Closure Ritual -- Sang Trang trong Nghi Lễ.

“There comes a time when you have to choose between turning the page and closing the book.”

Thân chào các Bê (*),
Trước hết là Đệ có vài lời phi lộ cho bài viết này:

• Đệ không có ý làm "thầy đời"; viết là viết nhăng viết cuội cho đầu óc hoạt động chứ không có ý "lên lớp" người khác.
• Các phụ chú cuối bài chỉ có mục đích tham khảo; Đệ không nhất thiết là đồng ý kiến hoặc cổ xuý những tư tưởng, lý luận trong các phụ chú này.
• Nếu có nói đến đạo giáo thì cũng là vô tình, vô ý; Đệ không có ý động chạm đến tôn giáo với những cảm nghĩ vụn vặt của mình.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Hôm nay xin được nói đến một đề tài mà Đệ bắt đầu viết từ tháng Mười Hai năm 2014. Viết một ít, không đi dến đâu rồi bỏ đó, cho tới ngày hôm nay: sự cần thiết phải sang trang (turning the page). Sang trang là để đánh dấu sự kết thúc chính thức của một vấn đề, một sự kiện hay một chương trình nào đó: một tình yêu, một hôn nhân, một hợp đồng, cam kết, một... cuộc sống.

Ở đây Đệ chỉ xin bàn đến nhu cầu cần phải có một nghi lễ để chính thức đánh dấu sự kết thúc của sự kiện mà không nói tới ĐÚNG/SAI, LỖI/PHẢI của vấn đề.

Closure Ritual (Nghi Lễ Kết Thúc; Nghi Lễ Khép Lại; Nghi Lễ Đóng Lại) không cần phải long trọng, đông người, công khai, tốn kém. Quan trọng là người trong cuộc nhận biết là mình "làm" cái nghi lễ sang trang này. Sang trang mang ý nghiã tự nguyện là mình sẽ không (làm điều gì) nữa. Một thí dụ: đám tang người thân là nghi lễ sang trang cho người tham dự: từ đây mình chấp nhận là mình sẽ không còn thấy người đã mất. Dự đám tang không nhất thiết là cho người chết mà quả là cần thiết cho người sống; người sống có cơ hội nói lời giã biệt. 

Những Trải Nghiệm Khi Chưa Sang Trang

• Chuyện xảy ra đã lâu, trong thập niên 1990's khi IBM và Microsoft "cơm không lành, canh không ngọt" với nhau. Hai hãng điện tử này bắt đầu "chia tay ý thức hệ" về hệ điều hành (Operating System) cho máy tính. IBM muốn duy trì và phát triển OS/2 (là con đẻ của cả hai hãng); Microsoft Bill Gates muốn tách ra và phát triển Windows. Chuyện gì đã xảy ra thì Bê biết rồi: OS/2 trở thành quá khứ trong quên lãng mặc dầu IBMers có tham gia vào việc viết OS/2 đều khẳng định tính vượt trội (superior in quality) của OS/2.
  Nói ngắn gọn thì IBMers lúc đó (mà Đệ là một thành phần nhỏ nhoi) uất ức, lồng lộn, và tìm đủ mọi cách để tranh cãi, để đưa ra lý do tại sao IBM cần tiếp tục với OS/2 và cần đánh bại Windows. Cho tới một ngày mà CEO Lou Gerstner (mới được mời về chức vụ này) nói thẳng với giới lãnh đạo trong hãng là ông ta không muốn nghe bất cứ điều gì về OS/2 nữa. Cách khác là ông muốn nói: "sang trang đi!" Sau đó thì mọi người mới bừng tỉnh là "the war was over".
• Má thằng Vịt - Đệ có cô cháu lập gia đình và có một đứa con trai. Hai vợ chồng gây gỗ và đánh nhau (phần lớn là cháu gái tôi đánh vì nó có võ!); sau đó thì ly dị (mặc dầu là cháu tôi Công Giáo gộc). Người chồng (cháu rể của tôi) vẫn đến thăm con và "having quality time" với Victor (tên đứa con) nhưng khi giả lả gọi cháu tôi là "Má thằng cu Vịt" thì cháu gái tôi nói thẳng với cháu rể tôi là "anh không được gọi tôi như vậy nữa!". Nghi lễ sang trang không phải là lúc làm giấy tờ ly dị mà là lúc anh chồng vỡ lẽ ra là mình đã (bị) sang trang khi bị cấm gọi vợ cũ bằng từ ngữ thân thương, âu yếm. Victor đã lên đại học và cháu tôi vẫn ở một mình. Hồi Vịt còn học trung học thì Mẹ kéo violin và Con đánh piano cho Nhà Thờ cuối tuần. Ngày nay cháu tôi vẫn kéo violin dù Vịt đã học đại học xa nhà. Victor lên đại học cũng là sang trang, đấy thôi!

