Đổ Cố - Topping Off

Thân chào các Bê (*),
Đang đứng đổ xăng tại một cây xăng của Costco (có mặt khắp Bắc Mỹ) thì Đệ nghe tiếng "lịch kịch, lịch kịch...", nhìn qua bên cột xăng đối diện thì thấy một người đang cố đổ thêm xăng vào bình xăng xe hơi của người ấy. Vòi xăng ở Mỹ (và những nước khác) có bộ phận làm ngưng chảy xăng khi bình xăng đầy đến mức cho phép. Tuy nhiên khi ấy bình còn có thể nhận thêm xăng nếu người đổ xăng cố nhấn "cò" xăng để đổ thêm xăng vào bình. Hiện tượng này gọi là "topping off your gas tank" (cố đổ thêm xăng vào bình). Bài này Đệ xin nói là không nên cố đổ như vậy...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), bình đã đầy xăng (ở mức cho phép) mà còn cố đổ thêm là một sự lãng phí tiền bạc và nguy hiểm cho bản thân Bê, xe của Bê, những người khác và thậm chí cả môi trường.

Thói quen đổ cố có lẽ là do hai nguyên do chính:

1. Không muốn được thối tiền lẻ. Thí dụ đồng hồ xăng khi xăng ngưng chảy vào bình là $19.02, thì có người muốn bấm cò xăng nhiều lần (vì mỗi lần bấm thì cò tự động bật ra) để đổ cho đủ $20 và trả bằng tờ giấy bạc $20 (khỏi phải nhận tiền thối).
2. Vào thời đại trò chơi điện tử (video game), nhiều người cho là đổ xăng là cơ hội để mình "canh" đồng hồ xăng cho đúng số tiền mình muốn bằng cách kiểm soát cái cò xăng.

Nguyên do gì thì cũng đưa đến những cái hại sau đây (theo phụ chú B)

• Xăng trào ra khi đổ quá đầy. Không ai thích xăng trên tay hoặc quần áo của họ.
• Nguy hiểm vì dễ cháy.
• Xăng tràn có thể thấm vào đất, có khả năng làm ô nhiễm nguồn nước và làm hại động vật hoang dã.
• Hơi xăng có hại cho hơi thở và độc hại đối với tầng ôzôn. Theo EPA, sự bay hơi và khói từ sự đổ tràn gây ra vấn đề ô nhiễm bằng cách giải thoát các chất gây ô nhiễm không khí độc hại như benzen, không chỉ độc hại và dễ cháy mà còn gây ung thư.
• Đó là một sự lãng phí tiền bạc. Khi máy bơm xăng ngưng vì đầy bình, Bê có biết sau đó (dù có cố đổ) xăng không vào bình xăng  không? Bê đang thực sự trả tiền cho số xăng đổ cố vì số xăng này có thể được hút trở ngược vào vòi xăng và được đưa trở lại bể chứa của trạm xăng.
• Nó có thể làm cho máy bơm xăng bị vỡ. Hầu hết các trạm xăng đều có hệ thống thu hồi xăng. Khi Bê cố đổ thêm xăng Bê có thể khiến bơm bị vỡ hoặc trở nên không hoạt động được. Vấn đề này có thể thêm vào vấn đề ô nhiễm không khí và khiến máy bơm xăng không hoạt động đúng cách cho người đổ xăng tiếp theo.
• Nó có thể làm hỏng xe của Bê. Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao chiếc xe không cho phép Bê thêm nhiều xăng hơn mức ấn định, không? Bởi vì xăng cần chỗ để bành trướng. Xăng thừa có thể bốc hơi vào hệ thống thu gom hơi của xe. Điều này có thể làm hỏng cơ phận, khiến cơ phận hoạt động không đúng cách và khiến xe hoạt động kém hiệu quả.

Một khi Bê hiểu được sự nguy hiểm của thói quen thông thường này, hy vọng Bê sẽ nghĩ hai lần trước khi cố đổ. Hãy tránh rủi ro thương tích cá nhân, hư hỏng xe và tác hại môi trường.

Phiếm

• Như nói ở trên, thường thì cây xăng sẽ vẫn tính tiền số xăng đổ cố nhưng số xăng này không vào bình xăng của mình mà chảy ngược vào bồn xăng của cây xăng. Nếu điều này xảy ra thì là phúc cho Bê vì xăng dư có thể gây hại cho xe; nhưng Bê thì tốn tiền... for nothing!
• Muốn đổ chính xác bao nhiêu tiền, thí dụ là $5 thì vào cây xăng đưa $5 và nói cho họ biết cột xăng số mấy. Máy tự động ngưng khi xăng bơm đúng $5.
• Thế xăng đầy ở số tiền $4.38 thì sao? Hai cách: một là chạy vào văn phòng xếp hàng lấy lại 62 cents. Hai là bỏ luôn 62 cents nếu lười xếp hàng hoặc đang vội. Lần sau đổ $4 thôi.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Topping Off: Learn Why You Should Never Top Off Your Gas Tank

Phô Mai - Fromage - Cheese

Thân chào các Bê (*),
Nói đến Cheese/Fromage/Phô Mai thì trước hết xin Bê xem qua hình ảnh đa dạng của Cheese (nhớ bấm vào các thể loại khác nhau từ hàng nút bấm). Bê thấy đó: phô mai có thể được phân loại bằng nhiều cách như từ loại sữa (bò, dê, lừa, trâu nước/water buffalo vân vân), như từ độ cứng (dẻo chảy như Brie, cứng như Gouda, Parmesan, vân vân), như từ cách chế biến, như từ hình thể, màu sắc, vân vân.... (phụ chú I với các loại phô mai theo độ cứng)

Tiện đây xin nói trước là phô mai có nhiều muối, nhiều chất béo, nên có ăn thì cũng ăn ở mức vừa phải, người mình có thể chịu được. 

