S&T: Bảo Vệ Cái Ngàn Vàng

Thân chào các Bê (*),
Đây là bài đầu trong loạt bài Science & Technology (Khoa Học và Kỹ Thuật; KHKT). Nói là nói cho oai vậy thôi chứ đây vẫn là viết lăng nhăng cho đấu óc hoạt động như vẫn nói trong các bài trước. Những đề tài trong loạt bài S&T này sẽ không có tham vọng đưa ra những vấn đề lớn trong KHKT mà chỉ là những vấn đề (phức tạp) được đơn giản hóa và loại bỏ những phần quá lý thuyết làm người đọc cảm thấy chán ngán....
Bảo vệ cái ngàn vàng, ở đây, không phải là cái mà chỉ có các cô gái mới có mà là cái điện thoại thông minh (smartphone; SP) của Bê, đó. Tại sao lại gọi SP là cái ngàn vàng? Trước là "tậu" nó đã là phải trả giá cao rồi. Thêm nữa là SP chứa gần như tất cả chi tiết về đời thật, đời ảo của Bê trong đó. Tất cả những tin tức, dữ kiện của Bê có thể bị kẻ gian "hack" từ cái SP (mà Bê lúc nào cũng có bên mình kể cả khi đi ngủ). Dữ kiện trong SP không phải là cái ngàn vàng thì cái gì mới là cái ngàn vàng?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Smartphone (SP) hay còn gọi là điện thoại thông minh là một dụng cụ điện tử (electronic device) với nhiều khả năng vượt ra khỏi giới hạn của khả năng điện đàm (phone conversation). Những khả năng này thì càng ngày càng nhiều, phổ biến, hữu dụng mà lại miễn phí:

• Dùng SP như bản đồ hướng dẫn di chuyển thí dụ như Google Maps. (GPS, Location, nơi chốn mình hay đến)
• Dùng SP như là người thư ký hỗ trợ cho người chủ trong việc sắp xếp thời gian, việc họp, nhắc nhở việc phải làm trong ngày, vân vân... Các ứng dụng này gọi chung là Personal Assistant App. (dữ kiện về địa chỉ nhà, số phone, vòng bà con/bạn bè thân thuộc, trương mục, thẻ tín dụng, vân vân...)
• Dùng SP như đồng hồ (who carries a watch, anymore?) và như đồng hồ báo thức (alarm clock). Cái hay của SP dùng như đồng hồ đánh thức là Bê có thể tạo ra nhiều báo thức khác nhau. Khác biệt với giờ trong ngày, với những ngày trong tuần, với tiếng chuông báo động (ringstones) khác nhau. Và ngay cả không kêu thành tiếng mà chỉ rung (vibration). 
• Dùng SP để lướt mạng. Cái này thì khỏi dài dòng!
• Dùng SP để tham gia mạng xã hội như Facebook. Cứ vào FB mà chúc Giáng Sinh, chúc Tết là cực nhanh, cực dễ mà cũng là cực... sáng tạo với hình ảnh, videos...
• Dùng SP để thu âm, ghi hình, ghi video và để chuyển truyền hình trực tiếp (broadcast live stream). Cái này hay mà lại cực nguy hiểm vì Bê dễ dàng quay clip người ta thì người khác cũng dễ dàng quay clip có Bê trong đó và tung lên FB! Ra đường thì KHÔNG bao giờ ngoáy mũi hoặc gải... lưng!
• Dùng SP để coi phim... bộ.
• Dùng SP để chơi games. 
• Dùng SP để trao đổi hồ sơ (files) với máy điện tính (computer) hay ổ cứng (hard drive)
• Dùng SP để định vị. Đo khoảng cách (GPS)
• Dùng SP như trợ cụ trong việc theo dõi sức khỏe và hoạt động cơ thể như nhịp tim, số bước, ghi chú về thức ăn hằng ngày, vân vân...
• Còn nhiều, nhiều ứng dụng thích thú khác mà kể không xuể!

Tất cả các ứng dụng của SP thì hoặc là cài đặt sẵn (automatic installed) hoặc là Bê phải vào Google Play hoặc Apple Store mà tài về và cài đặt (download and install). Nói chung là với các ứng dụng mình muốn cài đặt thì chương trình cài đặt (installer) sẽ lễ phép hỏi là Bê có cho phép cái app này được làm chuyện này chuyện kia với cái SP của Bê không.

Bê cứ nhìn vào cái danh sách dưới đây thì vỡ lẽ ra rằng SP muốn làm những việc kể trên thì các app phải có thể truy cập và tiếp cận với những chức năng (functions) sau đây, mà Bê phải cho quyền (permissions) các app này thì các app này mới làm việc được.

Trường hợp đã gây xôn xao một thời khi những app cung cấp khả năng "làm đèn pin" (flashlight) cho cái SP của Bê. Những app này mà đòi tiếp cận với Contacts, Location, Microphone, Phone, SMS (text messaging), và Storage thì Bê phải nghi ngờ là app này có gian ý.
Flashlight cần điều khiển Camera (để bật đèn) thì còn có lý chứ khả năng truy cập chỗ chứa dữ kiện cá nhân, để làm gì? Nếu flashlight app có thể vào storage và lấy cắp dữ kiện cá nhân của Bê và tự động gởi SMS về một nơi nào đó thì SP của Bê bị hacked rồi còn gì!

Vấn đề là có những app không cần phải truy cập vào một số chức năng mà khi cài đặt vẫn muốn Bê đồng ý là phải để app này có khả năng truy cập và tiếp cận (access) vào các functions này (danh sách các chức năng này trong phần kế tiếp). Trường hợp thường xảy ra là vì SP dùng các "Browsers" để lướt mạng và các browsers này ghi lại dữ kiện cá nhân của Bê trong những hồ sơ gọi là "cookies". Các cookies này thì lại là "clear text" (chữ không mã hóa) nên ai có truy cập vào phần trữ dữ liệu của SP đều có thể đọc được những cookies này. Nếu app nào có quyền vào Storage đều có thể âm thầm tải cookies của Bê về máy chủ của hackers.