Phiếm

• Homo Sapiens (con người) là động vật cao cấp nhất với tư duy thượng thừa nhưng cũng lại là loài cảm tính nhất với thương yêu và thù hận. Xã hội loài người lại tạo nên truyền thống vinh danh thành công, che dấu thất bại: vui khi thành công, đau khổ khi thất bại. Nếu ai có học trong ngành quản trị như lấy bằng MBA thì chắc là có nghe nói đến "celebrating failure".
  Câu chuyện được kể lại là có một "computer software group" của một hãng nọ sau vài năm viết rồi sửa, sửa rồi viết tiếp mà sản phẩm vẫn "buggy". Giám đốc dự án (Project Manager; PM) đã có can đảm để ngưng dự án này (kill the project) vì một trong những nhiệm vụ bắt buộc phải có (fiduciary duty) của PM là biết khi nào đóng dự án dù thành công hay thất bại.
  Hơn nữa người PM này còn cho nhân viên làm một cái nghi lễ nho nhỏ: làm một cái hòm nhỏ, bỏ cuốn cẩm nang điều hành (software manual) vào đó và mang đi chôn trong lòng đất. Từ đó không khóc thương cho dự án này; nhưng những kinh nghiệm học được từ dự án này thì vẫn được nhắc tới.
• Sang trang đòi hỏi một điều kiện là người tham dự phải nhận thức là chuyện đã xong và tôi sẽ không làm (điều gì) nữa. Và nghi lễ (ritual) là để chính thức tuyên bố như vậy với người và quan trọng hơn nữa là với mình. Mình phải nhận biết là mình đã vượt qua điểm mốc mà mình có thể quay trở lại (point of no return).
  Eisntein đã nói "the definition of insanity is doing something over and over again and expecting a different result." Nhận biết là nếu mình không muốn nhận một kết quả tương tự thì đừng có lập lại cách làm cũ!
• Sang trang cũng không nhất thiết là trở mặt thí dụ trong hôn nhân đổ vỡ thì cũng không cần xem nhau như quân thù, quân hằn. Tuy nhiên, sang trang dứt khoát là sự quyết tâm, là không khoan nhượng.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Các Bê cứ mãi bám víu vào quá khứ mà không chịu sang trang! Sang trang là cho mình mà cũng là cho người đó.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 25 Years of IBM’s OS/2: The Strange Days and Surprising Afterlife of a Legendary Operating System
C. How Lou Gerstner Got IBM To Dance
D. How to Move On When You’re Hurt and Waiting for Closure
E. How to Get Closure  (6 Steps)
F. “I Need Closure!” Why It Is Not Possible To Get It
G. TED - Astro Teller: The unexpected benefit of celebrating failure
H. These 8 Signs Mean You’re Not Over Your Ex 

Sức Khoẻ: 12 Chiến Lược Khoẻ Mạnh cho Người Lớn Tuổi - CL2 - Trùng Xuống

Thân chào các Bê (*),
"Căng như sợi giây đàn" thường là cách chúng ta diễn tả mỗi khi chúng ta lâm vào tình trạng căng thẳng với áp lực đè nặng lên vai. Sống trong thế kỷ 21 mà không căng thẳng mới là chuyện lạ. Nhân loại tự đưa mình vào chỗ mà nhìn đâu cũng thấy cạnh tranh, ganh đua. Nhỏ có nỗi lo của nhỏ, lớn có áp lực của lớn...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Căng thẳng là sự thật của đời sống. Chìa khoá để giảm thiểu hiệu ứng không lành mạnh của căng thẳng, của áp lực trong tuổi già là xác định những nguyên nhân gây căng thẳng và áp dụng những phương cách để ứng phó với áp lực và căng thẳng. Làm giảm sự căng thẳng cũng như tìm cách chung sống với những hậu quả của áp lực một cách lành mạnh là rất cần thiết.

Tác Động của Căng Thẳng lên Cách Chúng Ta Đi Vào Tuổi Già

Hệ thống miễn dịch của cơ thể với khả năng nhận biết các mối đe dọa cho cơ thể là cần thiết để duy trì sức khoẻ của bạn. Căng thẳng làm suy yếu sức sống của bạn, làm giảm khả năng nhận thức và làm thay đổi phản ứng của hệ miễn dịch. Căng thẳng có thể dẫn đến các vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng và đẩy nhanh quá trình lão hóa sinh học.
Để đối phó, chúng ta thường phát triển phương pháp không lành mạnh để đối phó với căng thẳng. Sự căng thẳng có thể gây ra việc ăn uống quá sức (để quên nỗi lo) hoặc tranh cãi vô bổ với những người thân yêu. Bạn có thể quay sang thuốc lá, rượu hoặc ma túy để làm tê liệt sự căng thẳng của bạn.
Tuy nhiên, một chút áp lực  có thể mang lại lợi ích vì nó có thể thúc đẩy bạn biến chúng thành hành động, thúc đẩy và kích thích bạn. Điều quan trọng là đừng để căng thẳng ngày càng chồng chất thêm.

Chuyển Đổi Nguyên Nhân Của Sự Căng Thẳng

Bạn sẽ trải nghiệm nhiều chuyển biến khi bạn già đi, điều đó sẽ ảnh hưởng đến lối sống và chất lượng cuộc sống của bạn. Thể lực của bạn thay đổi. Sự bấp bênh về tài chính tăng lên khi bạn dự định nghỉ hưu. Sức khoẻ của người thân yêu của bạn cũng giảm. Học cách quản lý quá trình lão hóa là rất quan trọng để quản lý sự căng thẳng.
Làm tăng khả năng ứng phó bằng cách thực hiện trước những điều chỉnh cần thiết trong đời sống hằng ngày. Phối hợp giữa ăn uống lành mạnh, hoạt động cơ thể, ngủ nghỉ đầy đủ là việc trong tầm tay của bạn.
Dự kiến những điều chỉnh cần có trong tương lai để sắp xếp cuộc sống của bạn sao cho phù hợp với khủng hoảng về sức khỏe trong tương lai nếu có. Tham khảo với cố vấn tài chính để phát triển một kế hoạch bảo đảm lối sống bạn muốn, nếu có thể.
Chuyển sang một vai trò chăm sóc cho người thân của bạn là một trong những chuyển tiếp quan trọng nhất bạn sẽ trải nghiệm trong đời. Việc chăm sóc người khác rất đáng ngợi khen nhưng thường căng thẳng về thể chất và tinh thần, khiến bạn dễ bị tổn thương trước những thay đổi về sức khoẻ của bản thân. Nếu bạn là người chăm sóc, hãy hành động để bảo vệ sức khoẻ và hạnh phúc của chính bạn.
Trải qua những chuyển biến của tuổi già thường rất khó khăn. Nhận biết được là mình đang ở trong giai đoạn chuyển đổi sẽ giúp bạn sáng tỏ trong những lựa chọn để đối phó với sự lão hoá một cách tự nhiên.