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Người ta ca ngợi phô mai vì như phụ chú B nói đến 7 lý do mà Fromage là thực phẩm đáng kể nhất:

1. Cheese có thể cặp đôi (pairing) với rượu vang (hoặc bia)
2. Cheese có thể ăn như một món ăn độc lập. Cheese tasting session là cách thử (phụ chú H đề cập vấn đề này từ khía cạnh khoa học).
3. Cheese có thể nướng/nấu chảy hoặc trét (spreadables)
4. Cheese có rất nhiều loại. Phân loại theo loại cheese, theo loại sữa (sữa bò, sữa dê, vân vân), theo độ cứng/mềm, theo các phụ liệu như hạt ngũ cốc, mùi, vân vân
5. Cheese thích hợp với tâm trạng: cổ điển như Gouda, Brie với bánh crackers; lành mạnh như Feta; hào hứng như Mozzarella.
6. Cheese chứa nhiều chất dinh dưỡng, nhiều calcium và nhiều vitamins
7. Bê có thể dùng Cheese để nấu nhiều món ăn (phụ chú D và E)

Phụ chú G nói tới 13 điều giúp cho sức khỏe của phô mai:

1.  Nguồn chất đạm (Proteins)
2.  Nguồn tinh bột (Glucides/Carbohydrates)
3.  Nguồn chất béo (Fats)
4.  Làm mạnh xương 
5.  Giúp hệ tim mạch
6.  Có khả năng ngăn ung thư
7.  Có khả năng chống loãng xương (osteoporosis) 
8.  Chắc răng
9.  Giảm căng thẳng (stress)
10.  Nguồn men vi sinh (probiotic nature)
11.  Trợ não  (nhờ omega-3 và sáu chất axít béo)
12.  Nguồn đạm của người ăn kiêng (Lacto-Ovo-Vegetarian; không ăn thịt, cá nhưng ăn trứng và sản phẩm từ sữa).
13.  Tăng cường hệ miễn nhiễm.

Bàn Loạn 

• Có nhiều người cho rằng American cheese không phải là cheese (Phụ chú F). Theo Đệ thì nó là cheese của người... Mỹ và không có American cheese thì sẽ không có cái món Hamburger! 
• Có loại cheese mùi khó ngửi vì vi khuẩn phát triển như blue cheese (English Stilton, French Roquefort, and Italian Gorgonzola). Thường blue cheese có độ mặn cao nên nếu Bê thích thì cũng phải cẩn thận; ăn ít thôi!
• Có loại trét (spreadables) được mà Bê có thể trét lên bánh mì hoặc sandwich. Cứ vào chợ thì thấy biết bao loại spreadables (Con Bò Cười/The Laughing Cow/La Vache Qui Rit hoặc Boursin thuộc nhóm này). Mỹ thì có Philadelphia cream cheese ăn với bánh bagel thì ngon tuyệt.
• Nếu đi Tây thì nên kiếm non-Pasteurized Camembert vì Mỹ cấm nhập cheese làm bằng sữa chưa khử trùng bằng phương pháp Pasteurization. Ở Mỹ cũng có Camembert làm ở Normandie nhưng từ sữa đã Pasteurized nên mùi vị khác hẳn.
• Mozzarella là một loại cheese thường được dùng tươi (fresh mozzarella) và dùng rộng rãi trên bánh Pizza. Mozzarella cũng là thành phần của nhiều món sà lách. 
• Mascarpone là một loại cheese được dùng nhiều trong các công thức bánh tráng miệng (desserts) vì nó ở dạng mềm. 
• Swiss cheese với hình dáng đặc biệt vì có lỗ thủng do vi khuẩn thải khí trong tiến trình chín mùi. BigBoss của Đệ không thích phô mai nhưng lại thích Baby Swiss cheese (hoặc mild Swiss cheese) vì nướng trên bánh mì Baguette, rất ngon.
• Nói Anh Quốc thì phải nói đến Cheddar. Loại phô mai này có bán ở nhiều kỳ hạn từ để lâu vài tháng đến loại để lâu nhiều năm. Cheddar càng để lâu càng nặng mùi (mà nhiều người ưa chuộng).
• Cheese có thể nấu chảy trong nồi (Fondue) và dùng để nhúng thịt (hoặc rau quả, súp lơ,  vân vân) cho chín tái.Tả thì lâu nhưng Bê cứ xem hình thì hiểu ngay.
• Nói đến Fromage thì một nguyên tắc căn bản là nên ăn ở nhiệt độ trong nhà (room temperature). Muốn giậy mùi thì nướng hoặc nấu chảy. Tuy nhiên có nhiều người thích ăn lạnh như mới lấy từ tủ lạnh ra. Bê nên thử nghiệm cho chính mình xem mình thích ăn lạnh, ấm hay nóng.
• Gruyère của Thụy Sĩ đưa ta đến với một thể loại fromage có vỏ bánh cứng. Thường là bánh hình tròn như bánh xe (cheese wheel) có thể nặng tới 70, 80  pounds (Costco Parmigiano Reggiano 70 lbs 900 USD; Williams Sonoma Parmigiano Reggiano 80 lbs 2,500 USD). Bê nào thích xem cuộc đua xuống đồi để dành bánh cheese làng Cooper's Hill thì vào đây  và Cooper's Hill Cheese-Rolling and Wake
• Ngạc nhiên hơn là món ăn này còn được tăng cường bằng cách dùng ba hay bốn loại fromages trong một món ăn.  Four Cheese Pizza.
• Nếu Bê có dịp đi du lịch thì nên tìm "artisanal cheese" (những tiệm/cửa hàng làm phô mai tại địa phương và thường chỉ bán tại địa phương hay vùng phụ cận, không bán xa). Lý do thì là vì Bê phải đến nơi mà mua chứ không đặt hàng từ nhà qua mạng được. Đây là dịp mà Bê có thể thưởng thức các loại phô mai mà thường khi không đi du lịch thì khó mà mua được.
• Đắt nhất là bao nhiêu? Pule cheese khoảng 600 USD một pound (hoặc 1,000 Euros một kilogram).
• Appellation - Cầu chứng: Để tránh hàng nhái, hàng giả các nước có đặc sản cần bảo vệ uy tín thường có luật cầu chứng tại tòa (applellation) thí dụ như Appellation d'origine protégée (Switzerland). Bê muốn chắc là mình mua đặc sản của Thụy Sỹ thì tìm hàng có dấu AOP. Phú chú J có danh sách cầu chứng theo quốc gia. 
• Nói về cheese thì không biết bao giờ mới dứt câu chuyện; mong rằng bài này viết lăng nhăng với mục đích "giới thiệu" (cho người còn xa lạ với phô mai) hoặc "nhắc nhớ" (cho người đã quen thuộc với thực phẩm giàu chất dinh dưỡng này).