App permissions for Android 6.0 and up

Below are the app permissions available on Android 6.0 and up. The permissions you see on your device may vary by manufacturer.

To review the permissions on your device, follow the instructions under "Turn permissions on or off" above.

• Body Sensors
• Calendar
• Camera
• Contacts
• Location
• Microphonefu
• Phone
• SMS
• Storage

Vậy thì Bê phải làm sao để bảo vệ cái ngàn vàng này?

• Chỉ cài đặt app từ những nguồn tin cậy được như IBM, Apple, Microsoft, Google, Amazon và những công ty được các hãng này giới thiệu. Nhưng ngay như app từ các hãng này mà đòi hỏi access nào mà Bê thấy không hợp lý thì Bê cũng phải cẩn trọng. Thí dụ app sửa chữa hình mà đòi khả năng Phone thì phải nghi ngờ.
• Những hãng khác thì không phải là không được cài đặt nhưng phải cẩn thận trước khi nhấn nút "Tôi bằng lòng" khi cài đặt. Thường thì app sẽ đưa ra danh sách các chức năng mà app muốn Bê cho phép; All or Nothing, có nghĩa là Bê cho phép tất cả trong danh sách hoặc là không dùng app này. Đa số chúng ta vì thích cái mà app này cống hiến nên gật đầu bừa đi! Nếu đây là trường hợp của Bê thì đọc hạng mục (bullet) chót với nền màu vàng dưới đây. 
• Các app của Apple, Samsung, LG, và các hãng Điện Thoại đòi rất nhiều chức năng nhưng có thể nói là tin cậy được NHƯNG tùy Bê muốn dùng dịch vụ nào mà mở chức năng chứ đừng có đổ thừa cho Đệ, nghe.
• Nếu phone dùng Android thì Google Services phải có quyền trên mọi chức năng của SP.
• Bê phải vào phụ chú B, C hoặc D (cùng một bài bằng tiếng Anh, Việt và Pháp) để biết cách "khóa" các khả năng này tùy vào từng app.

Việc khóa các khả năng này là một quyết định của Bê: mở hết thì dễ bị hacked mà đóng hết thì làm cái SmartPhone trở thành... DumbPhone.

Đây là một ví dụ mà FB đòi hỏi, Bê cứ thử OFF các chức năng này và dùng FB trong vài ngày xem mình mất mát những gì. Nếu chịu không nổi những mất mát này thì lại vào đây mà ON từng chức năng một,

Nếu là Đệ thì Đệ OFF cả Contacts và Location.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Control your app permissions on Android 6.0 and up
C. Kiểm soát các quyền của ứng dụng trên Android 6.0 trở lên
D. Contrôler les autorisations de vos applications sur un appareil équipé d'Android 6.0 ou version ultérieure

S.M.A.R.T. 2017

Thân chào các Bê (*),
Hôm qua "tống cựu" thì hôm nay phải "nghinh tân": năm 2016 với bao thăng trầm rồi cũng qua. Thị trường chứng khoán Dow Jones kiếm được trên 13% tiền lời đầu tư (phụ chú B) trong năm 2016. Các thị trường khác cũng có lời. Nhưng cuộc sống đâu phải chỉ có tiền không, phải không? Sự thay đổi trong chính trường nhiều nước trên thế giới mới là đáng kể: chủ nghĩa quốc gia (dân túy) đang có đà thịnh hành tại Hoa Kỳ, Âu Châu, Phi Luật Tân, vân vân... Còn cá nhân chúng ta thì năm vừa qua phải nói là không thiếu một thứ gì và cũng có bao cơ hội để nhìn lại chính mình qua những việc mình ủng hộ cũng như những việc mình chống đối.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Phần giáo đầu là nói về 2016, còn 2017 thì sao?
Phụ chú C là những tiên đoán của các phóng viên đài truyền hình CNN về nhiều vấn đề và những lời tiên đoán thì "all over the map" (trên trời dưới biển đều có) chẳng hạn thị trường chứng khoán Dow Jones có người đoán là sẽ chạm mức 22,100 nhưng cũng có người đoán là sẽ rớt xuống 15,000 điểm. Hừm, lại nói về chứng khoán!

New Year's Resolution (Quyết Tâm Ngày Đầu Năm)

Thường thì vào ngày đầu năm thì là thời điểm mốc cho chúng ta "hạ quyết tâm" (New year's resolution) để làm cái gì mới, cái gì thay đổi trong đời sống của chúng ta. Phụ đề D là những trả lời về  "new year's resolutions" từ những người được hỏi. Nếu Bê không có thì giờ thì ít nhất cũng đọc hai câu, một của Mark Twain, một của Neil Gaiman mà Đệ xin chép ra đây:

• "New Year's Day ... now is the accepted time to make your regular annual good resolutions. Next week you can begin paving hell with them as usual." Mark Twain
• "I hope that in this year to come, you make mistakes. Because if you are making mistakes, then you are making new things, trying new things, learning, living, pushing yourself, changing yourself, changing your world. You're doing things you've never done before, and more importantly, you're doing something." Neil Gaiman

Trong phụ chú còn có câu nói: "Making New Year resolutions is one thing. Remaining resolute and seeing them through is quite another." Alex Morritt 
Thật ra thì chẳng cần Morritt để chỉ ra điều này. Chính chúng ta tự thấy là quyết tâm đầu năm có vẻ khiên cưỡng/nhân tạo (artifciel, artificial) vì nó không bắt nguồn từ nhu cầu mà bắt nguồn từ phong trào (campaign), từ khẩu hiệu (slogan); mặc dầu là nhu cầu có thật thí dụ như giảm cân vì lý do sức khoẻ là một nhu cầu có thật và khẩn thiết cho nhiều người; nhưng nếu chỉ vì "new year's resolution" mà hùng hồn tuyên bố là "trong năm 2017 tôi sẽ giảm cân" thì thường là không thành công.

