Thuốc và Thầy -- Cập nhật II

Thân chào các Bê (*),
Ngày nay, nhờ mạng xã hội nên ai cũng có thể là thầy thuốc, dù là chưa từng có một trình độ kiến thức về Y Khoa! Lanh chanh trong việc khác (như nấu ăn) thì còn khả dĩ chấp nhận được vì nếu chỉ cho người khác nấu ăn mà không ngon miệng thì cũng chẳng có hại ai.
Mách cho người khác dùng sai thuốc mà gây đại hoạ hoặc chết người thì là việc lớn mà chúng ta nên cân nhắc...

Cập Nhật II:

Study finds no benefit, higher death rate in patients taking hydroxychloroquine for Covid-19 

Nghiên cứu cho thấy người bệnh dùng hydroxyCloroquine có tỷ lệ tử vong cao hơn.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Có nhiều điều mà người Thầy Thuốc chân chính (xem thêm Primum Non Nocere -- Xin Cẩn Trọng) phải cân nhắc khi cho toa cho bệnh nhân:

1. Thuốc có hiệu quả với bệnh hay không? Hay chỉ là làm giảm một vài triệu chứng của bệnh. Thí dụ thuốc nhức đầu làm giảm chứng nhức đầu trong nhiều căn bệnh khác nhau nhưng không trị tận gốc của bệnh
2. Phản ứng phụ (side effects) của thuốc là gì? Thuốc có làm một số bệnh nhân chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, đau nhức xương, bắp thịt, vân vân...  Bác sỹ sẽ phải tư vấn với bệnh nhân và căn dặn bệnh nhân báo gấp cho Bác sỹ nếu phản ứng phụ trở nên trầm trọng. Phản ứng phụ xảy ra cho từng trường hợp bệnh nhân chứ không luôn luôn xảy ra.
3. Phản ứng có hại của thuốc là gì? Có những thuốc có khả năng chữa bệnh nhưng bệnh nhân lại phải chịu đựng những tác hại khác của thuốc. Bác sỹ sẽ phải cân nhắc xem cái lợi (chữa được bệnh) có nhiều hơn cái hại mà thuốc gây ra hay không. Thí dụ hoá trị trong bệnh ung thư.
4. Thuốc có thể dùng chung với thuốc khác (drug interaction) hoặc thức ăn (thí dụ như bưởi và statin như Lipitor, Simvastatin, etc... là không dùng chung; phụ chú G)
5. Đặc biệt trong mùa dịch vi rút Corona thì dùng thuốc chống viêm như Ibuprofen (phụ chú H) là phải thận trọng. Vì hệ miễn nhiễm của cơ thể có thể bị ức chế. Thay vì dùng Ibuprofen, Bác Sỹ có thể cho dùng Paracetamol (Acetaminophen; Tylenol).

Nhìn vào những điều trên thì người tự trọng sẽ thấy là mình không nên "đạp lên chân" (step on someone's toes) người Bác Sỹ chuyên môn của người bệnh nhân mà bầy là  bệnh này thì thuốc này, vân vân...

Thế còn người đọc thì làm sao biết vàng hay thau? Có những điều mà người đọc cần thận trọng đánh giá:
1. Affiliation: Xem người viết (về Y Khoa) làm cho cơ quan uy tín nào, lâu chưa?
2. Credentials: Xem thành tích của người viết về vấn đề đang đề cập. Thí dụ bác sỹ về tim/thận mà nói về dịch tễ thì cần phải xem lại.
3. Sources: Có tham khảo từ những nguồn khả tín hay không? Nếu bài viết chỉ đề là Tin tổng hợp thì 9 phần 10 là bài cóp từ mạng Internet. Tam sao thất bản; đôi khi còn dịch sai ý tác giả. Thí dụ: Turkey sandwiches là Bánh mì kẹp thịt gà Tây chứ không phải là Bánh mì Thổ Nhĩ Kỳ.

Mấy hôm nay, một số chính trị gia tại Hoa Kỳ đặt nhiều hy vọng vào một thuốc chống sốt rét (Antimalarials) HydroxyCloroquine (phụ chú I) như cứu tinh chống dịch vi rút Corona. Cho tới ngày hôm nay, cơ quan FDA của Mỹ vẫn chưa chấp thuận và chỉ nói là còn cần nghiên cứu thêm mặc dầu là thuốc đã được chuẩn thuận để chữa sốt rét. Người có bệnh tim mà nay bị vi rút thì dùng HydroxyCloroquine hay Cloroquine có thể nguy hiểm (Cập nhật I: phụ chú J, người chồng chết, người vợ vào cấp cứu vì dùng thuốc Cloroquine cho cá Koi trong hồ).