Chiến Lược Để Ứng Phó với Sự Căng Thẳng

Ngoài việc kết hợp những thay đổi trong lối sống, bạn cần phải phối hợp với những chiến lược quan trọng khác: kết nối với người khác và tạo ý nghĩa cho cuộc sống của bạn là rất quan trọng.
Các kỹ thuật thư giãn cũng là một thành phần thiết yếu trong việc ứng phó với căng thẳng.

• Duy trì sự liên lạc trong xã hội là một chiến lược quan trọng để quản lý căng thẳng khi bạn lớn tuổi. Giao tế trong xã hội là một chất làm giảm căng thẳng tuyệt vời. Ăn trưa với một người bạn, gửi email cho một người họ hàng, tham gia một lớp luyện tập với một nhóm hoặc ghé thăm nơi thờ phụng.
• Tạo ý nghĩa cho cuộc sống là điều cần thiết để kiểm soát sự căng thẳng. Tìm đam mê mới. Làm tình nguyện cho một tổ chức từ thiện.
• Thực hành chánh niệm trong thiền hoặc trong ngày, thực tập tai chi hoặc yoga có thể giúp bạn hít thở chậm lại và tập trung chú ý vào hiện trường, hiện tại.
• Những kỹ thuật này rất dễ thích ứng với những thay đổi về thể chất của bạn và bạn có thể sử dụng chúng trong suốt cuộc đời của bạn.
• Khi bạn bắt đầu giải tỏa căng thẳng, bạn sẽ thấy bạn tập trung tốt hơn, năng lượng gia tăng và sự lạc quan có thể giúp bạn giữ được bình tĩnh và sáng suốt trong mọi việc bạn làm.

Kết

Bạn không cần đợi cho đến khi căng thẳng có ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của bạn để hành động. Bạn có thể kết hợp các hoạt động giảm căng thẳng để nâng cao chất lượng cuộc sống của bạn ngay ngày hôm nay. Điều hướng các yếu tố căng thẳng trong cuộc sống của chúng ta mất nhiều thời gian và nhiều việc nằm ngoài khả năng kiểm soát của chúng tôi. Học cách chấp nhận những điều không chắc chắn của cuộc sống là tối quan trọng để giảm thiểu tác động của sự căng thẳng về lão hóa đối với sức khoẻ và hạnh phúc của bạn.


Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Bê ơi! Cả đời tính cho con cháu, bây giờ là thời điểm mình phải tính cho mình, rồi đó.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 12 Strategies for Healthy Aging: Strategy 2 - Stress Less

Trâm Như Nhộng

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay, ngày vinh danh Martin Luther King Jr. (ngày thứ Hai, thứ ba, của tháng Giêng), một người cổ võ cho nhân quyền với bài diễn thuyết nổi tiếng: "I Have a Dream..." Đệ đọc lại và vẫn thấy hay. Thật trớ trêu là ngài Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 45 ký tuyên ngôn vinh danh MLK (Proclamation to Honor) vào ngày thứ Sáu tuần qua. Trớ trêu là ông nhắc lại câu "... that all men are created equal." Ngày lễ hôm nay không phải là ngày nghỉ để "ăn mừng" theo nghĩa vui chơi hoan hỷ mà là ngày để người dân Hoa Kỳ nghỉ và làm gì đó tốt đẹp cho nhân sinh, nhân loại...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
"Một Hoàng Đế vô tích sự, chẳng quan tâm gì ngoài việc ăn mặc chưng diện, thuê những người thợ dệt may và họ hứa hẹn họ sẽ may cho ông ta bộ hoàng bào đẹp nhất. Những người thợ dệt thuyết phục Hoàng Đế là họ sử dụng một loại vải đẹp không nhìn thấy được đối với những ai "không xứng đáng với vị trí của mình" hoặc là loại "vô vọng ngu ngốc".
Sự lừa đảo nằm ở chỗ là các nhà dệt may chỉ giả vờ sản xuất quần áo; vì vậy, không ai, thậm chí hoàng đế cũng không, có thể nhìn thấy bộ "hoàng bào" này, nhưng ai cũng giả vờ là họ có thể thấy bộ quần áo đang được may vì sợ mang tiếng là không xứng đáng hoặc là họ ngu ngốc, và dĩ nhiên là Hoàng Đế cũng giả vờ như vậy.
Cuối cùng, các thợ dệt tuyên bố là bộ quần áo đã được làm xong, họ giả hành động (miming) như mặc bộ hoàng bào cho Hoàng Đế và Hoàng Đế bệ vệ trong bộ hoàng bào (tưởng tượng) mà diễn hành trước mặt quan lại và bá tánh. Người bàng quang dù không thoải mái với hiện trạng (Hoàng Đế không quần áo); nhưng không muốn bị mang tiếng là không xứng đáng hoặc là ngu ngốc, nên cũng giả như thấy bộ hoàng bào lộng lẫy. Tuy nhiên, một đứa trẻ trong đám đông, quá trẻ để hiểu được tính giả vờ (đạo đức giả) của người lớn, thốt ra rằng "Hoàng Đế không mặc quần áo". Hoàng đế nhận ra lời trẻ là đúng nhưng vẫn tiếp tục cuộc rước vì đã lỡ "leo lên lưng cọp" (làm sao mà xuống?!)"
Phần trích dịch trên là từ nguyên bản trong phụ chú B. Trong câu chuyện này có lẽ là ai cũng thấy sự hợm hĩnh của ông Vua nhưng mấy ai đi xa hơn mà thấy sự sai lầm xấu xa của con người nói chung: con người suy nghĩ và hành xử, trên hết và trước nhất, là cho chính mình.
Không phải là cho một lý tưởng nào; không phải là cho một chân lý nào; mà cũng không phải là cho một lãnh tụ nào. Con người luôn chỉ suy nghĩ và hành động vì mình, cho mình. Trong chuyện mọi người mắc kẹt trong tư duy là nếu mình nói là mình không thấy áo hoàng bào thì tự mình chứng tỏ là mình "không xứng (với tư cách cao cả của mình)", là thuộc hạng ngu ngốc. Ai muốn "bị" gán cho mình những xú từ đó.