Nên chi nếu Bê không có new year's resolution cho năm 2017 thì cũng... không sao! Tuần tới, tháng tới (khi thật sự nhìn thấy nhu cầu cần thiết phải làm cái gì đó) mà hạ quyết tâm thì cũng rất tốt và tỉ lệ thành công sẽ rất cao vì mình thấu hiểu cái nhu cầu (phải làm, phải thay đổi và chuyện này không đình trệ được nữa).

Bê sẽ nói: "Nhu cầu cần thiết thì thấy rồi; nhưng sao thực hiện nó khó quá!"
Đệ sẽ nói ba điều với Bê; hai điều đầu là bàn... ngang nhưng điều thứ ba lại là thành quả của trí khôn loài người (không phải Đệ nghĩ ra đâu).

1. Khó quá vì Bê... vẫn chưa thật sự nhìn ra cái khẩn thiết của nhu cầu (cần thiết nhưng chưa khẩn thiết).
2. Khó quá vì Bê... sao mà yếu đuối vấy?
3. Khó quá vì Bê không áp dụng hệ thống S.M.A.R.T. trong việc soạn thảo cái quyết tâm. Này nhé, SMART (thông minh) là năm chữ tắt của:
• Specific (simple, sensible, significant): quyết tâm phải rõ ràng, "vào vấn đề" chứ không nói chung chung.
• Measurable (meaningful, motivating): thành quả có thể định lượng, đo lường được.
• Achievable (agreed, attainable): có thể đạt được
• Relevant (reasonable, realistic and resourced, results-based): thành quả thực tế, không viển vông.
• Time bound (time-based, time limited, time/cost limited, timely, time-sensitive): quyết tâm phải định thời khóa để hoàn thành. Không vớ vẩn như: "... trong tương lai, tôi sẽ..." mà không xác định là năm nào, tháng nào.

Thế quyết tâm đầu năm của ông là gì? 

Bê Nhớ Dai hỏi như vậy là muốn "triệt buộc" Đệ phải không? Hỏi để Đệ phải hứa và phải giữ lời, chứ gì!
Bê ơi, ông Tổng Thống Hoa Kỳ trong bốn năm tới đã hứa... thì nhiều nhưng chối... thì cũng nhiều không kém. Thì việc gì mà Đệ phải khăng khăng giữ lời nên đây, quyết tâm đầu năm của Đệ về blogging là như sau:

• Specific: Viết blog về khoa học kỹ thuật (KHKT; Science & Technology) mà ở bễn gọi là công nghệ. (1)
• Measurable: Mỗi tháng ít nhất là một bài blog.
• Achievable: Mỗi tháng ít nhất là một bài blog là không khó với thành tích, "nhiều chuyện" trong quá khứ, của Đệ.
• Relevant: Blog về KHKT là không viển vông vì hai lý do: chính mình tạo cơ hội để tìm hiểu thêm (hoặc ôn lại) về KHKT. Thứ nữa là sẽ có ích cho người đọc. Xin Bê hiểu cho là Đệ vẫn chỉ là viết lăng nhăng.
• Time bound: Bắt đầu vào tháng Giêng, 2017 và kéo dài ít nhất 12 tháng trong năm 2017.

Thế quyết tâm TRONG năm của Bê là gì? 

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê thì đã thấy, đã nghe, và đã có cơ hội tiếp cận với KHKT nhiều rồi. NHƯNG xin Bê đừng có dửng dưng với những KHKT mới vì muốn hay không thì tuổi vàng (Golden ages) của chúng ta cũng rất cần KHKT.
(1) Thể loại cho đề tài KHKT thì đã có chẳng hạn như về Nano Technology, về Big Data/Cognitive Analytics, về computer dưới nhiều hình thức, về KHKT trong giải trí tại gia (home entertainment), về vân vân... Mười hai bài blogs thì đã hẳn là không thấm vào đâu; nhưng vạn sự khởi đầu nan. Hơn nữa nếu Bê có đề tài nào hấp dẫn mà không tự mình viết thì xin Bê "đặt hàng" sớm cho!

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. CNN Money - Year End 2016
C. CNN - 2017 Crystal Ball 
D. Resolutions For 2017: Inspirational Quotes To Ring In New Year's With Motivation

Phiếm Cuối Năm - 2016

Thân chào các Bê (*),
Đệ ngồi tại bàn viết trong nhà nhìn qua cửa sổ: tuyết tối qua rơi như để bảo đảm một White Christmas cho thành phố nhỏ bé này.  Tiếng nhạc (không lời; phụ chú B) làm tăng cảm xúc và hồi ức Giáng Sinh xưa...

Ngày mai, 25 tháng Mười Hai, Chúa giáng sinh nửa đêm trong máng cỏ nơi hang lừa. Một biểu tượng khởi đầu nghèo khó và phải đơi nhiều ngày sau Ba Vua mới lần theo Ngôi Sao Thiên Thần mà tìm đến xưng tụng. Có lẽ truyền thuyết phải được củng cố và duy trì ở những điểm:

• Tin Mừng có khi không rõ từ khởi đầu,
• Ý nghĩa của sự khó hèn,
• Vạn sự khởi đầu nan, 
• Kiên và Nhẫn

Bài này thì xin không triển khai những luận điểm trên mà chì xin phiếm vào lúc cuối năm và hẳn là lần phiếm này khác với Tản Mạn Cuối Năm - 2016 viết tuần trước.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Năm 2016 gần kết thúc và giới truyền thông cũng đang có những bài tổng kết cuối năm. Những bài tổng kết này sẽ chẳng có giá trị gì nếu chúng ta đọc và xem (video) mà không rút tỉa ra được những bài học nào cho tương lai. Đệ thì nhìn ra một điểm mà người Mỹ hay nói: "Careful about what you wish!" (1).