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Già rồi mà còn phải lo lắng cho mình cho gia đình mình và cho nơi mình sống thì con vi rút này quả là quá quắt.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. WHO và Ibuprofen
C. Tác dụng phụ và phản ứng có hại của thuốc
D. Tác dụng phụ của thuốc: cần cảnh giác
E. Hội Đồng Thuốc và Điều Trị - Cẩm Nang Hướng Dẫn Thực Hành
F. Hydroxychloroquine Drug Interactions
G. Why Grapefruit and Statin Drugs Do Not Mix
H. Anti-inflammatories may aggravate Covid-19, France advises
I. HydroxyCloroquine
J.  Man dies after ingesting chloroquine in an attempt to prevent coronavirus
 


 

Tin Ai Bây Giờ?

Thân chào các Bê (*),
Tin ai  bây giờ không phải là nói về một câu hát mà là lời ta thán cho thế sự ngày nay. Đệ sống ở một nước văn minh tiên tiến và dân chủ là nước Mỹ này nhưng chính người lãnh đạo nói láo, nổ trong mấy năm qua (trên 16 ngàn lần nói láo, nói sai, nổ) lại là người vu vạ cho truyền thông là tung tin thất thiệt (fakenews)....

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Hừm ngày nay, không còn biết tin vào ai!
Báo chí không phải là lúc nào cũng đúng, cũng chuyên nghiệp. Vả lại, ngày nay mạng xã hội như Facebook, như Twitter, như Instagram cũng là nguồn của rất nhiều tin giả! Thêm vào chuyện ai cũng có smartphone sẵn sàng chụp hình và chỉnh sửa hình làm cho việc đăng bài, phát tán bài trở nên một vấn nạn cho người đọc, người xem.
Ngày nay khi đại dịch Covid_19 lan toả khắp thế giới thì lại càng khó cho người dân các nước. Chính quyền thì muốn trấn an (từ đó là cái cớ để che dấu sự thật, một số lãnh đạo thì chỉ lo cho tương lai tranh cử của mình hoặc lo cho các thương nghiệp lớn như hãng máy bay (airliners), công ty du lich bằng du thuyền (cruiseliners) nên cũng cứ khuyến khích người dân sinh hoạt... bình thường.
Thời Đệ Nhất Thế Chiến (WWI) đaị dịch Cúm Tây Ban Nha (Spanish Flu) giết triệu, triệu người cũng vì chính quyền một số nước ém nhẹm thông tin (theo  bản tin của đài Pháp Quốc tiếng Việt ngày 5 tháng 3, 2020; phụ chú C).

Ngày nay thì chính quyền cũng không khác mấy cứ xem và nghe những gì ông Tổng Thống Hoa Kỳ nói cách đây hơn một tuần thì biết là ông đặt sức khoẻ người dân dưới những ưu tiên khác. Bây giờ thì chiều nào cũng lôi mấy ông Bác Sỹ ra họp báo: một bước gần hơn với sự thật vì đứng đầu nỗ lực chống vi rút Covid_19 là một Chuyên Gia uy tín (Anthony S. Fauci, M.D., NIAID Director); mong là ông không bán linh hồn cho quỷ dữ.
Theo Đệ thì một trang mạng có thể tin được là trang mạng của Cơ Quan Dịch Tễ Hoa Kỳ (CDC); tin may hơn nữa là CDC có khá nhiều tin tức được dịch ra tiếng Việt (phụ chú  B). Xin nói ngay là Đệ không có thì giờ để đọc tất cả các bài dịch của CDC và nếu có đọc thì cũng không có khả năng kiểm chứng độ chuẩn xác của bài dịch (và ngay cả bài bằng tiếng Anh); xin các Bê tự mình nhận định.

Bê muốn biết đại dịch Covid_19 hoành hành ra sao ở Mỹ thì có một trang mạng của CNN cập nhật thường xuyên (phụ chú E).

