về cuộc đời mình ư? Tướng tá, chính khách gì mà hồi ký. Jiu-cốp đâu mà “nhớ lại và suy nghĩ”. Phải, mình sẽ viết lại những kỷ niệm buồn vui của một đời oan trái phải học tập, phải rèn luyện thế nào để giữ được tính người trong một hoàn cảnh trớ trêu, hoang dại. Hơn 40 năm sống trong oan sai mà giúp vợ nuôi 4 con ăn học nên người, viết được dăm chục tác phẩm các loại. Đời người thế kể cũng chẳng đến nỗi nào. Thân phận cỏ cây như thế phải đâu là bèo bọt. Có cây còn nuôi được trâu bò, chó đẻ còn chữa được ỉa chảy, nhọ nồi còn cầm máu hay hạ được cơn sốt… Cỏ cây như thế còn trăm lần hơn, vạn lần gấp những tên tuổi lẫy lừng mà độc hại. Phải, mình sẽ viết lại cuộc đời mình để sẻ chia với bè bạn, người thân. Biết đâu sau này, ai đó ngồi thăm thẳm trên ghế cao quyền lực, đọc cuốn truyện này sẽ phải ngập ngừng nghĩ suy trước khi thò tay ký một quyết định liên quan đến thân phận một con người, dù đó là thân phận con sâu cái kiến.

Cõi trời chỉ có cỏ hoa
Cõi người – nếu có, chỉ là chữ NHÂN. 

Nghĩ tới đây, dòng cảm xúc trong ông dâng lên dào dạt. Ông lập cập đeo kính rồi lập cập ngồi ngay ngắn trước màn hình, tay bật máy, tay rê rê con chuột. Rồi như có sức mạnh của quyền năng, các ngón tay ông bắt đầu múa nhanh trên bàn phím. Những con chữ hối hả chen nhau xuất hiện trên màn hình. Ông cứ gõ, gõ, tay như múa… Bỗng ông giật mình ngừng tay khi chợt nghe thấy tiếng nấc rất quen thân của vợ. Tiếng nấc của một thời tưởng đã là ngày xửa ngày xưa, không bao giờ trở lại.

- Ông!... Ông viết cái gì thế này? Sao lại bắt đầu bằng ngày ông bị đi tù, hở giời!

- Tôi viết lại những kỷ niệm buồn vui của đời mình ấy mà.

- Ông dừng ngay, dừng ngay không được viết nữa! Tôi lạy ông, xin ông đấy. Bới lại những cái đó làm gì. Phế thải hạt nhân đã chôn rồi thì không được bới, nguy hiểm lắm, ông a...à…ạ!...

- Bà yên tâm. Bây giờ đổi mới rồi. Con người đối xử với nhau nhân văn hơn trước nhiều rồi. Mà bà còn lạ gì tôi, nào có biết hận thù, căm uất ai đâu mà bà phải lo, phải sợ. Họ đánh mình đau quá thì mình rên. Rên cho nó đỡ đau, bà ạ! Con người ai chẳng có quyền được Rên.

- Sắp xuống lỗ rồi mà ông còn thơ ngây thế? Ông tưởng Rên là tội nhẹ lắm ư? Các ông ngày xưa ngợi ca – hát ông ổng còn bị kẻ độc miệng cho mang vạ. Giờ lại đòi Rên. Quyền được Rên! Ơ hơ…quyền được Rên! Ngớ ngẩn, ngớ ngẩn hết chỗ nói…

Nghe vợ mắng, ông buông tay sững sờ… ờ… ờ… Bà ấy nói… Bà ấy nói… Ông đưa mắt nhìn ra ngoài trời… Mưa! Mưa! Mưa vẫn xối xả. Trong làn mưa mù mịt ông lại thấy quản giáo Quang lừ lừ đi vào, tay vẫy vẫy, miệng làu bàu mà như ra lệnh cho ông: Hồ hởi, phấn khởi nhé! Hồ hởi, phấn khởi nhé!.

Một làn gió lạnh thổi thốc vào nhà. Ông rùng mình, tê buốt.

Cao ốc N5A, Trung Hòa- Nhân Chính, 5/2007 
Lê Mai