• Phụ chú B với bài viết nói về Tu Chính Án (Admendment)  số 22 và 25: mộng ước sửa đổi (tu chính) Hiến Pháp Hoa Kỳ thành sự thật với hai Tu Chính Án này trong việc giới hạn Tổng Thống với tối đa hai nhiệm kỳ (TCA 22) và việc bổ nhiệm Phó Tổng Thống khi cần mà không qua bầu cử (TCA 25). Phe đấu tranh cho những TCA này đã đạt được mục đích của họ nhưng ngay sau đó thì hai TCA này lại là trở ngại cho chính người cùng đảng với họ (Chú thích 2 và 3 bằng tiếng Anh; Bê nào thích đọc bằng tiếng Việt thì xin dùng dịch thuật bằng máy tính--sao chép vào Google Translator). Be Careful about What You Wish for!
  
• Gần đây hơn thì Nuclear option (2013) là một luật mới mà đảng Dân Chủ cổ võ: chỉ cần 51 phiếu trong Thượng Viện Hoa Kỳ để phá hỏng phương cách thuyết trình liên miên (filibuster) của Thượng Nghị Viên (nhằm mục đích không cho Thượng Viện biểu quyết việc đề cử các chức vụ trong nội các, chẳng hạn các Tổng Trưởng, Tổng Giám Đốc, và các Thẩm Phán Liên Bang--ngoại trừ Tối Cao Pháp Viên của Tổng Thống Hoa kỳ).
  Với nuclear option phe thiểu số trong Thượng Viện mất khả năng filibustering vì phe đa số (51 phiếu) có thể ngăn chặn ý đồ "nói dai, nói dài, nói không thôi" của phe thiểu số. Năm tới với Tổng Thống và cả hai viện Quốc Hội thuộc phe Cộng Hòa thì phe thiểu số Dân Chủ không còn có thể dùng phương cách filibuster một cách hữu hiệu nữa. Chính điều ước của đảng Dân Chủ năm 2013 lại là một đòn nặng cho đảng Dân Chủ trong năm 2017 và về sau!  Be Careful about What You Wish for!

Phiếm

Trên là nói tới chính quyền và đảng phái, ở đây xin phiếm về vài điều ước của chính chúng ta:

• Ai ở Hoa Kỳ thì chắc đã từng than vãn về giá xăng. Thì dụ vào tháng 7, Năm 2008, giá xăng trung bình là $4.54 (giá xăng đã chỉnh sửa theo tỉ giá vào ngày 12/05/2016; phụ chú C). Trời ơi giá xăng cao thì giá chuyên chở (hành khách và hàng hóa) cũng cao theo. Vật giá đắt đỏ theo là vì giá xăng. Sống sao cho nổi!!! Ước gì giá xăng thật rẻ!
  Ước nguyện thành sự thật cũng trong phụ chú C, giá xăng khoảng $2,25 (ngày 12/05/2016). Giảm hẳn một nửa, nhé! Sướng không? Yes and No! Xăng xuống mà vật giá (đã lên) không thấy xuống mấy! Xăng xuống thì COLA tăng rất ít cho năm 2017 (xin đọc Tạm Biệt COLA - 2016! như một thí dụ; phụ chú D cho thấy COLA 2017 tăng được 3 phần ngàn, có nghĩa là cứ $1,000 thì được thêm $3).
  Quan trọng hơn là giá xăng thấp, mặc dầu tốt cho người tiêu dùng, nhưng mang ít nhất hai hệ lụy: một là vì giá xăng thấp nên giá cổ phần trong thị trường chứng khoán cũng không lên được mấy (thị trường chứng khoán bây giờ đang lên là nhờ yếu tố khác tác động), hai là vì giá xăng thấp nên ngành dầu hỏa nội địa phải bị đình trệ vì sản xuất ra không có lời.  Be Careful about What You Wish for!
  
• Mộng ước lớn hơn là chúng ta được sống trong một nước Mỹ giàu mạnh. Và chính chúng ta bầu cho một ông Tổng Thống đã hứa: Make America Great Again!
  Rồi! Bắt đầu ngày 20 tháng Giêng năm 2017 tới đây chúng ta sẽ thấy America Great Again; nhưng đi kèm cái Nước Mỹ Vĩ Đại này thì sẽ có bao nhiêu hệ lụy? Chưa gì mà thị trường chứng khoán lên cả 2,000 điểm rồi. Thế Đệ có thích không? Thích chứ!  Nhưng đừng quên: Be Careful about What You Wish for!

Tuy nhiên, đã ước và đã được thì xin đừng hối tiếc, Bê ơi! Xin đọc Tên Em là Bất Hối
Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Bê thì nghe chuyện tiếu lâm về bà Tiên và ba điều ước rồi, phải không? Chưa thì xin tự tìm mà đọc!
(1) Hảy cẩn thận với những điều ước muốn bởi vì có khi ước muốn thành hiện thực mà Bê lại không muốn nữa!
(2) Tu Chính Án số 22: The first is the 22nd Amendment (1947), which limits the president of the United States to two terms. Franklin D. Roosevelt, who was elected to four terms, had died in 1945, and Republicans, who captured both houses of Congress in 1946, were determined to ensure that no future FDR would serve more than eight years as president. So the amendment was rushed through the legislative process and swiftly ratified by the requisite number of states. But of course, the very next Republican president was the immensely popular Dwight D. Eisenhower, who might easily have won a third term in 1960 had he chosen to run—and not been barred by the 22nd Amendment.
(3) Tu Chính Án số 25: Almost immediately, it was put to the test. In 1973, Vice President Spiro Agnew resigned from office and, in accordance with the new 25th Amendment, President Richard Nixon appointed Representative Gerald Ford to succeed him. In the following year, however, Nixon himself resigned the presidency, pushing Ford into the White House. Whereupon Ford, in his turn, appointed New York governor Nelson Rockefeller to be the new vice president. And so, less than a decade after the adoption of the 25th Amendment, neither of the two senior executive officials of the United States government had been elected by a vote of the American people.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. The Weekly Standard - Be Careful What You Wish For
C. Gas Price History Graph (historic prices)
D. Social Security cost-of-living allowance increases for 2017 is just 0.3 percent 