Theo bài của báo The Conversation phụ chú D, thì: "With COVID-19, the first cases of severe pneumonia were reported in China on December 31, 2019 and by January 7 the virus had already been identified. The genome was available on day 10." (Với COVID-19, các trường hợp viêm phổi nặng đầu tiên đã được báo cáo tại Trung Quốc vào ngày 31 tháng 12 năm 2019 và đến ngày 7 tháng 1, virus đã được xác định. Bộ gen đã được xác định ngày 10 tháng 1.) Điều này rất quan trọng vì khi đã có "genome" (bộ gen) thì tương lai không xa sẽ có thuốc ngừa hoặc thuốc chữa.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi này thì đá đã buồn rồi mà con vi rút vẫn không tha!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Cơ Quan CDC 
C. RFI 05032020 (phút 24 trở đi)
D. Coronavirus: Ten reasons why you ought not to panic
E. A state-by-state breakdown of US coronavirus cases

20 Giây Cập Nhật I

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay xin nêu lên một vấn đề khá đơn giản nhưng rất quan trọng: rửa tay với sà bong (soap; savon)  sao cho hiệu nghiệm diệt trùng. Trong lúc bệnn do vi rút Corona (cũng như những bệnh vi rút truyền nhiễm khác) đang là mối đe doạ toàn cầu thi chuyên gia khả định một việc khá hiệu quả trong việc ngăn chận lây lan: rửa tay bằng sà bong trong 20 giây đồng hồ...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Rửa tay với sà bong mà muốn diệt trùng thì phải chà xát với sà bong ít nhất là 20 giây. Vấn đề là đa số chúng ta rửa tay nhanh chóng với thời gian ít hơn 20 giây. Có nghĩa là rửa tay rồi mà vi rút chưa chết. Vậy câu hỏi đặt ra là  "20 giây là bao lâu?"
Câu trả lời chính xác là thời gian trong video ở phụ chú C. Hoặc nếu  Bê lười xem video thì vào khoảng thời gian  Bê đọc đoạn văn khởi đầu của bài này (nền xanh) là khoảng 20 giây.

Tuy nhiên cách tốt nhất là khi rửa tay thì:

1. Vặn vòi nước làm ướt cả hai bàn tay (nếu vòi nước có "sensor" nên vặn nước mà không đụng tay vào vòi nước thì là tốt nhất)
2. Lấy sà bong vào tay (nếu sà bong lỏng đựng trong bình là tốt nhất)
3. Chà xát hai bàn tay với sà bong khoảng 20 giây (bằng thời gian hát tuyên ngôn tình yêu sau đây: (phụ chú B phút 1:17 -- 1:38)
   
   Anh yêu em, anh yêu em,... như rừng yêu thú dữ!
   
   Anh yêu em, anh yêu em,... như tình cây với gió
   
   Anh yêu em, anh yêu em,... không còn chi nói nữa 
4. Sau đó mới rửa lại với nước

Quan trọng là giữ thời gian xát sà bong là 20 giây. Muốn tiết kiệm nước thì tắt sau bước #1 và mở nước lại trước bước #4 chứ đừng để nước chảy suốt rồi vội rửa tay.

Cập nhật I: Cách rửa tay đúng cách

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Khi nào có dịp thì bảo con cháu nó thay vòi nước tự động và bình đựng sà bong tự động đi.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Yêu Em vào Cõi Chết
C. 20 seconds count down

Lực Lượng Đặc Biệt

Thân chào các Bê (*),
Lực lượng đặc biệt hay còn có khi gọi là toán đặc nhiệm. Đệ cũng chỉ là tình cờ xem một phim nói tiếng Pháp (phụ đề tiếng Anh) về một toán đặc nhiệm loại commando của quân đội Pháp. Phim chiếu trên Prime Movies của Amazon nên coi mà không phải trả tiền vì Đệ có Amazon Prime (phụ chú B).

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Theo Đệ thì phim không thua gì phim Saving Private Ryan nhưng còn là tuỳ người xem. Chuyện phim thì không mới lạ: toán đặc nhiệm vào lòng đất địch để giải cứu một con tin bị Zaief (Tên đồ tể ở Kabul) bắt khi cô phóng viên viết bài báo về tội ác của tên này. Nơi con tin bị giam cầm và là nơi toán đặc nhiệm phải vào cứu cô ta là vùng biên giới Pakistan/Afghanistan. Giải cứu thì là có tổn thất...

Chuyện phim chiến tranh là phải hào hùng mà phim này thì không thiếu scenes hào hùng. Nhưng phim rất... Tây ở chỗ là chốn giao tranh sống còn mà tình yêu lại nở hoa. Ôi, thứ chiến tranh chết chót thì lại cũng là nơi vun mầm nảy lộc cho một thứ tình yêu + tuyệt vọng: cái chết lúc nào cũng rình rập toán đặc nhiệm. Máy truyền tin bị bắn hư và họ không liên lạc với HKMH Charles De Gaulle để được đón về.

Cuộc truy đuổi 10 ngày với bao gian nan rồi cũng tới lúc kết thúc. Mười ngày gian khổ tìm đường bộ mong về đến căn cứ đóng quân của "Armée de TERRE/Lục Quân" (Toán commandos này thuộc Marine Nationale/Hải Quân). Trong lúc leo núi trèo đèo với cô Phóng Viên trên lưng, chàng lính đặc nhiệm nói với cô Phóng Viên là nếu lần sau có nhận nhiệm sở thì cô nên chọn Holland (Hà Lan/Hoà Lan) dùm. Cô ta hỏi tại sao thì anh chàng nói vì Hoà Lan nó... phẳng hơn (đi không vất vả thế này!)

Một qui tắc quan trọng nhất khi kể chuyện phim là không tiết lộ đoạn kết. Qui tắc thì phải được tôn trọng, thôi!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê thì chắc là phải coi qua The Guns of Navarone và The Longest Day rồi phải không? 

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Forces Spéciales -- Wikipedia

Xin Đừng II

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay lại xin lăng nhăng về một bài trong loạt bài "Xin Đừng". Bài này là bài thứ hai (bài đầu
Xin Đừng I) nên xin nói về môt đề tài vui vui: xin đừng làm giùm!

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Chuyện thì không có gì là lớn lao mà cũng là chuyện cách đây vài chục năm: mặt trong của kính xe hơi.
Những năm đó, BigBoss và Đệ hay lên thành phố lớn để vui chơi cuối tuần. Thường thì đi hai vợ chồng với hai anh chị vợ chồng người bạn. Anh M. (người chồng) là người rất tháo vát và luôn giúp người, từ việc lớn tới việc nhỏ. Mùa Đông trong đêm khuya, anh chị ngồi băng sau và xe có bốn người (nói và thở) nên có khi hơi nước đọng trên cửa kính, phía trong.
Anh M. vì muốn nhìn ra ngoài và cũng muốn... giúp nên thường dùng bàn tay, ngón tay để lau hơi nước đọng trên kính.
Chuyện xảy ra nhiều lần và lúc đầu thì Đệ cứ thắc mắc là sao cửa kính, phía anh M. ngồi, có nhiều vệt nhếch nhoác như có người lau vội bằng tay nên để lại vết dầu mỡ mà khi nhìn thẳng thì không thấy: chỉ thấy khi nhìn nghiêng.
Té ra là anh M. không kềm lòng được khi thấy kính đọng hơi nước. Thấy là anh giơ tay lau cho... sạch; phản ứng tự nhiên. Nhưng anh không thấy kính vào ngày hôm sau; vết lau khi nhìn nghiêng làm mặt kính thật dơ! Đúng ra anh chỉ cần bảo Đệ là hơi nước đọng trên kính trong xe thì Đệ sẽ tăng nhiệt độ trong xe và hơi nước sẽ giảm không đọng trên kính nữa. Cũng như trong buồng tắm khi có người mới tắm xong: hơi nước đọng trên tấm gương trong nhà tắm, cách tốt nhất là (phụ chú B):

• Bật máy lạnh (air conditionner; A/C, AC): ý kiến này có vẻ trái lý (counter intuitive) như Bê nên nhớ là một trong những nhiệm vụ cùa A/C là làm giảm hơi nước. Nếu có bị lạnh khi mở A/C thì Bê có thể tăng nhiệt độ và hướng các ống gió tránh thổi vào người.
• Có nhiều xe hơi đời mới tự động bật máy lạnh khi mình muốn "defog"/"defrost"

Bây giờ thì anh M. không còn muốn đi ra khỏi nhà nữa (anh vẫn mạnh khỏe, vui vẻ) nên Đệ cũng không còn phải cản anh nữa :-)

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.

Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Đến tuổi nào đó thì Bê không "care" là kính có đọng nước hay không.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. How to stop your car windows from fogging up

Xin Đừng I

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay lại xin lăng nhăng về một bài trong loạt bài "Xin Đừng". Bài đầu thì xin nói về thức ăn: xin đừng lãng phí thức ăn. Ngày còn trẻ tính ham chơi bạn bè: đêm nào cũng về nhà trễ; đêm nào bà cụ Đệ cũng để phần cơm. Đệ đêm nào cũng cố nuốt hết dù về trễ với cái bụng no cành. Đôi lúc cũng bực mình tự hỏi sao mình đã no mà còn cố nuốt! Câu trả lời thì mơ hồ là mình không nên lãng phí thức ăn...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Cho tới ngày nay thì nhìn lại vẫn thấy mình lãng phí thức ăn; vẫn có những lúc trữ thức ăn tới lúc phải vứt đi. Vẫn có những khi lấy thức ăn nhiều hơn mức mình có thể ăn; rốt cuộc là một phần vào thùng rác.
Cũng như mọi khi, bài này chỉ là những cảm nghĩ không sắp xếp không thứ tự:

• 40% Up to 40 percent of the food in the United States is never eaten. But at the same time, one in eight Americans struggles to put enough food on the table--khoảng 40% thực phẩm ở Hoa Kỳ bị lãng phí; nhưng đồng thời cứ tám người thì có một người không đủ ăn (phụ chú C)
• Nên nhắm xem là mình ăn hết bao nhiêu trước khi đụng đủa của mình vào dĩa/chén thức ăn: Đệ cố tập thói quen khi đi nhà hàng là trước khi ăn thì xin nhà hàng cái hộp mà bỏ thức ăn còn chưa đụng đũa vào mà mang về; chỉ chừa thức ăn đủ để mình ăn tại nhà hàng trong dĩa/chén. Như vậy đồ ăn mang về còn chưa đụng đũa, không phải là đồ ăn thừa nên người khác ăn được. Nhà hàng ở Mỹ có khuynh hướng làm một phần ăn khá lớn. Phần ăn nhỏ thì giảm giá không bao nhiêu nên ai cũng muốn gọi phần lớn nhất.
• Không nấu dư. Ở những nước không có nạn đói thì ăn là để sống nhưng cũng là để hưởng thụ. Lúc ăn cũng là dịp mọi người ngồi với nhau chuyện vãn và thăm hỏi. Và văn hoá của chúng ta cho là đãi khách thì phải dồi dào, tràn trề (abundant) nhưng hai vợ chồng Đệ có bà bạn thân. Nấu bún bò đãi khách là bà ta tính số tô (Đệ được tô lớn) đủ số người được mời chứ không nấu dư.
• Xin đừng "double-dip". Trước hết xin giải thích double-dip là gì. Double-dip có nhiều nghĩa tuỳ theo nội dung (context) của vấn đề nhưng liên quan tới thức ăn thì double-dip thường để chỉ một cách ăn, chấm-mút-chấm: 1) chấm miếng thức ăn (chip hay celery) vào nước chấm, nước sốt hay dressing trong chén công cộng 2) bỏ vào miệng cắn 3) dùng miếng thức ăn đã ngậm trong miệng chấm vào chén nước chấm lần thứ hai. Voilà: double-dipped. Sao lại nói tới double-dip trong  bài này? Tại vì chén nước chấm bị double-dipped sẽ không được mọi người dùng sau khi thấy kẻ khác double-dip và cuối cùng sẽ phải đổ đi. 
• YourLocal. Tại Âu châu, Mỹ châu đã có nhiều nỗ lực để tránh lãng phí thực phẩm. YourLocal xuất phát từ Copenhagen, là một trong nhiều cố gắng để giúp các cửa tiệm thực phẩm giảm bớt việc lãng phí thực phẩm: Bê có thể cài đặt một cái phone app (YourLocal chẳng hạn) và cái app này sẽ báo cho Bê biết tiệm ăn nào đang bán hàng giảm giá (thường là sau giờ cao điểm). Trước kia, thí dụ nhà hàng bán đồ ăn trưa sẽ phải đổ thức ăn (hoặc cho cơ quan từ thiện, etc...) bây giờ nhờ YourLocal họ sẽ bán nửa giá vào buổi chiêu (bán cho hết thực phẩm đã làm cho ngày hôm đó). Bê nào thấy hay thì xin vào phụ chú G mà tìm hiểu thêm. Cái khó là còn nhiều nơi chưa có YourLocal. 
• Lãng phí cơm từ thiện. Thật không biết nói gì khi đọc bài báo này: https://vtv.vn/chuyen-dong-24h/lang-phi-com-tu-thien-20190514191646383.htm (một lần nữa xin nói là Đệ không cổ vũ hay ủng hộ một cơ quan truyền thông/tuyên truyền nào). 