Phiếm

Hoàng Đế không quần áo là chuyện xưa. Nay thì sao?

Trâm Như Nhộng (1) là phiên bản mới (2017-2020) của câu chuyện này với bước nhảy vọt (a great leap) như sau:

• Ngài đóng cả hai vai: Hoàng Đế và thợ dệt may. Ngài thuê dệt những điều tốt đẹp nhất cho chính mình. mỗi nơi, mỗi lúc mà Ngài mở miệng hoặc "líu lo" (twitting) trên Twitter.
• Ngài tô son trét phấn là Ngài thông minh nhất, giỏi nhất, ít kỳ thị (chủng tộc) nhất, vân vân...
• Ngài giỏi quân sự hơn mọi tướng tài của Quân Đội Hoa Kỳ.
• Ngài tự cho là Ngài "stable genius". Ngài tạo cơ hội cho các quan lại (trong đám có cả những tướng giỏi của Quân Đội Hoa Kỳ!) tâng bốc ngài trước công chúng (trước ống kính trực tiếp truyền hình).
• Trâm ơi, Ngài trần truồng trước mắt mọi người dù cho Ngài có dành hết mọi mỹ từ, mọi đức tính tốt cho mình. Mọi nỗ lực của Ngài đều cũng chỉ làm sáng tỏ một điều: Ngài quả là trần truồng xấu xí và Ngài làm tôi suy nghĩ về chính mình.
• Tất cả chúng ta đều là một cái túi đựng... "you know what". Cái "you know what" này thì hôi thúi không kể xiết! Phụ chú E có đề cập tới câu truyện "Phật là cái que cứt khô" mà chắc là Ngàì Trâm chưa nghe và đọc tới. Thiền đưa ra câu chuyện này, dù có nhiều ấn bản hơi khác nhau nhưng tựu chung là muốn vạch ra một sự thật: tất cả chúng ta nếu không có trí huệ thì chẳng qua chỉ là cái bị đựng... "you know what".

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Thân xác này mà không còn trí tuệ thì có khác gì cái bị ấy, thưa Ngài.
(1) Người miền Bắc thì gọi là "Châm Như Nhộng" nhưng có lẽ "Trâm" là đúng hơn vì tên họ thật của Ngài cũng bắt đầu bằng "Tr".

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài 
B. Wikipedia - The Emperor's New Clothes 
C. Quora - What does "the emperor has no clothes" mean?
D. Urban Dictionary - The emporer has no clothes
E. ĐÂY CÓ PHẢI LÀ TỔ SƯ THIỀN KHÔNG? 

Tản Mạn Đầu Năm 2018

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay khai bút đầu năm 2018,

• S.M.A.R.T. 2018
• Sức Khoẻ: 12 Chiến Lược Khoẻ Mạnh cho Người Lớn Tuổi - CL1 - Năng Động

Đệ lại viết lăng nhăng về hai mục: nhìn lại quá khứ và hướng tới tương lai. Nói là nói vậy chứ bài này chỉ xin viết như một tản mạn (không đưa ra lý thuyết, lý luận gì mới), nghĩ sao nói... dzậy!

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Có biết người biết ta thì mới mong... Thủ Hòa. Nhìn là nhìn đời mà té ra là mình nhìn chính mình!

Nhìn Lại

Chuyện là vào những ngày cuối năm 2017, đứa cháu gái phải vào bệnh viện nằm vài bữa. Các Bác Sỹ của bệnh viện/trường Y Khoa đứng thứ nhì nước Mỹ (Mayo Clinic) nhưng vẫn còn đang loay hoay chưa tìm ra bệnh tình: thế là phải lấy máu, lấy nước tiểu, làm sinh thiết (biopsy) nhiều lần. Cô cháu gái (theo lời kể của cô con gái) bị lấy máu đến phát sợ. Mà sợ vì cứ bị các Cán Sự Y Khoa (Medical Technicians) vào lấy máu. Xui cho cô cháu là đa số Cán Sự là người nước ngoài và thiếu kinh nghiệm nên thường làm sai trong việc lấy máu: tìm không ra mạch và lụi kim không trúng mạch nên gây đau đớn cho bệnh nhân. Hơn nữa vì mới nên họ tỏ rõi sự hồi hộp, thiếu tự tin nên chân tay lúng túng làm cô cháu đi đến kết luận là phải đòi cho được các Cán Sự, Y Tá già có kinh nghiệm lấy máu. Điều này gây khó cho các người thiếu kinh nghiệm vì sẽ không có cơ hội học hỏi, thực tập. Bài này không viết với mục đích tranh luận là có nên để người chưa có kinh nghiệm làm việc hay không.
Đệ chỉ vì chuyện này mà nhớ tới chính mình, tới cộng đồng Việt bỏ xứ mà đi sau 1975. Người mình đến quê hương thứ hai với nhiều hoang mang, lo toan mọi việc với trở ngại chính là ngôn ngữ. Nhìn vào người di dân ở Đông Âu và Phi Châu mới tới và mới có việc như những người Cán Sư Y Khoa này mà nhớ tới người tị nạn năm xưa. Họ cũng sẽ trải qua một tiến trình mà người Việt đã trải qua trên đất Mỹ (và một số nước khác). Người bản xứ đã cưu mang chúng ta với lòng bao dung và sự kiên nhẫn. Nếu họ đã không chấp nhận người mới tới, không cho chúng ta cơ hội hội nhập (second chances to assimilate) thì ngày nay chúng ta đã không có được những người Việt ở tầng lớp trung lưu (và ngay cả thượng lưu).
Trả cái ơn này thì thật là khó; chỉ có cách là mình "Pay It Forward" (trả cái ơn cũ bằng cách làm ơn mới trong tương lai hay không nghĩ là mình mang ơn ai thì cũng trả trước biết đâu khi cần sẽ có người giúp mình) và thông cảm cho những hành động thiếu chuyên nghiệp của người đang học hỏi, thông cảm cho những hành động có vẻ như coi thường định chế xã hội (như lái xe ẩu tả, như chưa có tuân theo luật lệ nơi công cộng) của người mới định cư và đang tìm cách hội nhập. Một cộng đồng sắc tộc nào cũng cần vài ba thế hệ "hy sinh" cho con cháu mình hoàn toàn hội nhập.