Tản Mạn Cuối Năm - 2016

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay lại là một ngày vui (không trọn vẹn) như mọi ngày.

Có Bê hỏi Đệ sao chỉ viết tới ăn, tới chơi, tới du lịch mà không nói tới thiên tai, nhân tai, tới sự đau khổ của con người đang tiếp diễn khắp mọi nơi. Đặc biệt là nơi chôn nhau cắt rốn: Việt Nam với lũ lụt, với ô nhiễm môi trường, với nạn cướp giật công khai (vô tận nhà cướp iPhone), với chém giết vì những lý do vớ vẩn, vân vân...
Đó là chưa kể đến tai họa từ chính quyền tham nhũng, độc tài, chưa kể đến chém giết nhau vì lý do tôn giáo (tập thể thiểu số Hồi Giáo Rohingya ở Myanmar).
Rồi chưa kể tới ngày buồn như hôm nay khi một xe tải ủi vào chợ Giáng Sinh ở Bá Linh (phụ chú B). Điều tra sơ bộ thì có vẻ là khủng bố.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Không viết bởi vì còn gì mà viết, làm được gì mà viết?
Chuyện buồn xảy ra khắp nơi và từng giây từng phút: từ chiến tranh (chẳng hạn như mùa Giáng Sinh tại Aleppo), từ thiên tai như động đất/sóng thần (như ở Papua New Guinea), từ nạn buôn người (human trafficking; phụ chú C), từ nhiều, nhiều kể không xuể!
Rồi chuyện xảy ra cho Việt Nam năm 1975 và những năm sau đó: đã có ai quên được đâu? Tha thứ cho nhau thì có thể nhưng làm sao quên? Forgive but not be able to forget.

Đã nói làm được gì mà viết thì sao còn viết nhăng? Thật ra thì mong là làm được điều sau đây: 

Forgive but not forget. Hãy nhớ (những khổ đau của con người) mà cùng nhau xây dựng đời sống cho mình, cho gia đình, và cho xã hội. 

• Làm gì để xoa dịu sự đau khổ (đâu đó) thì làm. 
• Đừng vô cảm với khổ đau nhưng cũng đừng tê liệt (paralyzed) bởi khổ đau. 
• Bê có mạnh giỏi thì Bê mới có tâm có lực mà làm gì đó để mong giảm khổ đau cho người khác. Ở đây xin "nói leo" về đạo của Phật: diệt khổ mới là chính; diệt dục là chỉ diệt những dục đem lại đau khổ mà thôi. Dục "tốt" như muốn giúp đời thì đừng có mà diệt nó! (Thât ra thì các ngài chơi chữ bảo là cái này là nguyện (giúp người) chứ không phải là dục giúp người. Đệ thấy là "C'est la même chose!"
• Có thể nói là những người làm thiện nguyện là những người rất vui vẻ. Bê có rảnh thì đọc phụ chú D; trong đó có ghi một câu của Mahatma Gandhi "The best way to find yourself is to lose yourself in the service of others" (Phục vụ tha nhân là cách tốt nhất để tìm ra chính mình) và nói tới lợi ích của từ thiện.

Mong lắm thay!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Bê nào đã về hưu thì tìm việc tình nguyện (không cần phải cho tiền bạc; chỉ cần cho ít thì giờ của mình) gần nơi mình ở. Nếu ai cũng làm thì xã hội cũng bớt được phần nào khổ đau.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Berlin Christmas market: 12 dead, 48 hospitalized in truck crash
C. Human Trafficking
D. From Passion to Action: The Joy of Volunteerism and how it Elevated my Career

Hoa Kỳ - An Sinh Xã Hội - Trang Mạng Tiếng Việt

Thân chào các Bê (*),
Tuổi Bê mà chưa về hưu thì cũng nên chuẩn bị là vừa. Cách chuẩn bị hay nhất là khởi đầu với những văn bản chính thức của Sở An Sinh Xã Hội (ASXH).
Xin nói ngay ở đây là nếu Đệ có "lỡ lời" chỗ nào đó trong các bài blogs về hưu trí thì xin Bê ĐỪNG vội tin; mà phải tự mình đọc văn kiện chính thức và TỰ mình quyết định chuyện về hưu của mình.

Xin đừng tin Đệ!
Xin đừng tin nhà báo cả báo Mỹ lẫn báo Việt. Đặc biệt là báo Việt thì vàng thau lẫn lộn khó mà biết ai viết đúng ai hiểu sai mà bầy sai cho Bê.

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Xin đừng tin cả nhân viên ASXH (khi nói chuyện qua phone hoặc trong cuộc hẹn) vì nhân viên ASXH không nói sai nhưng họ có thể lầm lẫn. VÀ xin Bê nhớ cho là họ làm việc suốt ngày với nhiều hồ sơ trong ngày nên Bê mới chính là người phải kiểm tra là hồ sơ của mình là đúng.