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.Ở tuổi Bê thì phô mai có thể là thức ăn lý tưởng vì có nhiều loại mềm mà nhiều dinh dưỡng. Tuy nhiên cũng như tất cả các thứ khác: bội thì bội thực!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. 7 Reasons Why Cheese Is The Greatest Food Ever
C. Cheese.com - Find over 1831 specialty cheeses from 74 countries in the world's greatest cheese resource.
D. Food Network - Cheese Recipes
E. All Recipes - Cheese Recipes
F. What Is American Cheese, Anyway?
G. 13 Proven Health Benefits of Cheese
H. A Geek’s Guide to Cheese Tasting
I. A Beginner’s Guide to Every Type of Cheese
J. List of appellations

K. Casu marzu: The world's 'most dangerous' cheese

Sức Khoẻ: 12 Chiến Lược Khoẻ Mạnh cho Người Lớn Tuổi - CL7 - Tăng Cường Thể Lực

Thân chào các Bê (*),
Lúc này đã tính ngưng loại bài này sau sáu kỳ từ đầu năm nay. Nhưng vì loạt bài này có những giá trị thiết thực cho tuổi già mà lại giúp Đệ tập dịch các bài ra tiếng Việt nên xin tiếp tục...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Hình từ phụ chú B.
Khi về gìa, chúng ta thường lo âu về việc mất khả năng tự lập, mất khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày. Tập thể dục với ý chí tập trung vào việc tăng cường thể lực, giúp Bê sống độc lập và tận hưởng cuộc sống.

Duy Trì Sự Độc Lập

Khi chúng ta già đi, khả năng hoạt động giảm đáng kể và có nguy cơ té ngã hoặc gây khuyết tật. Đây cũng là  lý do chính khiến nhiều người phải chuyển đến các cơ sở điều dưỡng hoặc cơ sở trợ giúp sinh hoạt. Tích hợp thể dục chức năng (functional fitness; từ nay xin gọi tắt là thể dục) vào thói quen của Bê là một chiến lược lão hóa lành mạnh giúp cải thiện sự cân bằng, sự nhanh nhẹn và sức mạnh cơ bắp, cùng với việc giảm rủi ro té ngã.
Bài tập thể dục được thiết kế để tạo sự dễ dàng và an toàn hơn cho Bê trong việc thực hiện những hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như mang, sách hàng khi mua sắm hoặc trông coi con cháu. Thể dục là những hoạt động thực tế, tương tự với hành động như ra khỏi giường hoặc đứng dậy từ bàn cầu. Chúng mô phỏng các chuyển động cơ thể thông thường Bê làm ở nhà, tại nơi làm việc hoặc chơi thể thao. Những bài tập này nhấn mạnh sự ổn định căn bản của cơ thể đồng thời sử dụng các cơ khác nhau trong phần trên và dưới của cơ thể.