Hướng Tới

Trên là chúng ta nên nhìn sự vật với con mắt bao dung vì nếu hai ba chục năm trước người bản xứ không có lòng bao dung thì chắc chúng ta không được như ngày nay.
Còn tương lai? Ở tuổi chúng ta thì hoặc là on top of the hill hoặc là over the hill. Có nghĩa là chưa đi xuống thì cũng sắp đi xuống. Sự thật này tạo không ít sự bi quan cho chúng ta.
Hôm thứ Sáu cuối năm, Đệ vào Dan Abraham Healthy Living Center để đi bộ như mọi ngày. Bỗng nghe, sau lưng có tiếng "lịch kịch, lịch kịch". Khi người này chạy qua mặt thì Đệ mới thấy là anh ta mang chiếc "chân chạy" bên phải phía cụt chân (prosthetic running leg). Anh ta chạy mà vui vẻ mà không biểu lộ một mặc cảm nào. Đệ cứ nghĩ về anh ta mà nghĩ suy:

• Nếu chúng ta còn lành lặn, còn đi bộ được thì chúng ta đã và đang rất là may mắn. 
• Chúng ta phải vui sống trong bất cứ hoàn cảnh nào. 
• Tinh thần Kintsugi - Hoàn Mỹ là đáng cho chúng ta trân trọng, là điều chúng ta nên ghi nhớ trong đầu trong cách hành xử của mình. Mong lắm thay!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê thì còn chờ gì mà không "be wise".
"Life is a dream for the wise, a game for the fool, a comedy for the rich, a tragedy for the poor." Sholom Aleichem

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

Sức Khoẻ: 12 Chiến Lược Khoẻ Mạnh cho Người Lớn Tuổi - CL1 - Năng Động

Thân chào các Bê (*),
Sang năm mới, loạt bài về sức khỏe của năm 2017đã hoàn tất:
Sức Khỏe: 12 Thói Quen của Người Khỏe Mạnh - Thói Quen 12: Lòng Biết Ơn, năm nay Đệ xin viết tiếp 12 bài về chiến lược (1) khỏe mạnh cho người lớn tuổi mà các chuyên gia Bác Sỹ của Mayo Clinic sẽ phát hành mỗi tháng một bài. Xin nói ngay là Đệ dịch cho thoát nghĩa (và thỉnh thoảng dịch... liều); viết là viết lăng nhăng cho đầu óc hoạt động. Bản chính bằng tiếng Anh bao giờ cũng là đúng và chính xác hơn. Nếu Bê có thì giờ thì xin đọc bản gốc; nếu cần thì nhờ con cháu nói đọc dùm...

Hình của Mayo Clinic

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Thời nay, mọi người đều chuyển hướng về phương pháp dự phòng (thay vì chờ có bệnh mới chữa) trong chuyện lão hóa và sức khỏe trong tuổi già. Điều này thật đáng kể vì đã có nhiều bằng chứng là cách sống ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe. Phần nhiều sự suy sụp trong lão hóa là do sống đời cô đơn, cô lập hơn là do chính sự lão hóa. Nghiên cứu cho thấy là hoạt động cơ thể (physical activity) và thể dục (exercise) là "thuốc" phòng chống (hay làm chậm) những bệnh tật liên quan đến sự già yếu.

Hoạt động cơ thể và thể dục.

Đa số chúng ta cho rằng chú tâm vào và theo đuổi những chương trình thể dục là điều chính trong cách ta hoạt động cơ thể. Chữ "tập" (exercise) thường được gán với chuyện tập trong phòng thể dục (gym) hay là trong lớp thể dục. Một số khác thì chú trọng vào việc đi bộ 10,000 bước mỗi ngày. Tuy nhiên, việc vận động cơ thể không chỉ giới hạn vào những việc nêu trên.
Bất cứ vận động cơ thể nào giúp chúng ta rời xa cái ghế bành (off the couch) và di chuyển đều quan trọng trong việc giúp cho sức khỏe tăng tiến. Những hoạt động này được tóm lược trong bốn chữ cái NEAT. Bốn chữ cái NEAT do Mayo Clinic đặt ra và để chỉ NonExercise Activity Thermogenesis--hoạt động thường ngày (không tập) và tạo (tiêu) nhiệt như lau nhà, làm vườn, rửa xe.
Di chuyển nhiều tạo ảnh hưởng tốt cho sức khỏe. Chúng làm giảm hiểm nguy về bệnh tim mạch và tiểu đường. Chúng tăng cường xương và cơ bắp. Với người bị thấp khớp (arthritis), di động làm giảm đau, tăng tầm di động (range of motion), và tăng sức chịu đựng (endurance). Ngay cả những thể dục nhẹ trong buổi tối cũng làm Bê bớt cảm thấy căng cứng (feeling stiff) sáng hôm sau.
Bằng cách mở rộng tầm nhìn và tập trung vào việc vận động nhiều hơn, chúng ta có thể tự tạo cơ hội để vận động trong đời sống ngày càng già đi của chúng ta (cầu thang máy hay cầu thang bộ là một câu hỏi nên hỏi mỗi khi phải lên tầng trên). Tóm lại là tất cả mọi vận động cơ thể đều quan trọng cho sức khỏe của Bê.

