Sai hay Cố Tình II

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay xin viết lăng nhăng về một việc mà Đệ thấy từ rất lâu nay; dặn lòng là thôi kệ! Nhưng mãi mà không thấy ai sửa; cái... không đúng thì ngày càng phổ biến nên xin được ghi ra đây: "me ri lân" hay "me ri len"?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Trong bài trước Sai hay Cố Tình? Đệ có nêu lên cách phát âm của hai từ tiếng Anh command và comment. Hôm nay lại ngứa miệng/ngứa tay mà bàn loạn về chữ có âm "len" cuối chữ (word ending in -land)

Một thí dụ phổ biến và không mấy người phát âm sai: England (ai cũng đọc là "inc lân"; chú thích 1). 

So far so good! Nhưng khi đọc địa danh Maryland thì có một số lớn người đọc là "Me ri len". Chú thích 2 cho thấy là phải đọc chữ "land" này giống như trong trường hợp chữ England: "Me ri lân".

Chắc có Bố sẽ xừng xộ: "Bố mày cứ thích nói "len", mày làm gì được tao?".
Dạ, Bố thích thì Bố cứ việc; nhưng vấn đề là phát âm sai người có học Anh ngữ không hiểu.
Trăm ngàn lần thì cũng tùy ở... Bố thôi.

Tương tự: Finland, Greenland, Portland, ect...

Đệ chỉ nhớ có hai chữ có vần "land" mà đọc là "len": Thailand, Sealand.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.
(1) England

(2) Maryland 

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

Fiat - Khẩu Lệnh

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay lại xin viết nhăng về một đề tài nghe quen quen...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
“When the President does it, that means that it is not illegal.”—Richard Nixon

Cựu TT (1) Nixon nói là khi một TT làm thì điều đó không thể là bất hợp pháp. 

Ối ông ơi! Nói vậy là ông nói TT có quyền ngồi xổm lên pháp luật rồi còn gì!!!

Bê nên nhớ là Nixon xuất thân là một luật sư chính hiệu, nghe. Gốc luật sư mà nói chuyện vô thiên, vô pháp!
A, chuyện Nixon thì cũng xưa rồi. Xin nói tới ông TT mới đây.

Ông bảo là ông có quyền giải mật tài liệu mật (declassifying classified documents). Đúng.

Tuy nhiên nếu ông bảo là ông giải mật (một tài liệu mật) bằng khẩu lệnh (ruling by fiat) thì... còn xét lại vì dù cho ông có bảo với mọi người là tài liệu A, tài liệu B không còn là tài liệu mật nữa thì nó còn phải qua thủ tục (process) để nó không còn là tài liệu mật nữa. Nói cách khác là phải có bằng chứng là ông đã ra lệnh (dù là khẩu lệnh) như vậy.

Đây ông tự ý và LÉN LÚT mang về nhà riêng một số lớn tài liệu mật của quốc gia, và tàng trữ chúng sau khi mãn nhiệm kỳ TT. Bây giờ bị FBI khám nhà (sau khi có trát tòa) và lấy lại thì qua miệng của ông: ông đã dùng khẩu lệnh mà giải mật. Và tối ngày 9/21 trong cuộc phỏng vấn với Hannity, ông nói là TT có quyền giải mật tài liệu mật với chỉ cần "nghĩ" là nó không còn là tài liệu mật nữa!

Nhiều vấn đề:

• Dù là khẩu lệnh thì sau đó nhân viên dưới quyền vẫn phải vào hồ sơ là ông đã giải mật hồ sơ A, B, C gì đó. Kiểu nói ông giải mật (bằng khẩu lệnh) tất cả các hồ sơ qua tay ông là chuyện không ai tin phục.
• Dù các hồ sơ đã được giải mật thì nó cũng thuộc về quốc gia (National Archives) chứ nó không thuộc về ông.
• Chuyện giải mật bằng khẩu lệnh của ông CHƯA có luật sư nào nêu lên trước tòa. Ông có thể nói láo trên truyền thông nhưng ông và đoàn luật sư của ông CHƯA bao giờ nên lên điều này trước tòa (dù bà Chánh Án là người do ông đề cử trước đây). Nay Tòa trên (11th Circuit Court of Appeals) ra án lệnh là tài liệu mật vẫn... mật (vì ông và luật sư không chứng minh là chúng được giải mật). Không luật sư nào ngu! Đôi khi họ giả ngu; nhưng họ sẽ không nói láo trước tòa dùm cho thân chủ khi họ biết là Tòa sẽ biết họ nói láo. 
• Rule by FIAT: Chỉ có Vua của một nước mới rule by fiat. Tổng Thống/Thủ Tướng thì xin tuân theo luật lệ dùm.
• Tuy nhiên, đây có thể là một chiêu "giả ngu" của ngài TT: ông cứ nói là ông có quyền rule by fiat (dầu ông biết là không ai tin). Chiêu giả ngu này sẽ làm bộ Tư Pháp khó có thể buộc ông tội "cố tình" phạm pháp vì trước sau gì ông vẫn nói... ngu, mà!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.
(1) TT = Tổng Thống

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Rule by Fiat

Sai hay Cố Tình?