Chống Mất Cơ Bắp

Mặc dù tất cả chúng ta sẽ mất một số cơ bắp khi về già, bao nhiêu bắp thịt bị mất và nhanh ở mức nào thì tùy thuộc vào việc Bê chăm sóc cơ thể của mình tốt như thế nào. Thuốc tốt nhất để duy trì khối lượng cơ bắp là tập thể dục và ăn uống lành mạnh. Duy trì hoạt động và tập thể dục thường xuyên có thể làm chậm đáng kể tiến trình mất cơ bắp.
Mất khối lượng cơ bắp làm giảm khả năng chăm sóc bản thân. Sinh hoạt đơn giản như mặc quần áo, sử dụng phòng tắm và đi bộ trở nên khó khăn. Hậu quả của việc ngã xuống không chỉ làm chấn thương hoặc kéo dài thời gian hồi phục, mà chủ yếu là mất khả năng sống độc lập.
Trong khi mất khối lượng cơ là một quá trình tự nhiên đi kèm với lão hóa, Bê có thể kiểm soát nó. Tạo cơ hội để lồng việc tập thể dục vào sinh hoạt hàng ngày là rất tốt. Lợi ích lâu dài của tập thể dục không chỉ là tạo sức mạnh, mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống.

Sức Mạnh và Sự Cân Bằng Ngăn Ngừa Té Ngã

Một chương trình thể dục toàn diện được thiết kế tối ưu cho sự lão hóa bao gồm việc tập luyện cân bằng để chống mất cơ bắp và giảm thiểu rủi ro té ngã. Kết hợp tập luyện linh hoạt dẻo dai cũng có thể cải thiện chức năng cơ bắp và phạm vi chuyển động của Bê.
Bài tập căn bản giúp điều hợp xương chậu, phần dưới lưng, hông và cơ bụng. Điều này dẫn đến sự cân bằng tốt hơn và tạo sự ổn định. Một cơ thể mạnh mẽ giúp bạn dễ dàng hơn khi làm mọi thứ từ việc vung gậy đánh golf, đến buộc dây giày hoặc dắt chó đi dạo. Bài tập thể dục nhấn mạnh vào sự cân bằng của cơ thể vì Bê sử dụng các cơ khác nhau ở phần trên và phần thân dưới cùng một lúc.
Bài tập cân bằng đặc biệt quan trọng đối với người lớn tuổi vì chúng ngăn chặn sự té ngã. Gần như bất kỳ hoạt động nào giúp bạn đứng vững và di chuyển, chẳng hạn như đi bộ, đều có thể giúp bạn duy trì tốt việc giữ thăng bằng. Nhiều người lớn tuổi đã sử dụng đi bộ làm bài tập chính cho việc tăng cường sức khỏe tim mạch, đi bộ cũng giúp cho việc lấy thăng bằng khi di chuyển. Ngay cả thực hành đứng một chân (single leg standing) có thể cải thiện sự thăng bằng của bạn.

Suy Nghĩ Cuối

Ở tuổi già, mục đích chính của tập thể dục là nhằm làm tăng khả năng duy trì sự độc lập trong sinh hoạt hàng ngày và mang lại niềm vui trong đời sống. Đây chính là lợi nhuận lớn khi đầu tư vào việc tập thể dục.

Hành động bây giờ

• Thử nghiệm với các công cụ thể dục. Hãy thử tập thể dục bằng cách sử dụng tạ tay, quả bóng thể dục, dây treo hoặc dây co giãn. Nhảy dây, nếu thích hợp.
• Đứng Trên Một Chân. Cân bằng trên một chân khi bạn đang đứng xếp hàng hoặc chờ thang máy. Nhắm mắt, khi cần làm tăng sự khó khăn, khi đứng trên một chân.
• Thay đổi tốc độ. Đi bộ lúc nhanh, lúc chậm để rèn luyện cơ thể để phản ứng nhanh hơn trong mọi tình huống khi đi bộ.
• Tham gia lớp học Tai Chi, Yoga.
• Ăn thức ăn giàu chất đạm (protein). Kết hợp protein vào chế độ ăn uống để giúp xây dựng cơ bắp. Điều này trái ngược với ý tưởng là về già không cần nhiều đạm và không cần bắp thịt nhưng lại là cần thiết để có cơ thể khỏe mạnh.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.

Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi già không phải là tuổi chờ hoàng hôn đến. Tuổi già là lúc sống khẻo mạnh và thực hiện mộng ước mà lúc trẻ chưa làm vì bận rôn.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. CL7

Con Lạy Ngài! Cập Nhật I

Ngài muôn vàn kính yêu,

Con lạy Ngài!

Sao Ngài lên ngôi Vua làm gì? Cái gì Ngài cũng có: vợ (nhiều) đẹp, con khôn (thêm dâu và rễ). Tài sản và sự giàu có thì ở mức tỷ phú. Học thì cũng là từ trường giỏi; tài thì tài nổ của Ngài có phần trội hơn tỷ người chứ không ít. Vậy mà Ngài còn ham muốn gì trong việc làm Vua cái đất nước này?

Dạ dạ Con xin vào đề...
Cập nhật I:  Ối Ngài ơi! 10,000! 
Washington Post says Trump has topped 10,000 false or misleading statements

Này nhé, Ngài có làm Vua ở đâu thì Con cũng mặc (Ngài). Nhưng là Vua ở cái xứ dân chủ nay mà Con nhận làm quê hương thì có phần hơi quá đáng, Ngài không thấy sao?

Lý do Ngài không nên làm Hoàng Đế thì nhiều lắm; nhưng ở đây Con chỉ xin nêu ra đôi ba điều...

• Phụ chú B nói lên một sự thật kinh khủng là Ngài có cái tật không kiểm tra chính tả khi Ngài líu lo (tweeting) trong Twitter. Báo chí, truyền hình khắp nơi nói về những lỗi chính tả của Ngài cho thấy là Ngài coi khinh tiếng Mỹ một cách quá sức... tưởng tượng! Why?
•  Ngài lại có tật nổ mà nổ mọi nơi,  mọi lúc, cũng như mọi đề tài. WAPO (phụ chú D) tính là Ngài nói láo 3,251 lần trong 497 ngày (trung bình 6.5 lần nói láo/nổ mỗi ngày) thì quả là... khâm phục. Why?
• Ngài lại tuyên bố là Ngài có quyền ân xá cho chính mình (absolute power of self pardon). Đây là một đề tài thuộc về Hiến Pháp mà chưa Tổng Thống Hoa Kỳ nào thành công trong việc thực hiện. Phụ chú C giải bầy khá cặn kẽ về vấn đề này. Why (want)? 
• Ngài cứ muốn đổ cho phe Dân chủ những việc làm thất đức như phân ly Mẹ/Con của người nhập cảnh bất hợp pháp. Đã muốn làm chuyện thất đức thì sao không nhận là mình làm? Ngài có quyền thay sắc luật để chấm dứt chuyện phân ly này mà! Why? 
• Ngài coi bộ khoái chuyện một ngày kia được giải Nobel Hòa Bình. Phụ chú F có nói là Ngài được đề cử rồi đó. Chắc thế nào cũng được mà! Sao Ngài nịnh Kim Jong Un quá vậy? Why? 
• Ngài gây gỗ với lãnh tụ phe Đồng Minh mà nịnh bợ kẻ độc tài như Putin, Tập Cận Bình, kẻ sát nhân như Kim Jong Un. Why? 

Why, why, why?

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Trump’s spelling is so bad, online dictionaries are seeing an ‘unpresidented’ boost in traffic
C. NYT - Can Trump Pardon Himself? Explaining Presidential Clemency Powers
D. President Trump has made 3,251 false or misleading claims in 497 days
E. Doctors saw immigrant kids separated from their parents. Now they're trying to stop it.
F. President Trump Nominated for Nobel Peace Prize by Norwegian Lawmakers

Sức Khoẻ: 12 Chiến Lược Khoẻ Mạnh cho Người Lớn Tuổi - CL6 - Thử Thách Trí Não

Thân chào các Bê (*),
Trí não là phần quan trọng của cơ thể con người. Suốt đời ta phát triển và học hỏi nhưng cũng sẽ tới lúc mà trí óc sẽ chậm lại. Thời gian không chờ đợi ai; nếu khéo chăm sóc thì quá trình lão hóa trí não sẽ chậm lại nhưng nó là một tiến trình tất yếu không cách nào chận đứng hoặc hủy bỏ....

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...


 (Hình từ phụ chú B)

Khi chúng ta già đi, tốc độ hoạt động của não chậm lại và hầu hết chúng ta sẽ nhận thấy rằng trí nhớ của chúng ta không còn như ngày trước. Đó là một thực tế, trí nhớ thay đổi theo độ tuổi, vì vậy nếu chúng ta hiểu điểm mạnh và điểm yếu của nó, chúng ta có thể thực hành để duy trì một bộ não khỏe mạnh lâu dài hơn.

Bảo vệ sự Nhận Thức của Bạn

Duy trì sự nhận thức lành mạnh là một phần quan trọng của tiến trình lão hóa. Nhận thức là một tập hợp các quá trình tâm thần bao gồm khả năng học hỏi những điều mới, trực giác, phán đoán, ngôn ngữ và ghi nhớ. Bệnh đột quỵ hoặc bệnh Alzheimer có thể gây suy giảm nhận thức, cũng như tác dụng phụ của thuốc, căng thẳng và thiếu ngủ. Điều đáng mừng  là có các bước ta có thể thực hiện để duy trì và thậm chí cải thiện sức khỏe bộ não. Ăn uống đúng cách, di chuyển nhiều hơn, luôn kết nối với xã hội chung quanh và thách thức bộ não là những bắt đầu đáng kể.

Mặc dù không có đảm bảo rằng bất kỳ một điều Bê làm sẽ bảo vệ chống lại sự suy giảm nhận thức, ngày càng có bằng chứng rằng thể dục về nhận thức là có lợi. "Sử dụng nó hoặc mất nó." Bằng chứng cho thấy rằng thách thức bộ não là quan trọng nhất vì nó thực sự có thể làm tăng số lượng tế bào não (phụ chú C nói về tế bào não tiếp tục phát triển) và củng cố sự kết nối giữa chúng.