Ảnh Hưởng của Vận Động Cơ Thể trên Khả Năng Nhận Biết

Vận động thường xuyên có ảnh hưởng tốt cho sự nhận biết (cognitive impact). Người năng động thường ít bị suy sụp trong khả năng nhận thức và, hơn nữa, ít bị hiểm nguy mắc bệnh lãng trí (Alzheimer's disease). Hoạt động trong tuổi trung niên và tuổi "chớm" già làm chậm tiến trình mất trí nhớ (với người có di truyền lãng trí) trong tương lai.
Hiệu ứng tốt trên tâm thần của việc vận động cơ thể là tránh được tâm trạng buồn bực, buồn chán, buồn khổ. Do đó mà giảm được việc phải uống thuốc chống trầm cảm. Chúng còn giữ vai trò giảm thiểu căng thẳng (stress reliever) và giúp việc kiểm soát sự đau đớn (nếu có) vì endorphins được tạo ra khi vận động và endorphins có hiệu lực 10 lần mạnh hơn morphine (chất ma túy trong thuốc phiện là giảm đau nhưng lại gây nghiện). Ảnh hưởng trên não của việc vận động là thật sự giúp cho đời sống có phẩm chất lâu dài: Chờ gì nữa mà không vận động?

Nghĩ lại về cách tiếp cận với thể dục

Căn bản của thể dục không thay đổi khi chúng ta thêm tuổi. Bốn phần căn bản của thể dục cho người lớn tuổi vẫn là tập cho mạnh (strength training), thể dục háo (dưỡng) khí (aerobic exercise), tập thăng bằng (balance) và tập sự dẻo dai (flexibility). Bê có vận động mà gồm đủ cả bốn phần không?
Nếu Bê mới bắt đầu vận động thì quan trọng là tập cho mình có niềm vui khi tập. Khi đã có vận động trong cuộc sống hằng ngày thì Bê sẽ bắt đầu thấy kết quả tốt. Rồi sau đó, hãy bắt đầu nghĩ đến việc tham gia những chương trình vận động cơ thể tập thể. Gặp gỡ, trao đổi với những người năng động trong các chương trình này là rất tốt.

Kết

Phát triển một ý muốn đem sinh hoạt vận động cơ thể và thể dục vào đời sống hàng ngày là quan trọng cho việc giúp Bê có "một tinh thần minh mẫn trong một cơ thể khỏe mạnh". Đây là một đầu tư lâu dài cho đời sống tương lai. Một đầu tư mà Bê có thể kiểm soát và mang lại lợi lớn. Đây chính là nền tảng của Suối Nguồn Tuổi Trẻ (Fountain of Youth)!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Già đi (lão hoá) là tiến trình tất yếu không cưỡng được; nhưng biếng nhác không phải là tất yếu trong tuổi già.
(1) Chữ "strategies", mà tác giả dùng trong loạt bài này, có nghĩa là chiến lược. Đệ thấy là chữ "tactics" (chiến thuật) là hợp hơn nhưng để tôn trọng quyền của tác giả xin dịch là "chiến lược".

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 12 Strategies for Healthy Aging: Strategy 1 - Move More 
C. Bốn căn bản cho vận động cơ thể (aerobic exercises là "thể dục háo (dưỡng) khí" nhưng có lẽ mọi người quen với "thể dục nhịp điệu" hơn)

   The Basics: Build Muscle for Better Health
   What is aerobic exercise and how does it affect diabetes?

   Balance Training
   Stretching and Flexibility: 7 Tips

S.M.A.R.T. 2018

Thân chào các Bê (*),
Hôm qua "tống cựu" thì hôm nay phải "nghinh tân": năm 2017 với hơn 11 tháng dưới triều đại Trump rồi cũng đi vào lịch sử.

• Thị trường chứng khoán Dow Jones tăng hơn 5 ngàn điểm (phụ chú D) trong năm 2017. Nói chung là các Bê nào có tiền đầu tư thì năm 2017 là một năm khá tốt. Nhưng cuộc sống đâu phải chỉ có tiền không, phải không? 
• Sự thay đổi trong (đạo đức) xã hội là ngoài sức tưởng tượng của con người... Sự dối trá (công khai) của chính trị gia là đáng kinh ngạc. 
• Phong trào tố cáo những sai phạm trong lãnh vực tình dục của giới có chức có quyền (phong trào "#MeToo") đã và sẽ là nguồn hy vọng cho những người thật sự mong sự tốt đẹp cho xã hội con người. 
• Còn cá nhân chúng ta thì năm vừa qua phải nói là có bao cơ hội để nhìn lại chính mình qua những việc mình ủng hộ cũng như những việc mình chống đối.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Trước hết là xin Bê đọc lại S.M.A.R.T. 2017 để gợi nhớ lại S, M, A, R, và T là những tiêu chuẩn gì mà chúng ta có thể áp dụng vào việc đặt ra những quyết tâm cho năm 2018 (New Year Resolutions).

Điều phải nói ngay ra đây là không nhất thiết là phải có quyết tâm vào đầu năm đâu! Bất cứ lúc nào có quyết tâm làm điều gì mới, tốt, và lành mạnh đều là tốt hết.
Người Tây Phương có lệ hạ quyết tâm vào đầu năm cũng chẳng là điều gì đáng chỉ trích:

• Ai muốn tin vào hiệu ứng đầu năm (một khởi đầu mới) trong việc quyết thay đổi hoặc vạch ra đường hướng cho tương lai thì cứ việc... hạ quyết tâm. 
• Ai không tin vào mốc nhân tạo (artificial milestone) thì không cần có  New Year Resolution (NYR). 
• Cái quan trọng là mình có muốn, có mong đạt được cái gì hay hơn, mới hơn và lành mạnh hơn trong năm mới (hay tương lai) hay không chứ không phải thấy người khác có NYR thì mình cũng có... mà không nhớ, không làm!