Thân chào các Bê (*),

Hôm nay xin viết lăng nhăng về một việc mà Đệ thấy từ rất lâu nay; dặn lòng là thôi kệ! Nhưng mãi mà không thấy ai sửa; cái... không đúng thì ngày càng phổ biến nên xin được ghi ra đây: "còm men" hay "com mân"?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Thì cũng tại các mạng xã hội như Facebook và Youtube mà ra nỗi niềm!

Thường một tút (status) hay một bài đăng sẽ mời bạn "comment" ở bên dưới. Vấn đề là có rất nhiều quý vị phát âm "comment" (tiếng Anh) là "còm men" thay vì phát âm là "com mân" (1). 

Phát âm khác với số đông người bản xứ thì cũng không phải là một hiện tượng lạ. Xin lấy thí dụ: Tây có cái garde manger thì cũng cái đó ta gọi là gác măng di-ê (phát âm mà Tây không hiểu). Một thí dụ khác Tây có savon thì cũng cái đó ta gọi là sà bông (hay sà phòng). Ngày nay, nói với người Việt mà phát âm "sa vông" thì chắc là sẽ bị nhầm với người... dở hơi!

Trở lại chuyện "phê bình"/"góp ý"/"phản biện" (comment) thì chắc có Bố sẽ xừng xộ: "Bố mày cứ thích nói "còm men", mày làm gì được tao?". 

Dạ, Bố thích thì Bố cứ việc; nhưng vấn đề là phát âm "còm men" người có học Anh ngữ lại tưởng Bố nói chữ command (có nghĩa là ra lệnh hoàn toàn khác nghĩa với chữ comment là bình phẩm). 

Trăm ngàn lần thì cũng tùy ở... Bố thôi.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.

(1) "Command" giọng Mỹ.
      "Command" giọng Anh. 
      "Comment" giọng Mỹ.

      "Comment" giọng Anh.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

Wordle - Bảo Đảm Giải trong 6 Lần Đoán

Thân chào các Bê (*),
Tối nay sẽ phải đi ngủ sớm thôi vì mai còn đi chơi. Nhưng tối nay xin viết lăng nhăng về WORDLE. WORDLE có lẽ là một hót game cho năm 2022. Luật chơi thì mọi người đã biết nên xin không nhắc lại đây. ACE nào không biết thì cứ tìm kiếm "wordle rules" trên mạng, etc.... 

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Post này xin chỉ ra cách, bảo đảm với ACE, 100% là ACE sẽ đạt chiến thắng và đoán đúng chữ của ngày hôm đó (WORDLE cho chơi một lần trong một ngày) trong sáu lần đoán. 

Vì tráp của Đệ là tráp ảo nên nếu không hiệu quả thì ACE cứ việc đập tráp của Đệ!

Chiến thuật như sau: 

1. Chọn chữ có năm chữ cái (một nguyên âm và 4 phụ âm). Dĩ nhiên là tiếng Anh. Đây là hàng một. (1)
   
   
2. Hàng hai: cũng chọn chữ với năm chữ cái (một nguyên âm và 4 phụ âm) nhưng hoàn toàn không có trong hàng một. 
   
   
3. Hàng ba: cũng chọn chữ với năm chữ cái (một nguyên âm và 4 phụ âm) nhưng hoàn toàn không có trong hàng một và hàng hai. 
   
   
4. Hàng bốn: cũng chọn chữ với năm chữ cái (một nguyên âm và 4 phụ âm) nhưng hoàn toàn không có trong hàng một, hàng hai và hàng ba. 
   
   
5. Hàng năm: cũng chọn chữ với năm chữ cái (một nguyên âm và 4 phụ âm) nhưng hoàn toàn không có trong hàng một, hàng hai, hàng ba và hàng bốn. 
   
   
6. Dĩ nhiên là nếu chỉ làm như vậy thì ta chỉ "phơi bầy" (exposed) 5 nguyên âm và 20 phụ âm NÊN ta cần sửa một chút: trong bước 1, 2, 3, 4, và 5 có một bước có 2 nguyên âm. Như vậy ta phơi bầy tất cả 6 chữ cái (A, E, I, O, U và Y) và 19 phụ âm. (Có một phụ âm bị lọt sổ vì tổng cộng trong tiếng Anh, ta có 20 phụ âm)
   
   
7.  Vì tất cả 6 nguyên âm bị phơi bầy nên chắc chắn có ít nhất một nguyên âm có màu vàng (có trong chữ mục tiêu; targeted word nhưng sai chỗ) hoặc có màu xanh (có trong chữ mục tiêu và đúng chỗ). Lý do là chữ tiếng Anh nào cũng phải có ít nhất là một nguyên âm.
   