• Thí dụ như bài báo của Investopia có nói: "If you are under the full retirement age for the entire year, the SSA deducts $1 for every $2 that you earn over the yearly limit. The 2016 limit for this is $15,720." (Can I collect Social Security if I still have a job?) Người đọc có thể hiểu lầm là đi làm thì sẽ mất tiền hưu mỗi tháng (làm thêm $2 thì ASXH trừ $1 thế thì đi làm là... lỗ!) Ta thì không bao giờ thích lỗ!
  
• Nói vậy là không sai nhưng... thiếu xót vì ASXH nói rõ hơn là "We will recalculate your benefit amount to leave out the months when we reduced or withheld benefits due to your excess earnings." Có nghĩa là cái tháng bị "trừ" $1 (mỗi $2 làm thêm) thì khi đến tuổi hưu toàn phần (thường là 66 tuổi) thì ASXH sẽ "recalculate" để tăng tiền lương hưu mỗi tháng sau đó. Có thể hiểu nôm na là đi làm thêm vẫn có lợi vì làm được $2 thì giữ $1 còn $1 thì ASXH giữ dùm và trả lại khi hưu toàn phần (ở tuổi 66 hoặc 67 tùy năm sanh).
  
• Bê có thể hỏi: "Chắc gì là ông diễn giảng như vậy là đúng?" Câu hỏi xuất sắc! Đừng có tin Đệ! Bê tự vào trang mạng ASXH mà đọc văn bản tiếng Việt từ trong trang chính thức này (phụ chú B https://www.ssa.gov/multilanguage/Vietname/vietnamese.htm ). Trang nói về vấn đề này là Làm Việc Có Ảnh Hưởng Thế Nào Ðến Quyền Lợi Của Quý Vị
  
• Nhớ là Sở ASXH có thể thay đổi luật, nghe! Thỉnh thoảng vào đọc lại cho chắc ăn. Coi phim bộ Cô Dâu Tám Tuổi cả ngàn tập được thì phải có thì giờ vào đây mà đọc văn kiện, nghe!

Quyết định hồi hưu là rất khó thay đổi khi mình đã ký giấy tờ (1). Nên xin Bê phải cân nhắc rất kỹ lưỡng và bàn bạc với gia đình. Thăm hỏi bạn bè thì cũng là tốt nhưng phải luôn cảnh giác là mỗi người là một hoàn cảnh (Chacun est à chaque instant mené par ce qu'il voit le plus nettement, composé avec ce qu'il voit les moins clairement - Paul Valéry); xin đừng đổ thừa, nghe!

Hưu Trí

• Chọn Ngày Về Hưu (Sao Cho Tối Ưu)
• Chín Điều làm Hưu Trí Khắm Khó
• Quỹ 401(k) và Quyền Thừa Hưởng.
• Luật hưu Hoa Kỳ 2015 -- Xóa Sổ Hai Chiêu Quan Trọng
• Hoa Kỳ - Hưu Ở Đâu Có Lợi Về Thuế?
• Tạm Biệt COLA - 2016!
• Tiền Hưu và Thuế
• Làm Sao Liên Lạc sở An Sinh Xã Hội
• Sửa soạn về hưu: nếu hãng mình làm có hưu bổng (pension), nên làm gì?
• Mười điều cần biết về tiền 401(k)
• Khai Hưu: Chiêu số 1
• Khai hưu: chiêu số 2
• Khai hưu: chiêu số 3, 5 và 33.
• Khai hưu: chiêu số 4 và 6.
• Lỡ khai hưu -- Làm sao hồi?
• Khai hưu: độc chiêu
• Mười Điều Cần Biết về An Sinh Xã Hội -- Hoa Kỳ -- Phần I
• Mười Điều Cần Biết về An Sinh Xã Hội -- Hoa Kỳ -- Phần II (cuối)
• Về hay ở--To "về" or Not to "về"?
• Mười huyền thoại về hưu trí mà đa số chúng ta mắc phải khi lập kế hoạch đề về vườn.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Tuổi Bê mà không đọc sớm để "nắm rõ" vấn đề thì sẽ làm sao khi bắt đầu yếu?
(1) Xin đọc Lỡ khai hưu -- Làm sao hồi?

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B.

https://www.ssa.gov/multilanguage/Vietname/vietnamese.htm

Vinh Danh Thiên Chúa Trên Trời!

Gloria in Excelsis Deo

Thân chào các Bê (*),
Mới đó mà đã đến mùa lễ cuối năm rồi! Nhớ đến thời thơ ấu nâng niu tấm thiệp "Joyeux Noël" mà mộng tưởng phương trời Tây lãng mạng với tuyết với cây thông, với hang đá, với máng cỏ (Nativity Scene).
Mùa Giáng Sinh luôn mang cho người Việt xa xứ nỗi nhớ, hoài niệm (nostalgia) kỳ lạ: sống ở xứ Tây Phương nơi đạo Thiên Chúa rất phát triển; lễ hội Giáng Sinh cực kỳ long trọng và phổ biến mà vẫn hoài niệm Giáng Sinh xưa nơi quê nhà thời chinh chiến ở niềm Nam Việt Nam. 
Năm ngoái, đã viết hai bài về Giáng Sinh (phụ chú B và C). Năm nay, xin được miên man về một đề tài rất phổ biến với người đạo Thiên Chúa: Vinh Danh Thiên Chúa Trên Trời. Bài này xin nói rõ là không bàn về tôn giáo; tuy nhiên có mang màu sắc tâm linh nếu Bê nào đọc mà không thích thì là ngoài ý muốn của người viết: chúc bình an!

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...

Vinh Danh Thiên Chúa Trên Trời.