Phụ chú C (và nhiều trang mạng khác) có đưa ra 10 quyết tâm hàng đầu cho năm 2018. Bê có thể tìm những quyết tâm tương tự bằng cách Gúc Gồ "2018 new year resolution". Quyết tâm gì thì xin Bê cũng tìm cách dùng tiêu chuẩn S.M.A.R.T và hơn nữa cho một số người thân (hoặc mọi người) biết để ủng hộ cho quyết tâm của Bê.

NYR của Đệ? Trong năm 2018, 

• Đệ sẽ viết thêm 12 bài mới về sức khỏe như đã viết trong năm 2017. Mười hai bài này sẽ bổ sung cho 12 bài trong năm 2017. Mỗi tháng các Bác Sỹ chuyên gia của Mayo Clinic sẽ phát hành một đề tài mà Đệ sẽ dựa vào đó mà viết.
• Mỗi tháng trong năm 2018 sẽ làm một video khoảng 5 phút; có thể là lồng tiếng hát mà thời báo địa phương bình bầu là giọng hát... lười biếng nhất năm 2017 (1). Videos là làm cho chính mình (private collection) không nhất thiết là gởi ra ngoài (qua Youtube).

Chúc các Bê một năm mới nhiều sức khỏe và nhiều may mắn cũng như vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Đã hơn 60 tuổi thì sống là để vui với con cháu, với người và với đời. Con tạo xoay vần thì đã, đang và vẫn sẽ xoay vần thôi. Có gì mà ngạc nhiên hoặc bực tức phải không?
(1) Dạ, chủ báo và người đọc cũng chỉ là một người.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài 
B. S.M.A.R.T. 2017 
C. Top 10 New Year’s Resolutions for 2018
D. A Dow Jones Industrial Record: 5,000 Points Higher in Just 1 Year
E. The top 7 media stories of 2017

Mùa Bay

Thân chào các Bê (*),
Mỗi năm đến mùa lễ (ở Bắc Mỹ thì từ ngày Thanksgiving (1) cho đến sau ngày đầu năm mùng Một tháng Giêng) thì vấn đề di chuyển bằng máy bay lại là sự bận tâm của mọi người.
Mọi người vì không những cho người đi máy bay mà cả cho người tại địa phương đi ra phi trường đón (airport pickups). Mùa Bay cũng là mùa cuối Thu, đầu Đông mà thường là Bắc Mỹ tuyết đã phủ lên vạn vật. Tuyết, lạnh, cảm cúm làm con người dễ cau có, quặu quọ và dễ nổi nóng với người khác. Tuyết, lạnh, bão còn gây nhiều trục trặc cho những chuyến bay mà bình thường rất an toàn, thoải mái. Trong bài này, Đệ xin lăng nhăng viết về một khía cạnh của mùa bay: làm sao giữ đầu óc thanh thản trước những trục trặc thường xảy ra khi du lịch bằng máy bay.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Trước hết là phải dự trù trục trặc trong lúc lập trình cho chuyến đi: sao lại cho là những trục trặc là "ngoài dự tính"? Không trục trặc mới là... lạ, nghe! Đặc biệt là người Á Châu thường không muốn nói tới "trục trặc" trước khi làm chuyện gì vì sợ xui xẻo. Không bàn tới thì đến khi nó xảy ra làm sao đối phó?
Hủy bỏ chuyến bay (flight cancellation) hoặc hoãn chuyến bay thường là chuyện hãng máy bay phải làm (trường hợp trục trặc kỹ thuật; thời tiết) hoặc là vì vấn đề quá lớn như đám cháy ở phi trường Atlanta, USA làm toàn thể phi trường mất điện 11 giờ đồng hồ. Riêng hãng Delta phải hủy bỏ 1,400 chuyến bay ngày Chủ Nhật và thứ Hai sau đó và đã lỗ khoảng 50 triệu USD trong vụ này (phụ chú E và F).

Làm sao ứng phó với những chuyến bay bị hủy hoặc chậm trễ

Du lịch bằng máy bay dễ làm mình căng thẳng lo âu, vì nhiều lý do khác nhau. Nói chung thì có chuẩn bị và giữ thái độ bình tĩnh, thanh thản trong những tình huống mình không mong đợi (những trở ngại trục trặc làm mình bực mình) là rất hữu ích. Sau đây là một số đề nghị mà Bê có thể tự giúp mình:

Tránh trở ngại trước khi bay.