Đào tạo nhận thức

Khi chúng ta già đi, chúng ta có xu hướng rơi vào các mô hình quen thuộc và các thói quen không hữu ích cho bộ não của chúng ta. Lợi ích lớn nhất là khi Bê tham gia vào những hoạt động kích thích hằng ngày và thách thức các phần khác nhau của bộ não. Não bị thách thức khi Bê ra ngoài vùng thoải mái của mình (comfort zone). Tham gia vào nghệ thuật, học khiêu vũ, hoặc học một ngôn ngữ mới sẽ giúp bạn tập luyện nhiều bộ nhớ và kỹ năng tư duy.
Chúng tôi nghe nhiều về trò chơi trí não (mind game; brain game) ngày nay. Hầu hết các chuyên gia đều đồng ý chìa khóa để tăng cường trí não là chọn những trò chơi mà Bê thích, và nó cung cấp cho Bê mức độ thách thức vừa phải đến mức cao. Tìm các trò chơi liên tục thách thức khả năng của Bê. Chọn trò chơi đòi hỏi sự tập trung và phản hồi nhanh. Nếu bạn thích câu đố ô chữ  (crosswords) hoặc Sudoku, hãy chọn những câu đố ngày càng khó khăn hơn. Tốt hơn, hãy tự giới hạn thời gian và cố gắng đánh bại nó mỗi khi chơi.

Thích Ứng với Não Trạng

Kết hợp các chiến lược thực tế để làm cho việc ghi nhớ dễ dàng hơn. Sử dụng lịch cho các cuộc hẹn và làm nơi để viết ra những điều quan trọng bạn muốn làm hoặc nhớ lại. Làm cho nó trở thành thói quen hàng ngày để tự cập nhật mình với những việc phải làm hoăc phải quan tâm.
Chọn chỗ nhất định cho kính, chìa khóa, ví (wallet; purse) và điện thoại di động để Bê không mất thì giờ tìm chúng. Uống thuốc cùng với thời gian thức dậy vào buổi sáng hoặc đi ngủ.
Thường thì vấn đề không phải là ở trí nhớ mà là sự chú ý (attention) của chúng ta. Khi mình không chú ý thì những ký ức mà mình tạo ra không lưu lại và chúng ta không thể triệu hồi chúng về sau. Thực hành sự chú ý bằng cách 'trong thời điểm' (in the moment) và tập trung vào một điều hoặc một người tại một thời điểm. Không những Bê sẽ cải thiện trí nhớ, Bê cũng sẽ làm giảm sự căng thẳng.

Lời Cuối

Điều quan trọng là không chỉ lập kế hoạch về tài chính khi về già. Bê cũng cần một kế hoạch để đảm bảo Bê tham gia hoàn toàn vào cuộc sống. Đừng rơi vào thói quen buồn tẻ mà cô lập Bê trong nhà của mình.
Xây dựng sự sáng tạo, học hỏi, khám phá, hoạt động thể chất và các mối quan hệ xã hội, hằng ngày. Cấu kết này sẽ đảm bảo sự kích thích và kết nối với những người khác. Nó sẽ cải thiện cả sức khỏe nhận thức và chất lượng cuộc sống của Bê.

Hành Động Ngay

• Ra khỏi vùng an toàn (comfort zone). Thách thức chính mình để lái xe về nhà theo con đường khác. Đi bộ dọc theo một con đường khác với bạn thường đi bộ.
• Khám phá sự sáng tạo của mình. Tham gia vào một hoạt động sáng tạo mới và khác với bất kỳ hoạt động nào Bê từng thực hiện trước đây.
• Đưa kỹ năng của mình lên mức cao hơn. Chuẩn bị một bữa ăn phức tạp và không giống như bất cứ thứ gì bạn đã nấu trong quá khứ. Tốt hơn, hãy tạo một công thức lành mạnh mới!
• Sử dụng các phương cách thực tế để giúp Bê nhớ. Giữ lịch và thiết lập một nơi dành riêng cho mọi thứ của bạn.
• Học một ngôn ngữ mới. Khi Bê thử thách bản thân để học ngoại ngữ, bộ não của bạn sẽ hoạt động tốt hơn!
• Quản lý sự rủi ro bị đột quỵ (stroke risk). Thực hiện các bước để kiểm soát huyết áp, cholesterol và nguy cơ đái đường (blood pressure, cholesterol, and diabetes risk). Bỏ thuốc lá.

MỤC TIÊU: Chọn một hoạt động mà Bê thường không chọn làm và tích cực tham gia vào nó.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Không bao giờ quá trễ để cải thiện đời sống. Go for it!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. CL6 - Thử Thách Trí Não
C. Adult Brain Cells Do Keep Growing

Tản mạn về ngày Tưởng Nhớ--Memorial Day 2018

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay, thứ Sáu trước ngày thứ Hai Memorial Day 2018, ngồi trong sở làm nghĩ đến một đề tài mà Đệ viết hàng năm:

• Tản mạn về ngày Tưởng Nhớ--Memorial Day 2017
• Tản mạn về ngày Tưởng Nhớ--Memorial Day--2016 
• Tản mạn về ngày Tưởng Nhớ--Memorial Day - 2015

Ngày nay, ngày lễ này đã thành ngày để đánh dấu mùa Hè bắt đầu ở Bắc Mỹ. Ai cũng mừng vui về cuối tháng năm thì gần như chắc là không còn lạnh nữa. Nhưng nguồn gốc sâu đậm của ngày này vẫn là ngày để tưởng niệm người đã mất. Đặc biệt là những người lính chiến đấu và hy sinh cho quê hương của họ. Sự gian khổ của họ thường ít được nhắc đến vì con người sống ngày càng bận rộn. Người sống có quá nhiều lo âu, toan tính cũng như mộng ước nên thời giờ đâu mà nghĩ đến người đã ra đi!

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Trong những năm trước Đệ đã đề cập đến những cay đắng xót xa của người lính cũng như sự tàn nhẫn của chiến tranh, năm nay xin chỉ viết thêm một đoạn ngắn như một lời tri ân đến người lính đã nằm xuống.
Thành ngữ tiếng Anh "A bridge too far" (Một chiếc cầu quá xa) là từ lời chống chế của Trung tướng Frederick Browning (British Lieutenant-General) khi nói tới thành quả của trận đánh (đệ nhị Thế Chiến) để kiểm soát chiếc cầu Arnhem: “... I always felt we tried to go a bridge too far”.  (Tôi luôn nghĩ là chúng ta gắng chiếm một chiếc cầu quá xa) để chỉ nỗ lực tiến chiếm cầu Arnhem trên dòng sông Rhine. Nói gì thì nói, thành quả của trận đánh là sự tổn thất về nhân sự của cả hai bên. Càng anh dũng chiến đấu thì tổn thất càng nặng cho người lính chiến.
"A bridge too far" trở thành thành ngữ để chỉ những nỗ lực quá sức con người. Một thứ "impossibility" mà dù cho người lính đã được huấn luyện trong quân trường và trải nghiệm ngoài chiến trường với châm ngôn "không trở ngại nào không thể vượt qua", cũng phải thốt lên là "a bridge too far": đưa quân tiến chiếm cầu Arnhem (trên đất Hòa Lan; Netherland) chỉ hai tháng sau khi giải phóng Paris là đưa quân vào tử địa! (vì có ít nhất hai chiến đoàn thiết giáp SS Panthers và vì cuộc tiến quân gặp trở ngại chậm trễ nên quân Đức có thì giờ thêm để phòng thủ). Trong văn chương, chúng ta cũng hay dùng một thành ngữ : "Nhất tướng công thành, Vạn cốt khô" (Tướng thành công thì là công sức của vạn người lính hy sinh).
Bê nào thích tìm hiểu thêm trận đánh này thì vào phụ chú B. Ở đây, Đệ xin chỉ tản mạn về người lính với nỗi oan khiên trong sứ mạng chiến đấu. Anh, Mỹ, Ba lan, Đức, Hòa Lan đều có lính trong trận này. Người dân địa phương cũng không thoát khỏi nỗi oan khiên của chiến tranh giáng xuống đầu họ!
Nói đến chuyện người mà thật ra là xót xa chuyện mình! Người dân Việt đã kinh qua bao nhiêu cái "bridge too far", rồi?

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê thì cũng đã kinh qua cuộc chiến Việt Nam với bao mất mát cả hai phía Bắc và Nam. Chiến tranh thật tàn nhẫn!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. A Bridge Too Far

Paradox - Nghịch Lý

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay lại xin viết nhăng về một đề tài khá gần gủi với Bê nào thích đọc sách báo, thích nghe tin tức, thích quan sát và nhận xét. Tại sao có người rất giỏi (chữ), rất thông minh mà khi viết thì người đọc không mấy hưởng ứng? Có lẽ là những người này (khi viết) thiếu một "kỹ thuật", một "kỷ xảo" và người đọc cho là thiếu sự tinh tế (not tactful, not thoughtful, not perceptive). Cái kỷ xảo đó là cách người viết, người nói dùng "nghịch lý" (paradox) trong câu văn, câu nói. Cái hay của paradox là làm cho người đọc, người nghe phải suy nghĩ, phải động não. Và thiên tài dùng nghịch lý trong văn chương thì không ai khác hơn Sư tổ Thi hào Shakespeare...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Trước hết xin nói về những cái không phải là paradox.