   
8. 
   
   
   
   
9. Trong 19 phụ âm được phơi bầy trong năm hàng trên, thì sẽ có màu xám (không có trong target word), hoặc vàng (có trong target word mà sai chỗ), hoặc xanh (có trong target word và đúng chỗ. Bê nên nhớ là chỉ có 20 phụ âm trong tiếng Anh nên việc đoán đúng target word lúc này là... cực cao!
   
   
10. Trường hợp  một nguyên âm và ba phụ âm (vì một phụ âm nữa lại là phụ âm thứ 20) có màu vàng hay xanh là hiếm thấy. Trong trường hợp này thì hiếm nhưng cũng là đoán định được. Như vậy target word có một nguyên âm và bốn phụ âm (ba phụ âm hiển thị và một phụ âm thứ 20) hoặc có một nguyên âm và ba phụ âm (trong đó có một phụ âm trùng lập) hoặc một nguyên âm trùng lặp và ba phụ âm. 
    
    
11. Stop! Stop! Suy nghĩ đến đây là thấy sắp tìm được giải pháp rồi. Suy nghĩ nữa là xong! Xong cái gì? Xong là tìm ra giải pháp hoàn chỉnh (a complete and solid solution). Mà tìm ra cái phương pháp hoàn chỉnh rồi thì game không còn nữa mà chơi hoặc có còn thì cũng chán phèo. Stop, stop!

IMHO, chuyện tìm đến một giải pháp hoàn chỉnh cho một cuộc chơi như Wordle cũng giống như tìm đến Giác Ngộ. Cái hay, cái thú là trên con đường tìm đến chứ không phải là khi đạt được bến Ngộ. 

Ai ham muốn... giác ngộ thì xin trước hết hãy bỏ cái ham, cái muốn này dùm Đệ! Ngộ rồi là kể như xong; ngộ rồi thì làm sao... un-ngộ, làm sao... de-ngộ được? Từ đây mà suy ra là: đừng có tìm ra cái giải pháp hoàn chỉnh cho một cuộc chơi!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê rồi, tìm là tìm vậy thôi. Thấy thì cũng thế a! Không thấy thì mai (nếu còn nhớ) tìm tiếp. 
(1) Chữ tiếng Anh và phải có nghĩa.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài

Sắp Xếp Ghế Trên Tàu Titanic

Thân chào các Bê (*),
Ai có dịp đọc tin tức báo chí tại Hoa Kỳ gần đây thì thấy một số chính trị gia trich dẫn câu: "Rearranging the deck chairs on the Titanic" (sắp xếp lại ghế trên bong tàu Titanic; tàu sau đó chìm vì đụng băng đá ngầm).
Ý là họ muốn chỉ trích công việc/dự án nào đó mà theo họ thì là làm việc vô ích (như sắp xếp lại ghế) mà không để tâm gì tới tai nạn lớn hơn. Tai nạn lớn hơn này sẽ xóa bỏ những nỗ lực khác; như tàu Titanic chìm rồi thì chuyện sắp xếp lại ghế trên bong tàu, ngày hôm trước, có lợi ích gì?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Câu ngạn ngữ này kể cũng thâm thúy; nhưng xin đừng lạm dụng nó để ngụy biện!
Tuy việc sắp xếp ghế trên bong tàu chỉ là biểu trưng; nhưng Đệ cũng xin dùng nó để phân tích câu nói này.
Ai biết được tàu sẽ chắc chắn chìm?
Việc sắp xếp lại bàn ghế sau một ngày mà du khách đã dùng (và di chuyển theo ý muốn của họ) là việc mà nhân viên phải làm cho gọn gàng ngăn nắp và sẵn sàng cho ngày hôm sau.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Ở tuổi Bê thì thừa biết là tương lai thì bất khả (đoán) định; nhưng sao vẫn phải lo cho tương lai.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. I Was In Charge of the Deck Chairs On the Titanic, and They Absolutely Did Need Rearranging - McSweeney’s Internet Tendency

Chỉ Một Lần

Thân chào các Bê (*),

Sáng nay, ngồi uống cà phê, nghĩ chuyện đời, nên xin lại viết lăng nhăng: thói chụp giựt, chặt chém dường như không còn hiếm ở một xã hội đang tập lớn. Khi nào chúng ta ra được biển lớn?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Chuyện là vầy: một người cần một người thợ may sửa dùm cái áo mới mua nhưng cần cắt lại cho vừa. Giá cả thỏa thuận là 200.000 đồng. Khi lấy áo thì đã là không bằng lòng với việc cắt sửa nhưng cũng là phải trả công. Người này không có tiền đúng mệnh giá nên đưa tờ 500.000 đồng và xin thối lại.