Khái niệm vinh danh một đấng Thượng Đế là một khái niệm gần như hoàn vũ (mondial; universal), con người trước (nghịch) cảnh, trước những hiện tượng/trạng thái vượt quá sức hiểu biết của mình sẽ chuyển hướng tập trung (redirecting) vào một đấng Quyền Năng mà mình cần tôn vinh. Gloria in Excelsis Deo. Mười bảy, mười tám thế kỷ rồi mà câu ca lời hát như vẫn còn mang ý nghĩa nguyên thủy của nó: mời Bê nghe qua các bài trình diễn ở phụ chú F, G, H, I, J và đặc biệt là phụ chú K với phiên bản flashmob (1).

Trân trọng giới thiệu phiên bản tiếng Việt: Tiếng Hát Thiên Thần [Angels We Have Heard On High] (2).

Bình An dưới Thế cho Người...

Et in terra pax homínibus bonæ voluntátis (And on earth peace to men of good will; Và Bình An dưới Thế cho Người Thiện Tâm; Và Bình An dưới Thế cho Người Chúa Thương). Theo Wikipedia thì "εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία" (tiếng Hy Lạp hiện đại) có nghĩa là "Peace toward men". Nhưng có sá gì một con chữ, một câu dịch!

Nếu Bê không quan tâm về Thánh Kinh và Thần Học Thiên Chúa Giáo thì xin dừng ở đây và ra khỏi bài blog này sau khi thưởng thức các videos trong phụ chú,

Nguyên ủy của phần này bắt nguồn từ luận điểm của Vinhsơn Vũ Tứ Quyết, S.J thuộc Dòng Tên (phụ chú L) không phải về vế trên Vinh Danh Thiên Chúa Trên Trời mà là vế dưới Bình An dưới Thế cho Người... Đệ xin không nói lên ý kiến của mình mà để Bê tự đọc luận điểm của Cha Vinhsơn.

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ và BÌNH AN bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Bê nào mà còn chưa thấy bình an trong tâm hồn thì liệu mà tìm an bình sớm đi thôi!
(1) Bê nào chưa đọc Flashmob thì xin đọc qua.
(2) Nói đến ca đoàn Ngàn Thông và nhạc trưởng Thanh Lâm thì xin cho Đệ "thêm" vào đây đường dẫn bài Cao Cung Lên. Đây là bài ca Nhà Thờ mà mỗi lần nghe người Việt Công Giáo xa xứ không khỏi xúc động hồi tưởng về quá khứ trong trường Dòng nơi nào đó trên niềm Nam Việt Nam. Khánh Ly, rồi Mai Thiên Vân cũng có solo bài này. Bê nào thích thì vào Youtube.com. Xin nói thêm là Youtube.com có video về bài Cao Cung Lên với Nhạc Sĩ Ngọc Linh nhưng Đệ nghĩ là phiên bản này "hoành tráng" quá nên có phần phô diễn hơi quá.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Giáng Sinh Dưới Giao Thông Hào - Sửa đường dẫn
C. Ave Maria -- Mẹ Đầy Ơn Phước (cập nhật 2)
D. Joyeux Noël images
E. Nativity Scenes
F. GLORIA IN EXCELSIS DEO. Antonio Vivaldi. Director: Antonio Fauró
G. Official Video Angels We Have Heard On High Pentatonix
H. Mariah Carey - Hark! The Herald Angels Sing / Gloria (In Excelsis Deo) [audio]
I. Gloria in Excelsis Deo - Marina Prior
J. Angels We Have Heard On High | Tiếng Hát Thiên Thần | ThePianoGuys | Vietsub
K. Gloria! Flashmob der Berliner Stadtmission am Alexanderplatz
L. Bình an dưới thế cho người …

Xin Đừng So Sánh

Thân chào các Bê (*),
Hôm nay xin mở đầu bài blog với một câu hỏi:
“Trên đường xa lộ, đến ngã tư có bảng STOP (chiều cắt ngang không phải ngừng), vào ban đêm, bạn lái xe có cần phải ngừng không khi nhìn thấy không một ánh đèn xe (car headlights) ở cả hai chiều của đường cắt ngang?” Đây là tình huống xảy ra rất nhiều tại Hoa Kỳ. Câu hỏi cũng có thể áp dụng trong trường hợp ở sa mạc, dù là ban ngày.

Câu trả lời là CÓ: bạn phải FULL STOP (ngưng hoàn toàn) dù là đoán chắc là không có xe chạy đường cắt ngang. Có rất nhiều người xứ khác chế diễu người Mỹ là tuân thủ luật lệ một cách mù quáng.

Tại sao lại… dở hơi, như vậy?

Dạ, dạ Đệ xin vào đề...
Không dở hơi đâu! Vì nhiều lý do:

• Vẫn có thể bị phạt nếu xe cảnh sát "núp" ở gần đó mà tắt đèn hoặc bạn không thấy. Phụ chú C là tiền phạt vượt bảng STOP tại California. Mức phạt có thể tới $238 mặc dầu Bê có thể nhờ luật sư tranh tụng để không phải nộp tiền phạt.
• Vẫn có thể gây tai nạn nếu không dừng vì không cứ là chiều cắt ngang phải có xe mà có thể là người đi bộ hoặc có xe chạy nhưng quên bật đèn (vào đêm sáng trăng thì quên bật đèn là chuyện thường).
• Bạn là người tin vào nguyên tắc hoặc có hiểu biết: không lý do gì mà không ngừng khi có bảng STOP.

Phụ chú B là bài báo tại Việt Nam với luận điểm là người Việt Nam sao không bắt chước người Nhật trong việc giữ kỷ luật; ngay cả khi đi di tản (để tránh sóng thần, Tsunami) họ cũng không chen lấn.