• Oxymoron (mâu thuẫn): không phải là nghịch lý vì chỉ ra sự đối nghịch trong cách dùng chữ. Thí dụ, người Mỹ hay dùng cụm từ "pretty ugly" (kha khá là xấu; "pretty" trong câu này có nghĩa là "khá là" nhưng cũng thường có nghĩa là "xinh đẹp"). Vậy cho nên "pretty ugly" là oxymoron vì vừa có từ "đẹp" vừa có từ "xấu" ở cạnh nhau (juxtaposition).
• Irony (oái oăm; tréo cẳng ngỗng): tình huống trớ trêu như cha làm quan tòa mà con đi ăn trộm.
• Antithesis (phản đề): Phản đề chỉ là một nửa của bộ đôi "đề/phản đề" (thesis/antithesis). Một người có thể là con gái (của Mẹ Cha) mà vừa là Mẹ của các con mình.
• Logic/Illogic (Phạm trù Hữu Lý/Phi Lý): Phi lý hay vô lý rất khác với nghịch lý. "Phi" hay "vô" là không có lý; ví dụ như "heo biết bay" (pig can fly). Nói heo biết tự bay là vô lý!
• Paradigm (mô thức): Kiểu mẫu được trình bầy ở dạng tổng quát. Một tiêu chuẩn được định đặt hoặc công nhận; thí dụ như câu: "Quả dất thì tròn". Mặc dầu quả đất đã được chứng minh là một quả cầu 3-D không hoàn toàn tròn.
• Không tên số 1: Xin lấy một thí dụ trong đời sống hằng ngày khi còn chụp hình với phim do hãng Kodak (hoặc Fuji) bán. Chụp hình xong phải tráng phim và in ra hình trên giấy. "Không tên số 1" là khi ra ngoài chụp hình, cả tháng sau mới mang phim đi rửa mà lại đòi rửa trong một giờ (1 hour photos). Muốn gấp có hình sao không mang rửa hình ngay sau khi chụp?
• Không tên số 2: Bê tự nghĩ dùm.

Những hạng mục trên không phải là Paradox nhưng Paradox có thể bao gồm những hạng mục trên: nghịch lý thường được trình bầy giống như là vô lý nhưng thật sự lại thường là có lý. Thí dụ nổi tiếng trong Đông Y là dùng nhiệt để giải nhiệt: con bệnh đang sốt cao mà Đại phu bốc thuốc cho tăng nhiệt thì người "phàm" như chúng ta thấy nghịch lý vì lẽ thường thì muốn giảm thân nhiệt thì Tây Y nhúng trẻ nhỏ vào nước lạnh hoặc nước đá. Ấy mà Đông Y lại hay trong trường hợp dùng nhiệt chống nhiệt nếu Đại phu nhìn ra là con bệnh nóng nhưng là do "giả nhiệt". Giả nhiệt là khi cơ thể tự tăng nhiệt để chống bệnh hoặc ngoại thể (vi trùng, vi khuẩn) xâm nhập. Trong trường hợp này thì giữ nhiệt độ cao là cần thiết; chứ đừng thấy nóng mà vội tìm cách hạ thân nhiệt. (1)

Một thí dụ khác là khái niệm "dĩ độc trị độc" (dùng độc chống độc) mà Bê thường nghe. Cái paradox này được dùng khá nhiều trong nghề thuốc, cả Tây Y lẫn Đông Y; nhưng để tránh viết ra đây những trường hợp dĩ độc trị độc trong Y khoa vì có người lại hiểu sai mà dùng bậy thì nguy hiểm đến tính mạng.

Xin chỉ kể thêm một thực hành mà chuyên viên chữa cháy rừng (forest fire fighters) áp dụng là dùng lửa chống lửa: Cháy rừng nhờ gió và cây để lan rộng. Chuyên gia chữa cháy rừng nhìn hướng gió và đi xuôi hướng gió mà chọn một diện tích đất mà khai quang, triệt hạ cây cỏ (có khi dùng lửa thiêu rịu cây cỏ). Khi lửa theo gió lan đến vùng này thì vì không còn cây cỏ nên lửa rừng phải ngừng lại. Đây là dùng lửa chống lửa.

Nhận Xét

• Nhà hàng đông khách mới đông khách - Thường người ta có ấn tượng là nhà hàng có ngon thì mới đông khách; và từ đó mọi người đổ xô vào các nhà hàng đã đông khách.
• Người đang có việc làm dễ kiếm việc - Có lẽ là khi đi phỏng vấn cho việc mới, người đang có việc tự tin hơn và người phỏng vấn có bằng chứng đáng tin cậy là người xin việc "employable".

Các phụ chú là những trường hợp nghịch lý trong văn chương; Bê nào có thì giờ xin đọc thêm. Ở đây Đệ xin nêu ra một số nghịch lý trong văn chương:

•     "I never tell the truth" (Tôi không bao giờ nói thật) - Vậy tuyên bố này có đáng tin cậy không?
•     "I am nobody" (Tôi không là ai cả). Câu này thường được người nghe đồng ý nhưng suy cho kỹ thì không có nghĩa.
•     “I can resist anything but temptation.” (Tôi có thể cưỡng lại bất kỳ điều gì; ngoại trừ sự cám dỗ) – Oscar Wilde
•     “I must be cruel to be kind.” (Tôi phải tàn nhẫn để tỏ lộ lòng tốt) - Hamlet, William Shakespeare.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Ở tuổi Bê thì chắc hẳn là đã nghe, đã thấy nhiều nghịch lý trong đời.
(1) Giả nhiệt là đối nghịch với thực nhiệt. Giả nhiệt là hiện tượng cơ thể tạo sốt để chống bệnh. Thực nhiệt là nóng do căn bệnh gây ra. Chỉ khi đại phu chuẩn đoán là giả nhiệt thì mới bốc thuốc tăng nhiệt. Bê nào không rành về Đông Y (như Đệ đây) thì chớ có bốc thuốc mà mang họa!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

B. Literary Devices
C. Forbes - 30 Powerful Quotes on Failure