Người thợ may nói: "Việt kiều, hả? Thôi khỏi thối đi!" và nhất định giữ luôn 500.000 vì khách hàng có cái tội Việt kiều (1).

Chuyện không có gì là quan trọng nhưng nó tiêu biểu cho một xã hội chưa biết làm thương mại. Khi nào chúng ta ra biển lớn? (xem thêm phụ chú B)

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Ngày nay còn ai quan trọng và quan tâm tới các nguyên tắc sống. Haiz!

(1) Thật ra hai chữ Việt Kiều không nên được dùng bởi nhà nước và người dân tại Việt Nam. Lý do là vì chỉ các nước khác mới nên dùng. Thí dụ nhà nước Đức bằng tiếng Đức (và được dịch ngược qua tiếng Việt) gọi người Việt thăm viếng nước Đức là "Việt Kiều". Cũng như người Việt tại VN gọi người Hoa đến Việt Nam là Hoa Kiều. Sao người Việt ở VN lại gọi người Việt sinh sống ở nước ngoài, về VN là Việt kiều?

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Chừng nào ta ra được biển lớn?

Lắm Lời Thường Không Hiệu Quả.

Thân chào các Bê (*),
Thượng bất chính thì hạ tắc loạn. Xưa nay thì người dân xứ nào cũng vậy. Bài này xin được viết nhăng về việc người dân không ý thức là vệ sinh công cộng là chuyện của tất cả mọi người trong một xã hội nào đó. Việc đổ cho nhà nước, đổ cho quan thì dù đúng đi nữa cũng sẽ không giải quyết được vấn nạn. Miệng cống bị chính người (thiếu ý thức) bịt kín làm ngập lụt trong toàn thành phố là một thí dụ...

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Trách quan chức là sao không giải quyết, là sao không có biện pháp khả thi thì dù là trách đúng; nhưng ai cũng biết là ta thán cho... vui vậy chứ quan chức sẽ chăng làm gì khác việc lo cho chính họ. Mà lo cho chính họ cũng là mất hết thì giờ rồi! Thời giờ đâu mà lo chống lụt.

Thế thì dựa vào ý thức của người dân hay sao? Không, không! 

Năm 2016, Đệ có viết nhăng về đề tài Đủ Đông- Critical Mass. Mời Bê đọc để biết là hiểu biết về Critical Mass (CM) có thể giúp ta phác họa ra phương án khả thi cho một vấn đề nào đó.

Xin kết bài này bằng một chuyện mà Đệ đọc đâu đó, lâu rồi nên không nhớ chi tiết. Chuyện một nghiên cứu tại một nước có hệ thống tàu điện khá hiện đại và khá phổ cập nên số lượng hành khách luôn rất cao. Vần đề khi ấy là số người vào các toa tàu luôn đông nên đứng chật các toa và thậm chí là đứng ngay cửa toa và dù nhân viên có gào thét khản cổ là xin hoặc nép vào trong hoặc ra khỏi tàu chờ chuyến khác, lời kêu gọi như tiếng kêu trong sa mạc: không ai nhúc nhích! Tàu phải vấp vả và trễ nải vì vấn nạn này vì cửa toa tàu có đóng thì mới khởi hành được.

Cho tới khi sở tàu điện thiết kế hệ thống tự động với loa thông báo: "Cửa tàu điện sẽ đóng trong 5 giây sau đó, xin quý khách chú ý". Sau năm giây, cửa tàu điện đóng thật. Loài người dù bướng nhưng cũng đủ khôn mà biết  là máy sẽ làm đúng như thông báo; họ không giả điếc như khi nhân viên tàu điện (người thật) kêu gào, năn nỉ. 

Biện pháp chế tài người bịt miệng cống thoát nước có thể bằng cách nào đó học hỏi từ thử nghiệm trên. Nếu người bịt miệng cống bị thiệt hại (đáng kể) cho hành động của họ thì họ sẽ không làm nữa. 

Điểm quan trọng là thiệt hại đáng kể phải xảy ra ngay lập tức và chỉ xảy ra với người vi phạm thì mới có hiệu quả. Khi số người không làm đạt được CM thì toàn xã hội sẽ tốt đẹp hơn.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Đánh vào túi tiền thì có khi không đạt được kết quả vì có người sẵn sàng trả tiền cho việc bê bối của mình.

Phụ chú:

A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Miệng cống bị 'bức tử' vì đầy rác, cỏ dại, đất cát... nước thoát đường nào?