Phiếm

• So sánh người Nhật (hay người nước khác) với người Việt mới thật sự là dở hơi! Người Việt sẽ không bao giờ làm theo một cách hành xử văn minh của người nước ngoài nếu cách hành xử đó không thích hợp với phong thổ Việt Nam (1). Nói như vậy không có nghĩa là người Việt kém văn minh. Người Việt có lẽ là còn văn minh hơn ai hết. Chỉ không giữ kỷ luật là tại vì thế này, thế kia mà thôi.
• Người Việt rất ghét cái thói dạy đời từ người khác; nhưng lại cũng rất thích dạy đời người khác.
• Cứ nhìn người Việt tại Hoa Kỳ (nhất là nơi có ít người Việt) thì thấy chúng ta "văn minh" không thua gì người bản xứ. Chúng ta cũng tuân thủ luật lệ, phong tục xã hội như ai! Thậm chí còn... khinh những dân tộc khác (cũng sống tại Mỹ) mà không giữ kỷ luật. What's going on?
• Té ra là không phải là bản tính người Việt là vô kỷ luật! Xã hội  (và chính quyền) đóng một vai trò rất lớn trong vấn đề dân sinh/dân trí/dân quyền.
• Chuyện thật xảy ra tại Việt Nam khi một ông Đại tá Quân Đội Nhân Dân (nhưng đã hồi hưu) ngồi sau xe do người cháu chở, cả hai bác cháu ngừng ở ngã tư khi đèn đỏ và chết thảm vì xe tải phía sau không dừng kịp và càn lên chiếc xe máy làm chết hai bác cháu tại chỗ. Đúng là đánh Đông, đánh Tây thì không chết mà chết vì cái lỗ chân trâu.
• Té ra là người Việt không ngừng đèn đỏ vì không muốn chết (hoặc chí ít thì cũng bị người khác chửi là: đồ hâm!) Người Nhật xếp hàng di tản là vì họ cũng sợ chết và biết rằng là kỷ luật làm tăng xác xuất sinh tồn trong trường hợp đông người.
• Cha mẹ mà hay so sánh con người khác với con mình là KHÔNG BAO GIỜ nên làm; đặc biệt là để khuyến khích con mình. Ngày còn nhỏ, bố mẹ Đệ cứ nói: "Con có thấy con ông A, bà B, không?" Đệ nghĩ trong đầu: "Dạ không. Con có thấy con ông C, bà D thôi. Thằng này dốt hơn con, nhiều lắm!" Nghĩ vậy nhưng không dám nói đâu!

Phiếm... Loạn

• So sánh để mà chứng tỏ ta đây học rộng hiểu sâu mà thôi thì xin đừng. Nhà báo và người đọc có tranh cãi thì cũng là vô ích mà có khi còn tạo phản ứng ngược. Vả lại thì so sánh giữa hai thực thể có nền tảng hoàn toàn khác nhau là không mang tính khoa học, hay ta còn gọi là so sánh khập khiễng.
• So sánh mà để đưa tới hành động, đến thi hành kế hoạch thì so sánh là cần thiết. VỚI điều kiện là trong phần phân tích của kế hoạch PHẢI nêu lên sự khác biệt giữa nước khác và nước mình. Đặc biệt là những khác biệt khi áp dụng cùng một biện pháp. Thí dụ, ở Nhật có ai phải gào lên là mọi người phải trật tự (khi di tản) đâu! Mọi người "nhìn ra vấn đề" trước khi có cảnh báo sóng thần, kia mà. Ở Việt Nam, mà gào lên là mọi người phải trật tự thì ai nghe cái thằng... dở hơi! Đặc biệt là cái thằng gào lên lại cũng nhào vào chen lấn!
• Nên nhớ là mục đích chính là gì. Thí dụ là chuyện giao thông thì mục đích chính không phải là tuân thủ luật giao thông hay đèn đường mà mục đích chính là AN TOÀN GIAO THÔNG (không có tai nạn) và DI CHUYỂN HỮU HIỆU (không kẹt xe), có phải không? Người Nhật, người Mỹ chọn cách tuân thủ luật lệ vì luật lệ và trật tự đã làm đúng chức năng là tránh kẹt xe, tránh tai nạn, cũng như là dành sự công bằng cho người tham gia giao thông. 
• Ở Việt Nam, luật lệ thì đối với "một bộ phận không nhỏ" là vô lối và vô lý. Rồi người có chức, có quyền thì không cần tuân thủ pháp luật. Vậy thì kêu gào tuân thủ luật lệ để bảo đảm AN TOÀN GIAO THÔNG và DI CHUYỂN HỮU HIỆU đâu có thành công! Đã vậy mà còn muốn so sánh với xứ khác thì thật là phản cảm.
• Cái gốc của vấn đề là quan dốt thì dân không tin. Dân sẽ dựa vào khả năng sinh tồn, vào năng khiếu vận hành xe cộ (vũ khí có khả năng giết người; lethal weapon) để MONG bảo đảm sự DI CHUYỂN HỮU HIỆU cho chính mình và khái niệm TẬP THỂ trở thành chuyện dở hơi. 
• Chữa cái gốc của căn bệnh thì mới mong khỏi bệnh, Bê ơi! Nếu người Việt Nam không muốn đụng tới cái gốc thì còn kẹt xe dài dài, còn ngập nước mênh mông. Your choice!

Chúc các Bê một cuối tuần vui vẻ bên gia đình và người thân.
Thân,

Chú thích:
(*) Bê là Bê 60: Từ chữ tắt B60 (Beyond 60 years young) để chỉ các bác trên 60 tuổi trẻ. Già rồi mà ra đường thì bọn trẻ có nhường nhịn mình đâu. Chúng còn cằn nhằn là già rồi còn ra đường làm gì!
(1) Ngoại lệ là những thói ăn chơi, thói xấu của người nước ngoài.

Phụ chú:
A. Blogs Đã Viết--Theo Đề Tài
B. Người Nhật luôn xếp hàng kể cả trong thảm họa, còn ta?
C. Stop Sign Tickets