• Đừng bay vào những ngày nhiều người đi máy bay. Nếu có thể thì tránh những ngày chung quanh ngày lễ, thí dụ Thanksgiving, Christmas, New Year. Cũng nên tránh mùa nghỉ Hè mà học sinh, sinh viên đi nhiều. Thứ Ba, thứ Tư thường vắng hơn những ngày khác trong tuần.
• Đến phi trường sớm; làm thủ tục (checking in) qua Internet nếu có thể. Ở Hoa Kỳ thì có thể vào các chương trình "TSA pre-check" (thường là tuổi Bê được TSA pre-check miễn phí nhưng không bảo đảm là lần nào cũng được TSA pre-check). Nếu không thì vào những chương trình mà mình phải đóng lệ phí (phụ chú G và H).
• Mua bảo hiểm du lịch. Đương nhiên là mình phải biết mình mua bảo hiểm gì. Thí dụ có bảo hiểm chỉ bao phí cho bệnh; có bảo hiểm bao cả mất hành lý; có bảo hiểm bao cả khách sạn bữa ăn, vân vân...
• Nếu có thể thì khi mua vé Bê cho họ số điện thoại, địa chỉ email phòng khi có thay đổi gì thì được thông báo qua phone, emails. Cho họ cả email của người đi đón mình để họ cũng biết nếu có thay đổi gì cho chuyến bay mà ra phi trường đúng lúc.
• Mang đồ thiết yếu như thuốc uống hằng ngày, đồ lót, vớ nhiều hơn số ngày dự định du lịch.
• Mang quần áo cho thời tiết khác nhau nếu đi tới nơi chưa từng đến. Thí dụ trời nắng chang chang nhưng đi thăm cầu Cựu Kim Sơn (San Francisco Golden Gate Bridge) thì nên mang một cái áo choàng (light jacket) vì ở trên cầu có khi rất lạnh mặc dầu trời nắng.
• Ai bị vấn đề với đường trong máu như bị diabetic thì nhớ mang kẹo bánh ngọt trong sắc tay, backpack.
• Trước khi ra phi trường thì xem lịch trình chuyến bay của mình (có trì hoãn thì mình còn tính).
• Xem thời tiết nơi đi, nơi đến vào những giờ mà mình có mặt tại đó.
• Dĩ nhiên là mỗi hành lý gởi (checked in luggage) đều có bar code mà nếu mình có ghi lại thì rất tiện lợi khi phải khai báo thất lạc. Tuy nhiên...
• Một việc, rất quan trọng, mà mình hay quên là phải chụp hình hành lý (tất cả hành lý với tên hiệu, màu, số lượng) vào phone và tự gởi email cho mình những tấm hình này. Nhỡ lạc hành lý và mất phone thì còn vào computer, ở đâu đó, mà đọc email của mình và tìm ra hình các hành lý trong trường hợp phải mô tả hành lý của mình khi báo cáo thất lạc hành lý. 

Nếu chuyến bay bị hoãn (delayed) và hụt chuyến máy bay kế (missed the next connection flight):

• Tưởng là không xảy ra nhưng xác suất xảy ra là cao trong mùa lễ. Vì vậy nên phải chuẩn bị những thứ thiết yếu như thuốc uống mỗi ngày, một vài bộ quần áo, bàn chải đánh răng, khăn (toiletries), ít nhất là một bộ dây sạc pin cho phone, etc... Những thiết yếu này luôn mang theo lên máy bay (trong vali, backpack carry-on) chứ không gởi (checked-in luggage).
• Và nếu có phải mua đồ dùng vì trễ máy bay mà ở phi trường hay khách sạn thì xin giữ hóa đơn và tìm cách lấy lại tiền bồi hoàn từ hãng máy bay (nếu do lỗi của hãng máy bay hoặc có mua bảo hiểm). Nên nhớ là không phải trường hợp nào cũng lấy lại tiền được: những tình huống (2) mà chuyên gia gọi là "force majeure" (hay người Mỹ gọi là "acts of God") như lỗi do thời tiết, lỗi của kiểm soát không lưu (air traffic control issues) hay do kẹt xe (cho khách cũng như phi hành đoàn) thường là không được bồi hoàn; nhưng Bê nên thử đòi ngay cả trong những trường hợp này, may ra.
• Nếu hãng máy bay có phòng nghỉ (airport lounges) mà Bê là khách VIP thì thường là miễn phí. Nếu không thì mua phiếu sử dụng phòng nghỉ một ngày cũng là việc nên làm. Ngủ nghỉ trong các phòng nghỉ này thường rất tiện nghi và yên tĩnh, có khi lại được nước uống, đồ ăn vặt miễn phí nữa. Và cũng thường có computer để vào Internet.
• Dùng điện thoại thông minh (smartphone) để liên lạc với hãng máy bay (cả những hãng khác) để tìm cách đi sớm hơn. Hơn nữa, ngày nay nhiều hãng máy bay, như Delta, có cung cấp ứng dụng theo dõi hành lý qua smartphone, rất tiện lợi và cho cảm giác an tâm là mình biết hành lý của mình đang ở đâu
• Có những phi trường rất lớn với nhiều tiệm ăn ngon, nhiều cửa hàng buôn bán mà bình thường nếu chuyến bay suông sẻ mình không có thì giờ ghé qua. Trễ máy bay là dịp để khám phá khu phi trường và còn có thể ra thăm phố nữa. Nhớ chụp hình nhiều, nhe. Đệ còn tấm hình mặc cái áo T-shirt with chữ "Roma" khi đến Ý mà hành lý còn ở Thụy Sĩ nên phải đi mua vội cái áo để thay.

Bài này xin dừng ở mức khái quát như trên. Bê, có chút ít thì giờ, xin đọc các đường dẫn cuối bài để biết thông tin chính xác và chi tiết hơn. Nếu cần thì nhờ con cháu nó đọc dùm.

Chúc các Bê một mùa Giáng Sinh vui vẻ và một năm mới nhiều may mắn bên gia đình và người thân.

Thân,
Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê mà còn đi xa được thì nên đi; chứ đừng lần lữa mà đến thời kỳ không còn đi được nữa thì lại hối hận.
(1) Canada thì ngày Thanksgiving's sớm hơn vào thứ Hai thứ nhì của tháng Mười thay vì thứ Năm thứ tư của tháng Mười Một như ở Hoa Kỳ.
(2) Scenario mà người Việt hay gọi sai là kịch bản; theo Đệ tình huống là đúng hơn.

Phụ chú:

A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 12 Things You Can Do To Handle Flight Delays And Cancellations
C. WikiHow - How to Cope with Flight Delays and Cancellations
D. 5 things to do when you miss a connecting flight
E. Delta says it lost up to $50 million because of the Atlanta airport power outage
F. A woman's tweets perfectly capture the insanity at the Atlanta airport during the 11-hour power outage
G. What is the difference between Global Entry, TSA Precheck and the other Trusted Traveler programs?
H. Trusted Traveler Programs