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 
Reducing wasted-food at home
C. https://www.nrdc.org/issues/food-waste
D. http://www.fao.org/food-loss-and-food-waste/en/
E. https://www.changevn.org/tin-tuc/103-ha-okio-va-thao-trang-keu-goi-thuc-khach-ngung-lang-phi-thuc-an-khi-thuong-thuc-buffet
F. http://www.foodbankvietnam.com/collections/lang-phi-thuc-pham
G. https://yourlocal.org/#how-it-works

Võ Bị

Thân chào các Bê (*),
Ngoài trời đang bão tuyết mịt mù và lòng người cũng đang ngán ngẩm với thế sự đầy vơi. Hôm nay Đệ xin lại lăng nhăng về một đề tài mà chính mình cũng không kiềm soát nổi mình: tư cách con người và cách hành xử của con người trong một xã hội văn minh và trong một quốc gia hùng mạnh.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Cọp chết để da; người chết để tiếng: rốt lại thì chỉ còn là cái "legacy" chứ tiền tài/danh vọng/thế lực và nhà cao/cửa rộng hay vợ đẹp/con ngoan  cũng chỉ là "đến rồi đi".

Tựa đề Võ Bị là để so sánh hai ông tốt nghiệp Võ Bị. Không phải là Trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt mà là Trường Võ Bị West Point (đào tạo Sỹ Quan Lục Quân Hoa Kỳ). West Point có thể sánh với Trường Võ Bị Liên Quân St. Cyr của Pháp và là nơi đào tạo bao nhiêu thế hệ lãnh đạo cho quốc gia Hoa Kỳ.

Than ôi, một Thủ Khoa của một khóa ('86) West Point lại là một người đang tại chức ở vị trí Ngoại Trưởng Hoa Kỳ: Mike Pompeo (phụ chú C). Thành tích học vấn và thành tích nghề nghiệp của ông rất là đáng thán phục (ông cũng là luật sư với cấp bằng JD/Bác Sỹ Luật Khoa từ Harvard Law School). Nghe phong phanh là ông sẽ ứng cử Thượng Nghị Sỹ trong tương lai. Cái gì ông cũng có (tiền tài/danh vọng/thế lực và nhà cao/cửa rộng hay vợ đẹp/con ngoan) chỉ có một vết nhọ mà ông không làm sao xóa được trong sự nghiệp của ông: (cho tới giờ này) ông im lặng trước việc Tổng Thống đuổi việc bà Đại Sứ Hoa Kỳ tại Ukraine Marie Yovanovitch và im lặng trước những lời đồn đoán là trước khi bị đuổi việc bà đã bị theo dõi (một việc chưa từng là hợp pháp với một viên chức Hoa Kỳ ở tầm cỡ Đại Sứ). Nếu tương lai gần mà Pompeo có lên tiếng thì cũng là quá trễ: một người từng là Sỹ Quan Võ Bị như ông mà không có can đảm bệnh vực thuộc cấp của mình thì khả năng lãnh đạo mà ông học được từ West Point ông vứt đi đâu rồi!

May mà ông Bill Taylor (phụ chú B), lại cũng là một Quân Nhân Võ Bị West Point, đã tuân thủ được những gì ông được rèn luyện để thành một người hữu dụng cho một đất nước tự do, dân chủ; một người không khiếp sợ trước thế lực chính trị (khi những thế lực này làm điều được xem là sai trái). Ông đã không là Thủ Khoa của khóa '69 nhưng ông là trong 1% giỏi nhất khóa này.

Ngẫm: Cọp chết để da; người chết để tiếng 

• Ngày nào mà một Thủ Khoa một khoá Võ Bị không dám bênh vực thuộc cấp thì ngày đó là một ngày buồn cho Võ Bị West Point. 
• Ngày nào mà một Ngoại Trưởng chỉ biết lòn cúi cấp trên thì ngày đó là một ngày buồn cho quốc gia Hoa Ký.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê thì có quá trễ để tạo cho mình một cái legacy tốt không? Never too late!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Wikipedia - William B Taylor
C. Wikipedia - Mike Pompeo
D. Business Insider --  'Who mentored you?' Retired US Army general slams Mike Pompeo and his West Point graduating class