Thượng bất chính thì hạ tắc loạn. Xưa nay thì người dân xứ nào cũng vậy. Bài này xin được viết nhăng về việc người dân không ý thức là vệ sinh công cộng là chuyện của tất cả mọi người trong một xã hội nào đó. Việc đổ cho nhà nước, đổ cho quan thì dù đúng đi nữa cũng sẽ không giải quyết được vấn nạn. Miệng cống bị chính người (thiếu ý thức) bịt kín làm ngập lụt trong toàn thành phố là một thí dụ...
Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Trách quan chức là sao không giải quyết, là sao không có biện pháp khả thi thì dù là trách đúng; nhưng ai cũng biết là ta thán cho... vui vậy chứ quan chức sẽ chăng làm gì khác việc lo cho chính họ. Mà lo cho chính họ cũng là mất hết thì giờ rồi! Thời giờ đâu mà lo chống lụt.
Thế thì dựa vào ý thức của người dân hay sao? Không, không!
Năm 2016, Đệ có viết nhăng về đề tài Đủ Đông- Critical Mass. Mời Bê đọc để biết là hiểu biết về Critical Mass (CM) có thể giúp ta phác họa ra phương án khả thi cho một vấn đề nào đó.
Xin kết bài này bằng một chuyện mà Đệ đọc đâu đó, lâu rồi nên không nhớ chi tiết. Chuyện một nghiên cứu tại một nước có hệ thống tàu điện khá hiện đại và khá phổ cập nên số lượng hành khách luôn rất cao. Vần đề khi ấy là số người vào các toa tàu luôn đông nên đứng chật các toa và thậm chí là đứng ngay cửa toa và dù nhân viên có gào thét khản cổ là xin hoặc nép vào trong hoặc ra khỏi tàu chờ chuyến khác, lời kêu gọi như tiếng kêu trong sa mạc: không ai nhúc nhích! Tàu phải vấp vả và trễ nải vì vấn nạn này vì cửa toa tàu có đóng thì mới khởi hành được.
Cho tới khi sở tàu điện thiết kế hệ thống tự động với loa thông báo: "Cửa tàu điện sẽ đóng trong 5 giây sau đó, xin quý khách chú ý". Sau năm giây, cửa tàu điện đóng thật. Loài người dù bướng nhưng cũng đủ khôn mà biết là máy sẽ làm đúng như thông báo; họ không giả điếc như khi nhân viên tàu điện (người thật) kêu gào, năn nỉ.
Biện pháp chế tài người bịt miệng cống thoát nước có thể bằng cách nào đó học hỏi từ thử nghiệm trên. Nếu người bịt miệng cống bị thiệt hại (đáng kể) cho hành động của họ thì họ sẽ không làm nữa.
Điểm quan trọng là thiệt hại đáng kể phải xảy ra ngay lập tức và chỉ xảy ra với người vi phạm thì mới có hiệu quả. Khi số người không làm đạt được CM thì toàn xã hội sẽ tốt đẹp hơn.
Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,
Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Đánh vào túi tiền thì có khi không đạt được kết quả vì có người sẵn sàng trả tiền cho việc bê bối của mình.
Phụ chú:
Thân,
Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Đánh vào túi tiền thì có khi không đạt được kết quả vì có người sẵn sàng trả tiền cho việc bê bối của mình.
Phụ chú:
